Nxehtësia ekstreme po i shtyn sistemet globale agroushqimore në prag të rrënimit, duke kërcënuar jetesën dhe shëndetin e më shumë se një miliard njerëzve, sipas një raporti të ri nga agjencitë e OKB-së për ushqimin dhe motin.
Organizata e Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë (FAO) dhe Organizata Botërore Meteorologjike (OBM) thanë se valët e nxehtësisë po bëhen më të shpeshta, intensive dhe të zgjatura, duke dëmtuar të korrat, bagëtinë, peshkimin dhe pyjet.
“Nxehtësia ekstreme po rishkruan skenarin se çfarë mund të kultivojnë fermerët, peshkatarët dhe pylltarët dhe kur mund të kultivojnë. Në disa raste, madje po dikton nëse ata ende mund të punojnë”, tha Kaveh Zahedi, kreu i zyrës së FAO-s për ndryshimet klimatike.
“Në thelb, ky raport na tregon se përballemi me një të ardhme shumë të pasigurt”, tha ai për Reuters.
Të dhënat e fundit klimatike tregojnë se ngrohja globale po përshpejtohet, me vitin 2025 që renditet ndër tre vitet më të nxehta të regjistruara ndonjëherë, duke shkaktuar ekstreme më të shpeshta dhe të rënda të motit.
Duke vepruar si një shumëzues rreziku, nxehtësia ekstreme intensifikon thatësirat, zjarret në pyje dhe shpërthimet e dëmtuesve dhe ul ndjeshëm rendimentet e të korrave sapo të tejkalohen pragjet kritike të temperaturës.
Raporti tha se temperaturat më të larta po e zvogëlojnë kufirin e sigurisë në të cilin mbështeten bimët, kafshët dhe njerëzit për të funksionuar, me rendimentet për shumicën e kulturave kryesore që bien sapo temperaturat kalojnë rreth 30 gradë Celsius (86 gradë Fahrenheit).
Zahedi përmendi Marokun, ku gjashtë vjet thatësirë u pasuan nga valë rekord të nxehtësisë. “Kjo çoi në një rënie të rendimenteve të drithërave me mbi 40 përqind. Shkatërroi të korrat e ullinjve dhe agrumeve. Në thelb, këto të korra dështuan”, tha ai.
Valët e nxehtësisë detare po bëhen gjithashtu më të shpeshta, duke pakësuar nivelet e oksigjenit në ujë dhe duke kërcënuar rezervat e peshkut. Në vitin 2024, 91 përqind e oqeaneve të botës përjetuan të paktën një valë të nxehtësisë detare, tha raporti.
Rreziqet rriten ndjeshëm ndërsa ngrohja përshpejtohet. Intensiteti i ngjarjeve ekstreme të nxehtësisë pritet të dyfishohet afërsisht me 2 gradë Celsius ngrohje dhe të katërfishohet me 3 gradë, krahasuar me 1.5 gradë, tha raporti.
Zahedi tha se çdo rritje prej një shkalle në temperaturat mesatare globale ul rendimentet e katër kulturave kryesore të botës – misrit, orizit, sojës dhe grurit – me rreth 6 përqind.
FAO dhe WMO thanë se përgjigjet e pjesshme ishin të pamjaftueshme dhe bënë thirrje për një qeverisje më të mirë të riskut dhe sisteme paralajmëruese të hershme të motit për të ndihmuar fermerët dhe peshkatarët të ndërmarrin veprime parandaluese.
“Nëse mund t’i vini të dhënat në duart e fermerëve, ata mund të përshtaten kur mbjellin, ata mund të përshtaten atë që mbjellin, ata mund të përshtaten kur korrin”, tha Zahedi.
Por raporti tha se vetëm përshtatja nuk është e mjaftueshme, duke argumentuar se e vetmja zgjidhje e qëndrueshme ndaj kërcënimit në rritje të nxehtësisë ekstreme është veprimi ambicioz dhe i koordinuar për të frenuar ndryshimet klimatike.
