Ballina Kuriozitete Arkeologët mbeten pa fjalë: dorëshkrimi i zbuluar në një vendgrumbullim mbeturinash që...

Arkeologët mbeten pa fjalë: dorëshkrimi i zbuluar në një vendgrumbullim mbeturinash që mund të ndryshojë historinë

70
0

Ky dokument konfirmon ekzistencën e mbretit Qashqash dhe tregon për shkëmbimin e pëlhurave dhe bagëtive që u zhvillua mes shekujve XVI dhe XVIII.

Një grup arkeologësh ka gjetur një dokument në gjuhën arabe, i cili është datuar mes fundit të shekullit XVI dhe fillimit të shekullit XVII, në një vendgrumbullim mbeturinash të vendit të famshëm arkeologjik të Dongolës së Vjetër, që ndodhet në veri të Sudanit. Bëhet fjalë për një tekst shumë të rëndësishëm, sepse përmban informacion që mund të rishkruajë historinë.

Dokumenti është një urdhër mbretëror i shkruar në arabisht, i analizuar nga një ekip studiuesish nga Universiteti i Varshavës dhe i publikuar në revistën “Taylor & Francis”. Teksti shpjegon me detaje shkëmbimet e pëlhurave dhe bagëtive që ndodhnin në shekujt e përmendur.

Megjithatë, ky nuk është detaji më i rëndësishëm i dokumentit. Ajo që ka më shumë rëndësi është se dokumenti konfirmon ekzistencën e mbretit Qashqash, i cili më parë përmendej vetëm në tregime fetare dhe në tradita gojore. Përveç kësaj, teksti tregon gjithashtu se mbretërit nubianë nuk merreshin vetëm me luftëra, por kujdeseshin edhe për çështje tregtare.

Duhet theksuar se ky urdhër i drejtohej një vartësi të mbretit Qashqash, një burri të quajtur Khidr, të cilit mbreti i jep udhëzime të qarta për të kryer një shkëmbim: “Kur Muhammad al-‘Arab të vijë te ti, merr prej tij tre ‘RDWYAT dhe jepi një dele dhe qengjin e saj”, thuhet në tekst.

Pikërisht ky term në dokument është ai që studiuesit po e analizojnë me shumë interes për ta kuptuar më mirë dhe për të parë nëse mund të zbulojnë informacione të reja. Mund të bëhet fjalë për një lloj pëlhure që përdorej si një lloj monedhe shkëmbimi.

Teksti vazhdon më tej duke thënë: “Dhe ti, Khidr, jepi ‘Abd al-Jābir tre copa pëlhure pambuku dhe një copë tjetër (ose tri mbulesa pambuku) dhe merr delen dhe qengjin e saj për pronarin.”

Ky zbulim i ka ndihmuar gjithashtu ekspertët të përcaktojnë më mirë kohën kur ka jetuar Qashqashi. Edhe pse dokumenti nuk ka datë të saktë, analizat e studiuesve kanë çuar në përfundimin se mbretërimi i Qashqashit ka filluar në gjysmën e dytë të shekullit XVI.