Një sistem gjigant rrymash në Oqeanin Atlantik, i njohur si Qarkullimi Meridional i Përmbysjes së Atlantikut (AMOC), mund të luajë një rol edhe më të madh në rregullimin e temperaturës së Tokës nga sa mendohej më parë.
Një studim i ri tregon se kur AMOC është i fortë, oqeani dhe planeti në tërësi humbin më shumë nxehtësi. Në të kundërt, kur qarkullimi dobësohet, sasi më të mëdha nxehtësie mbeten të bllokuara në oqeane.
“AMOC vepron si një valvul termike që kontrollon ekuilibrin e energjisë së planetit”, tha Christo Buizert, paleoklimatolog në Universitetin Shtetëror të Oregonit dhe autori kryesor i studimit, të publikuar në revistën Nature Geoscience.
Çfarë ndodh kur AMOC dobësohet?
AMOC transporton ujë të ngrohtë nga zonat tropikale drejt Atlantikut të Veriut, ku një pjesë e kësaj nxehtësie çlirohet në atmosferë. Kur qarkullimi dobësohet, ky proces ngadalësohet.
Si pasojë, Atlantiku i Veriut dhe rajonet përreth, përfshirë Groenlandën, mund të ftohen, ndërsa pjesa tjetër e oqeanit dhe planeti në tërësi mund të ruajnë më shumë nxehtësi.
Studiuesit zbuluan se një pjesë e madhe e nxehtësisë që normalisht do të çlirohej në atmosferë grumbullohet në shtresat e thella të oqeaneve.
“Është sikur i gjithë oqeani po vepron si një lavaman gjigant nxehtësie”, shpjegoi Buizert.
Çfarë tregojnë ndryshimet e së kaluarës?
Për të kuptuar sjelljen e AMOC, studiuesit analizuan ndryshime të menjëhershme të këtij sistemi gjatë epokave të akullnajave. Në të kaluarën, dobësimi i AMOC ishte shoqëruar me ndryshime të forta dhe të shpejta të temperaturave në Atlantikun e Veriut dhe Evropë.
Sipas studimit, episodet e dobësimit të AMOC gjatë epokës së fundit të akullnajave shkaktuan një rritje të nxehtësisë të krahasueshme me efektin e shtimit të rreth 25 ppm dioksid karboni në atmosferë sot.
Studiuesit përdorën tre modele klimatike për të gjurmuar lëvizjen e nxehtësisë nëpër oqeane dhe për të analizuar se sa energji humbet ose ruan planeti.
A rrezikohet një kolaps i AMOC?
Shkencëtarët kanë paralajmëruar prej vitesh se ndryshimet klimatike mund të dobësojnë AMOC. Megjithatë, studimi i ri nuk tregon se një kolaps i pakthyeshëm i sistemit është i pashmangshëm.
Sipas Buizert, në një planet më të ngrohtë AMOC mund të jetë më e qëndrueshme, çka sugjeron se disa nga “pikat e kthesës” të parashikuara mund të mos ndodhin.
“AMOC do të dobësohet në të ardhmen për shkak të ndryshimeve klimatike, por mund të rimëkëmbet. Një kolaps i pakthyeshëm i AMOC mund të mos ndodhë”, tha ai.
Megjithatë, studiuesit theksojnë se nevojiten kërkime të mëtejshme për të kuptuar se si do të sillet sistemi në dekadat e ardhshme dhe çfarë ndikimi do të ketë në temperaturat globale, modelet e motit dhe klimën e rajoneve të ndryshme të Tokës.
