Vendimi i Gjykatës Kushtetuese të Maqedonisë së Veriut për të shfuqizuar emërtimet e rrugëve të miratuara nga Komuna e Tetovës në vitin 2007 ka rikthyer në vëmendje një debat të hershëm mbi identitetin, historinë dhe përfaqësimin e komuniteteve në hapësirën publike.
Me pesë vota pro dhe tre kundër, ku kundërshtuan dy gjyqtarët shqiptarë dhe një gjyqtar turk, Gjykata vendosi të abrogojë vendimin e Këshillit Komunal të Tetovës, duke argumentuar se ndryshimet e emrave ishin bërë pa pëlqimin e Qeverisë, siç kërkohej nga legjislacioni në fuqi në atë kohë.
Çështja u ngrit pas një iniciative të paraqitur nga Lidhja e Luftëtarëve të Luftës Nacionalçlirimtare dhe Antifashiste të Maqedonisë, e cila pretendoi se procedura e ndjekur nga autoritetet lokale kishte qenë në kundërshtim me ligjin për emërtimin e rrugëve, shesheve dhe objekteve infrastrukturore.
Megjithatë, debati që ka pasuar nuk lidhet vetëm me aspektin procedural. Në qendër të diskutimit ndodhen emra si “Iliria”, “Dervish Cara”, “Kongresi i Manastirit” dhe “Dëshmorët e Kombit”, të cilët për shumë shqiptarë të Tetovës përfaqësojnë një etapë të rëndësishme të afirmimit identitar pas Marrëveshjes së Ohrit dhe përpjekjeve për një pasqyrim më të balancuar të historisë në institucionet dhe hapësirat publike.
Nga ana tjetër, mbështetësit e vendimit argumentojnë se respektimi i ligjit duhet të jetë mbi çdo konsideratë politike apo etnike. Ata e shohin rikthimin e emërtimeve të mëparshme si një korrigjim të një vendimmarrjeje që, sipas tyre, nuk kishte ndjekur procedurat e nevojshme ligjore.
Ish-zyrtari Darjan Sotiroski e ka përshëndetur vendimin, duke përmendur mundësinë e rikthimit të emrave historikë të periudhës jugosllave, si “Marshall Tito”, “Ivo Lola Ribar”, “Radovan Coniq” dhe “29 Nëntori”.
Reagimet më të forta kanë ardhur nga partitë politike shqiptare. Përfaqësues të tyre e konsiderojnë vendimin një goditje ndaj arritjeve politike të shqiptarëve dhe një përpjekje për të zbehur praninë e figurave dhe ngjarjeve që lidhen me historinë kombëtare shqiptare. BDI e ka cilësuar zhvillimin si pjesë të një tendence shqetësuese kundër përfaqësimit të shqiptarëve, ndërsa deputeti Arbër Ademi ka paralajmëruar pasoja politike dhe shoqërore nga ky vendim.
Përtej debatit juridik, çështja e emrave të rrugëve në Tetovë dëshmon se simbolika publike mbetet një nga temat më të ndjeshme në Maqedoninë e Veriut. Në një shoqëri multietnike, ku historia dhe identiteti vazhdojnë të interpretohen ndryshe nga komunitete të ndryshme, emërtimet e rrugëve shndërrohen në më shumë se orientim urban — ato bëhen pjesë e debatit për kujtesën kolektive, përfaqësimin dhe karakterin e shtetit.
