Deputetja e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku, gjatë diskutimeve në Komisionin e Posaçëm për Reformën Territoriale në Kuvendi i Shqipërisë, theksoi se problematikat e evidentuara nuk janë të fragmentuara, por tregojnë dështimin e vetë modelit mbi të cilin u ndërtua reforma e vitit 2015.
Sipas saj, ky dështim reflektohet njëkohësisht në tre dimensione kyçe: në mënyrën si gjenerohen të ardhurat, në strukturën e investimeve dhe në vetë logjikën e organizimit territorial.
Tabaku ngriti shqetësimin se bashkitë sot nuk mbështeten mbi një bazë të qëndrueshme ekonomike lokale, por mbi të ardhura të përkohshme dhe të paqëndrueshme, të lidhura kryesisht me ndërtimin. Ajo theksoi se pesha e taksës së ndikimit në infrastrukturë është rritur ndjeshëm, ndërsa të ardhurat nga taksat e zakonshme vendore janë tkurrur, duke krijuar një model të brishtë dhe të varur nga cikle afatshkurtra.
“Ky nuk është model zhvillimi. Është një model që mbijeton nga ndërtimi dhe jo nga ekonomia reale,” u shpreh Tabaku, duke e cilësuar këtë si një nga treguesit më të qartë të dështimit të reformës.
Në të njëjtën linjë, ajo theksoi se edhe në aspektin e investimeve, rezultatet janë zhgënjyese. Pavarësisht rritjes së fondeve për pushtetin vendor, investimet kapitale mbeten të ulëta, ndërsa shpenzimet për administratën janë rritur ndjeshëm, duke dëshmuar një shpërndarje joefikase të burimeve.
Sipas Tabakut, kjo tregon se reforma nuk ka prodhuar zhvillim vendor, por ka zgjeruar një model administrativ të kushtueshëm dhe jo produktiv.
Ajo vuri në dukje se edhe logjika mbi të cilën u ndërtua reforma territoriale – bashkimi i njësive për të ofruar më shumë shërbime dhe për të afruar pushtetin me qytetarin – ka dështuar në praktikë. Qytetarët sot, sipas saj, përballen me më pak shërbime, më shumë burokraci dhe një distancë më të madhe nga vendimmarrja.
“Reforma premtoi afërsi me qytetarin dhe efikasitet. Sot kemi të kundërtën: centralizim, pabarazi dhe mungesë përfaqësimi real,” theksoi ajo.
Deputetja e PD argumentoi se këto tre elemente – baza e paqëndrueshme e të ardhurave, rënia e investimeve dhe centralizimi i vendimmarrjes – nuk janë probleme të ndara, por pasoja të drejtpërdrejta të një modeli të gabuar.
Në këtë kuadër, Tabaku ngriti pikëpyetjen thelbësore mbi drejtimin e reformës së re, duke theksuar se nuk mund të ndërtohet një reformë e re mbi të njëjtin model që ka prodhuar këto rezultate.
“Nëse modeli ka dështuar në të ardhura, në investime dhe në përfaqësim, atëherë problemi nuk është zbatimi – është vetë modeli,” u shpreh ajo.
Në përfundim, Tabaku kërkoi një rishikim të plotë të filozofisë së reformës territoriale, duke theksuar se pushteti vendor duhet të mbështetet mbi ekonomi reale, autonomi financiare dhe përfaqësim të vërtetë të qytetarëve, dhe jo mbi një model të centralizuar dhe të varur nga burime të përkohshme.
