Gjyqësori belg ka konfirmuar se e ka lëshuar një fletarrestim për ish-komisionarin evropian për Punët e Brendshme, Dimitris Avramopoulos, si pjesë e hetimit për skandalin “Qatargate”, përkatësisht për dyshimin se ai ishte pjesë e një organizate kriminale të lidhur me rastin “para për ndikim”.
Sipas prokurorëve belgë, hetimi përqendrohet në lidhjen e Avramopoulosit me një organizatë përmes së cilës ai dyshohet se ka marrë pagesa mujore prej 5.000 eurosh.
Në rastin e fundit të një hetimi për korrupsion të nivelit të lartë në institucionet qendrore të Brukselit, autoritetet belge dyshojnë se Avramopoulos ka përfituar financiarisht rreth 73.000 euro.
Avramopoulos, i cili aktualisht është anëtar i Parlamentit grek nga partia konservatore në pushtet, Demokracia e Re e kryeministrit Kyriakos Mitsotakis, i quajti akuzat “krejtësisht të pabaza” në një deklaratë për mediat lokale.
Ai shtoi se do ta kërkojë personalisht heqjen e imunitetit të tij parlamentar dhe do t’i bëjë thirrje Ministrisë greke të Drejtësisë që ta hetojë plotësisht çështjen.
Ai pretendon se të gjitha pagesat që ka marrë nga OJQ-ja janë deklaruar siç duhet në dosjet e tij të pasurisë dhe deklaratat tatimore. Ai gjithashtu deklaron se pozicioni i tij në organizatë ishte thjesht me honorar.
Sipas autoriteteve belge, Avramopoulos u thirr për të dëshmuar para autoriteteve në lidhje me këtë çështje më shumë se gjashtë muaj më parë, por ai nuk u paraqit, duke çuar në lëshimin e një fletarrestimi.
Që fletarrestimi të zbatohet, Parlamenti grek duhet së pari të votojë për heqjen e imunitetit të tij nga ndjekja penale.
Rasti i Avramopoulosit është shembull i pamundësisë për të parandaluar konfliktet e interesit kur zyrtarët kalojnë nga posti publik në sektorin privat ose në grupet e interesit, tha për Radion Evropa e Lirë (REL) Alberto Alemano, nga organizata “The Good Lobby”, e cila merret me çështjet e lobimit transparent dhe etik.
“Është një shembull tipik i problemit të pazgjidhur të të ashtuquajturës ‘derë rrotulluese’ në BE. Ish-komisionarët mbeten të detyruar nga rregullat e etikës edhe pas përfundimit të mandatit të tyre, por këto rregulla mbështeten në vetëraportim dhe kryesisht në procedurat e miratimit simbolik, në vend të verifikimit të pavarur”, thotë Alemano.
Çfarë është “Qatargate”?
Avramopoulos më parë ishte anëtar i bordit të nderit të OJQ-së “Lufto Pandëshkueshmërinë”, e themeluar nga ish-deputeti eurodeputet Antonio Panzeri, një figurë qendrore në skandalin e korrupsionit “Qatargate”.
Ky është skandali më i madh i korrupsionit në historinë e Parlamentit Evropian, i cili shpërtheu në dhjetor 2022.
Policia belge kreu më pas bastisje në Bruksel dhe sekuestroi më shumë se një milion euro para të gatshme të gjetura në apartamente, valixhe dhe vende të tjera. U arrestuan disa persona të lidhur me Parlamentin Evropian.
Midis tyre ishin Eva Cailli, atëherë nënkryetare e Parlamentit Evropian, Antonio Panzeri, një ish-eurodeputet italian, si dhe Francesco Giorgi, asistent parlamentar dhe partner i Eva Caillit.
Sipas hetimit, të dyshuarit morën para dhe përfitime të tjera për të përfaqësuar interesat e shteteve të huaja brenda institucioneve të BE-së.
Pas shpërthimit të skandalit, Parlamenti Evropian shtrëngoi rregullat mbi deklarimet e interesave, takimet me lobistët dhe pasuritë e eurodeputetëve, megjithëse shumë ekspertë besojnë se reformat nuk shkuan aq larg sa duhej.
Hetimi përqendrohet në akuzat se shtetet e huaja u përpoqën të ndikonin në vendimmarrjen në Parlamentin Evropian përmes pagesave dhe dhuratave për ligjvënësit aktualë dhe të mëparshëm.
Katari dhe Maroku dyshohet se kërkuan të ndikonin në vendimet evropiane në këtë mënyrë, gjë që të dy vendet e mohuan.
OJQ-ja “Lufta Kundër Mosndëshkimit” ishte platforma qendrore organizative në këtë rast. Sipas hetuesve belgë dhe deklaratave nga të dyshuarit kryesorë, organizata dyshohet se është përdorur si kanal për aktivitetet e një rrjeti të lidhur me ndikimin e Katarit dhe Marokut në Parlamentin Evropian.
Pasi plasi skandali, Avramopoulos deklaroi se dha menjëherë dorëheqjen nga pozicioni i tij në organizatë dhe kërkoi që emri i tij të hiqej nga faqja e internetit e saj.
Cilat janë detyrimet e ish-komisionarëve pas skadimit të mandatit të tyre?
Sipas Kodit të Sjelljes së BE-së, ish-komisionarët nuk mund të marrin menjëherë ndonjë funksion privat pa kaluar verifikimin paraprak.
Ata i nënshtrohen një periudhe njoftimi dyvjeçare. Gjatë kësaj periudhe, ata duhet të njoftojnë Komisionin Evropian paraprakisht për çdo aktivitet profesional të planifikuar, qoftë ky një pozicion i paguar, një pozicion i papaguar apo një detyrë publike.
Komisioni vlerëson nëse funksioni i ri mund të kërcënojë integritetin e BE-së ose të shkaktojë konflikt interesi me portofolin e mëparshëm të komisionarit, dhe vendimi përfundimtar merret nga Kolegji i Komisionarëve.
Ish-komisionarëve u ndalohet shprehimisht të lobojnë tek anëtarët e Komisionit Evropian ose stafin e tij gjatë asaj periudhe për çështje që ishin brenda kompetencës së tyre gjatë kohës që mbanin detyrën.
Avramopoulos kërkoi zyrtarisht dhe mori miratimin nga Komisioni Evropian për t’u bërë anëtar nderi i organizatës joqeveritare të lartpërmendur.
Zëdhënësi i Komisionit Evropian, Balazs Ujvari, deklaroi se roli i tij u rishikua në vitin 2022, pas shpërthimit të skandalit, dhe se në atë kohë nuk u gjet asnjë shkelje e rregullave.
“Në vitin 2022, ne e hetuam këtë çështje dhe kontrolluam për indikacione të mundshme të shkeljes së kushteve. E kontaktuam atë për sqarime të mëtejshme. Në atë kohë, nuk kishim asnjë indikacion se ndonjë nga kushtet e vendimit të Kolegjit të Komisionarëve ishte shkelur”, u tha Ujvari gazetarëve.
Megjithatë, sipas Alberto Aleman, fakti që sot miratimi dhe deklaratat tatimore të Komisionit Evropian citohen si mbrojtje tregon pikërisht dobësitë e sistemit ekzistues.
“Pajtueshmëria formale me rregullat nuk është e njëjtë me mbikëqyrjen efektive. BE-ja nuk ka aftësi reale për të monitoruar se çfarë u ndodh ish-zyrtarëve pasi ata largohen nga detyra”, beson Alemano.
A është rasti Avramopoulos i izoluar?
Emri i Avramopoulosit është vetëm një në një sërë emrash që janë përmendur vitet e fundit në kontekstin e dyshimeve për korrupsion ose abuzim me detyrën gjatë mbajtjes së posteve të larta në institucionet e Bashkimit Evropian.
Rasti Avramopoulos daton që nga viti 2022. Megjithatë, vetëm gjatë vitit të kaluar, dy ish-zyrtarë të tjerë të lartë të Komisionit Evropian e kanë gjetur veten në qendër të hetimeve serioze.
Ish-komisionari evropian i Drejtësisë, Didier Reynders, është nën hetim për dyshime për pastrim parash që nga viti 2025. Zyrtarët belgë të drejtësisë e kanë akuzuar zyrtarisht atë në lidhje me transaksione të dyshimta financiare dhe blerjen e biletave të Lotarisë Kombëtare.
Ish-përfaqësuesja e lartë e BE-së për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë dhe zëvendëspresidentja e Komisionit Evropian, Federica Mogherini, është gjithashtu nën hetim për mashtrim të dyshuar në procedurat e prokurimit publik, korrupsion, konflikt interesi dhe zbulim të informacionit konfidencial në lidhje me punën e Akademisë Diplomatike Evropiane.
Menjëherë pas skandalit “Qataractgate”, presidentja e Parlamentit Evropian, Roberta Metsola, propozoi një paketë prej 14 reformash që synojnë forcimin e standardeve etike dhe transparencës në punën e Parlamentit. Procesi çoi gjithashtu në krijimin e një organi të ri të pavarur të etikës së BE-së, i cili duhet të përmirësojë mbikëqyrjen e punës së zyrtarëve evropianë.
Megjithatë, hetimet e fundit që përfshijnë ish-zyrtarë të lartë të Bashkimit Evropian kanë rihapur çështjen nëse reformat e zbatuara ishin të mjaftueshme.
Sipas Albert Aleman, një ekspert lobimi nga Brukseli, “Qatargate” nisi një proces reformash, por rezultati përfundimtar i tij ishte dukshëm më modest nga sa pritej.
“Në vend të një organi të fortë dhe të pavarur të etikës, morëm një mekanizëm ndërinstitucional shumë më të dobët pa kompetenca hetimore dhe pa aftësi për të vendosur sanksione. Është më shumë një forum ku institucionet shkëmbejnë informacion me njëra-tjetrën në lidhje me rregullat që kishin tashmë”, thotë Alemano.
Sipas tij, rastet e Reynders, Mogherini dhe Avramopoulos nuk përfaqësojnë incidente të izoluara.
“Ato janë rezultat i parashikueshëm i një sistemi që flet vazhdimisht për integritetin, por refuzon me kokëfortësi të përcaktojë atë që nevojitet vërtet – një organ i pavarur me autoritetin për të hetuar dhe sanksionuar parregullsitë në të gjitha institucionet e BE-së, përfshirë ish-zyrtarët. Derisa kjo të ndryshojë, çdo rast i ri do të paraqitet si përjashtim, edhe pse në të vërtetë është një problem strukturor”, thotë Alemano./ REL
