Presidentja e Republikës së Kosovës, Justina Shiroka Pula, ka nënshkruar sot dekretin për shpalljen e Ligjit nr. 11/L-006 për Byronë Shtetërore për Verifikimin dhe Konfiskimin e Pasurisë së Pajustifikueshme. Kështu mbyllet një rrugë e nisur pothuajse pesë vjet më parë, me një ligj të rrëzuar në Gjykatën Kushtetuese dhe me një draft të ri.
Megjithatë, dekreti nuk do të thotë se pasuritë e zyrtarëve do të fillojnë të verifikohen menjëherë. Sipas afateve të parapara në projektligjin e Qeverisë, Byroja duhet të nisë verifikimet më së voni një vit pas hyrjes në fuqi të ligjit.
Dekreti dhe reagimi i Haxhiut
Dekreti, me numër 17/2026, mban datën 13 nëntor. Ligji ishte miratuar në Kuvend më 29 tetor dhe ishte pranuar në Zyrën e Presidentes më 9 nëntor.
Kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, njoftoi se e ka pranuar dekretin nga Presidenca dhe se ligji po hyn në fazën e zbatimit.
“Për secilin që ushtron funksion publik, është e qartë se çdo pasuri duhet të ketë burim të ligjshëm dhe të dokumentuar”, ka shkruar Haxhiu në Facebook. Ajo tha se Kuvendi do ta përcjellë nga afër ngritjen e Byrosë, ndërsa qytetarët do ta matin ligjin me rezultatet që do të japë.
Tentimi i dytë
Ligji i dekretuar sot është tentimi i dytë për ngritjen e Byrosë. Qeveria e kishte miratuar projektligjin e parë në dhjetor të vitit 2021, kur Haxhiu ishte ministre e Drejtësisë. Kuvendi e miratoi atë si Ligjin nr. 08/L-121 më 9 shkurt 2023.
Deputetët e opozitës e dërguan ligjin në Gjykatën Kushtetuese, e cila e shpalli kundërkushtetues. Si pasojë, Byroja nuk u themelua kurrë.
Ministria e Drejtësisë, e udhëhequr nga Donika Gërvalla, hartoi një projektligj të ri. Qeveria e miratoi atë më 30 mars 2026, ndërsa Kuvendi e votoi në parim në prill. Gërvalla ka këmbëngulur se ndryshimet në ligj ishin të domosdoshme dhe nuk janë kozmetike.
Si do të funksionojë Byroja
Sipas projektligjit, Byroja i jep llogari Kuvendit dhe jo Qeverisë. Punën e saj e mbikëqyr një Komision i posaçëm, i cili nuk mund të ndërhyjë në rastet që janë në verifikim.
Byroja vetë nuk konfiskon pasuri. Ajo mbledh, verifikon dhe analizon informacionet për pasurinë e zyrtarëve. Vendimin për konfiskim e merr gjykata, përkatësisht Divizioni për konfiskim civil në Gjykatën Themelore të Prishtinës.
Bëhet fjalë për konfiskim civil, që nuk kërkon dënim penal paraprak. Nëse zyrtari nuk e justifikon dot burimin e pasurisë, ajo mund të konfiskohet me vendim gjykate.
Ligji shtrihet larg pas në kohë. Ai prek pasuritë e fituara gjatë ushtrimit të funksionit publik që nga 17 shkurti 2008, si dhe pasuritë e fituara deri në pesë vjet pas largimit nga funksioni. Procedura mund të nisë edhe dhjetë vjet pasi zyrtari të jetë larguar nga posti.
Kalendari i ngritjes së Byrosë
Pas dekretit, ligji duhet të botohet në Gazetën Zyrtare. Sipas projektligjit, ai hyn në fuqi 15 ditë pas botimit.
Brenda tre muajve nga hyrja në fuqi, Kuvendi duhet t’i emërojë anëtarët e Komisionit mbikëqyrës. Komisioni duhet të konstituohet brenda 30 ditëve dhe ta nisë përzgjedhjen e Drejtorit të Përgjithshëm brenda 15 ditëve të tjera.
Drejtorin e zgjedh Kuvendi me votim të fshehtë, për një mandat shtatëvjeçar pa të drejtë rizgjedhjeje. Pas zgjedhjes, Drejtori ka gjashtë muaj kohë ta plotësojë stafin dhe ta bëjë Byronë funksionale.
Byroja mund të nisë verifikimin e pasurive vetëm pasi të jetë plotësisht funksionale, por jo më vonë se një vit pas hyrjes në fuqi të ligjit. Deri atëherë, punët administrative i kryen Agjencia kundër Korrupsionit. Sipas këtyre afateve, verifikimet e para nuk pritet të nisin para vitit 2027.
Ku mund të ngecë
Hapi më delikat është zgjedhja e Drejtorit në Kuvend. Projektligji parasheh që, nëse asnjë kandidat nuk zgjidhet në dy raunde, konkursi përsëritet. Nëse Kuvendi dështon sërish, Komisioni zgjedh kandidatin me më shumë pikë. Kështu, mosmarrëveshjet politike në Kuvend nuk mund ta bllokojnë pafundësisht zgjedhjen e Drejtorit.
Ligji mund të përfundojë ende në Gjykatën Kushtetuese. Afati tetëditor brenda të cilit dhjetë deputetë mund ta kontestonin drejtpërdrejt pas miratimit ka skaduar. Por Avokati i Popullit, Qeveria, Presidentja apo Kuvendi mund ta dërgojnë ligjin në Kushtetuese brenda gjashtë muajve nga hyrja në fuqi. Edhe gjykatat e rregullta mund t’i drejtohen Kushtetueses nëse dyshojnë në kushtetutshmërinë e ligjit gjatë shqyrtimit të një rasti konkret.
Haxhiu tha se qytetarët do ta matin ligjin me rezultatet. Pas pothuajse pesë vjetësh pritjeje, rezultatet e para do të vonojnë edhe të paktën një vit.
