Më 6 shkurt, katër astronautë pritet të nisin një udhëtim historik rreth Hënës në kuadër të misionit Artemis II të NASA-s, duke hipur në anijen kozmike Orion. Megjithëse ky mision shënon një hap të rëndësishëm drejt rikthimit të njerëzve në Hënë, ai shoqërohet me shqetësime serioze mbi sigurinë, për shkak të një problemi të njohur në mburojën e nxehtësisë së anijes.
Anija Orion, me një gjerësi prej 16.5 metrash, është e pajisur me një mburojë nxehtësie thelbësore për mbrojtjen e ekuipazhit gjatë rikthimit në atmosferën e Tokës. Kjo mburojë është pothuajse identike me atë të përdorur në misionin pa pilot Artemis I në vitin 2022, e cila u dëmtua papritur gjatë rikthimit, duke detyruar NASA-n të nisë një hetim të thelluar.
Megjithëse hetimi zbuloi probleme në sjelljen e materialit mbrojtës, NASA vendosi të mos e zëvendësojë mburojën, por të vazhdojë me misionin Artemis II duke bërë ndryshime në trajektoren e rihyrjes për të ulur rrezikun. Agjencia hapësinore thekson se çdo alternativë tjetër do të sillte pasiguri shtesë teknike.
Dr. Danny Olivas, ish-astronaut i NASA-s dhe anëtar i ekipit të pavarur që shqyrtoi incidentin, pranoi se mburoja e nxehtësisë nuk është ideale.
“Nuk ka dyshim që kjo nuk është mburoja që NASA do të donte t’u jepte astronautëve të saj,” u shpreh ai.
Megjithatë, Olivas beson se pas vitesh analizash, NASA e ka nën kontroll problemin dhe se rreziku është i menaxhueshëm.
Në të njëjtën linjë, drejtues të NASA-s kanë deklaruar se ndihen të sigurt nga perspektiva e rrezikut. Reid Wiseman, komandanti i misionit Artemis II, ka shprehur besimin se rruga e re e rihyrjes e planifikuar nga NASA do ta bëjë mburojën e nxehtësisë të sigurt për fluturim.
Jo të gjithë ekspertët ndajnë këtë optimizëm. Dr. Charlie Camarda, ish-astronaut dhe ekspert i mburojave të nxehtësisë, e ka cilësuar vendimin e NASA-s si të rrezikshëm. Ai e sheh këtë problem si pjesë të një kulture të vjetër të nënvlerësimit të rrezikut, që sipas tij daton që nga epoka e anijeve kozmike, e cila u shënua nga tragjeditë e Challenger në vitin 1986 dhe Columbia në vitin 2003.
Camarda thekson se edhe pse ka gjasa që Artemis II të përfundojë me sukses, një fluturim i sigurt mund të krijojë një ndjenjë të rreme sigurie brenda agjencisë. “Historia jonë nuk është e përsosur,” pranon edhe Olivas, duke shtuar se është e nevojshme të vihet vazhdimisht në pikëpyetje mënyra se si merren vendimet për sigurinë në NASA.
Ndërsa data e nisjes afrohet, misioni Artemis II mbetet një provë e madhe jo vetëm për teknologjinë e re të eksplorimit hapësinor, por edhe për mënyrën se si NASA balancon ambicien me sigurinë e astronautëve të saj.
