Nga Gjon Marku
Atje, në atë katund nën rrëzë të malit, burrat prej motesh i kishin zgjidhur punët me kuvend. Fjala kishte peshë, nderi kishte kufi dhe secili e dinte vendin e vet. Por kohët kishin ndryshuar. Prej qytetit kishin sjellë një drejtues pushteti, njeri mendjemadh, që nën hijen e detyrës sillej si zot mbi të tjerët.
Ishte nga ata që pushtetin e mbanin si kobure në brez. Fliste me zë të trashë, hynte nëpër oda pa trokitur dhe kënaqej kur shihte njerëzit të ulnin sytë para tij. Katundi e duronte jo prej respektit, por prej frikës. Në ato vite, një fjalë e gabuar mund të të merrte shtëpinë, lirinë, madje edhe jetën.
Një ditë nisi t’i sillej rrotull motrës së një burri fisnik të katundit. Burri ishte prej atyre që nuk flasin shumë. I heshtur, i drejtë dhe me nam të mirë. E njihte durimin, por edhe kufirin e tij.
Nuk e zgjati.
Një mbasdite, kur drejtuesi po kthehej nga zyra e kooperativës, burri i doli përpara te shtegu pranë përroit.
– A e di pse të dola? – i tha qetë.
Tjetri provoi të qeshte me përbuzje, por e qeshura iu pre në buzë.
Shkopi ra i pari mbi supe, pastaj mbi kurriz. Goditje të shpejta, të rënda, pa britma e pa fjalë. Veç aq sa për t’ia hequr mendjen se mund të luante me nderin e kujtdo.
I poshtëruar, drejtuesi nuk priti gjatë. Të nesërmen e paditi në polici.
Pak ditë më vonë, kryetari i Degës së Punëve të Brendshme – që ishte vetë prej atij katundi – e thirri burrin në zyrë. Ndryshe nga zakonisht, e priti ulur dhe i foli butë.
– Pse e bane?
Burri heshti një copë herë.
– Ma nguci motrën.
Kryetari uli sytë. E njihte mirë si njërin, ashtu edhe tjetrin. E dinte se ai burrë nuk ngrinte dorë kot.
– Falja, – tha me zë të ulët. – Tërhiqu nga kjo punë.
– Nuk tërhiqem.
Kryetari ndezi një cigare. Tymit iu desh kohë të ngjitej drejt tavanit.
– Mirë atëherë, – tha pas pak. – Po ta jap pistoletën. Vrite.
Burri ngriti sytë menjëherë.
– Jo. Nuk e vras.
Ra përsëri heshtja.
Kryetari u mendua gjatë. Pastaj iu afrua pranë dhe foli ngadalë, thuajse me frikë se mos i dëgjonin muret:
– Me e falë, s’po e fal. Me e vra, s’po e vret… epo ruj prapanicën atëherë.
Jashtë, mbi katund, nata po zbriste prej malit. Bashkë me të zbriste edhe frika e asaj kohe – ajo frikë që ua mësonte burrave heshtjen më shumë se fjalën.
