Jane Austen ishte autore e gjashtë veprave klasike të letërsisë, mes të cilave Arsye dhe ndjenjë, Krenari dhe paragjykim dhe Bindja. Temat e përjetshme të romaneve të saj, si dashuria, klasat shoqërore dhe morali, kanë bërë që veprat e saj të pëlqehen brez pas brezi, duke frymëzuar edhe shumë përshtatje për filma dhe seriale televizive.
Edhe vetë jeta e Austen-it ka ngjallur gjithmonë interes dhe diskutime. Shkrimtarja lindi në vitin 1775, në Steventon të Hampshire, Angli. Ajo vinte nga një familje e madhe dhe pjesën më të madhe të arsimimit të saj të hershëm e mori duke pasur mundësi të pakufizuar për të lexuar librat e bibliotekës së të atit. Filloi të shkruante që në fëmijëri dhe, nga mosha 11 deri në 17 vjeç, krijoi disa tregime dhe shkrime të papërfunduara. Ndërsa nga mosha 19 deri në 25 vjeç, shkroi variantet e para të veprave që më vonë do të bëheshin romanet Arsye dhe ndjenjë, Krenari dhe paragjykim dhe Abacia e Northangerit.
Kur Austen-i ishte 25 vjeçe, i ati doli në pension dhe familja u shpërngul në Bath. Ai vdiq katër vjet më vonë, duke e lënë Austen-in, motrën dhe nënën e saj në një gjendje shumë më të vështirë financiare. Vitet që pasuan i kaluan duke jetuar në shtëpinë e një miku në Southampton. Gjatë kësaj periudhe të pasigurt, Austen nuk shkruante rregullisht dhe nuk arriti të përfundonte asnjë dorëshkrim.
Në vitin 1809, kur Austen-i ishte 29 vjeçe, vëllai i saj i ofroi nënës dhe motrave një vilë të madhe në pronën e tij në Chawton. Pikërisht aty, pavarësisht se shtëpia ishte gjithmonë plot dhe vizitorët vinin shpesh pa paralajmërim, Austen-i krijoi një rutinë të rregullt ditore. Kjo i mundësoi të përfundonte dhe të botonte romanet që kishte nisur vite më parë, si dhe shumë të tjera.
Rutina e mëngjesit e Jane Austen-it
Austen-i zgjohej herët, para grave të tjera të shtëpisë. Gjëja e parë që bënte çdo mëngjes ishte të ulej dhe të luante në piano. Në orët e para të ditës, ndonjëherë merrej edhe me përgjigjen e letrave, diskutonte me shërbëtoret për punët e shtëpisë ose shëtiste deri në fshatin aty pranë.
Më pas, organizonte mëngjesin e familjes, i cili shtrohej çdo ditë në orën 9:00. Me shumë gjasë, ai përbëhej nga bukë e thekur me gjalpë dhe simite. Mëngjesi ishte e vetmja punë e përditshme e shtëpisë me të cilën merrej Austen-i. Motra e saj, Cassandra, kujdesej për pjesën më të madhe të punëve praktike dhe organizimin e shtëpisë, gjë për të cilën Austen-i i ishte mirënjohëse. “Më duket e pamundur të shkruash kur mendjen e ke të mbushur me copa mishi dhe doza ravarberi”, kishte thënë ajo një herë.
Zakoni i Austen-it për të shkruar
Pas mëngjesit, Austen-i ulej për të shkruar. Çuditërisht, ajo nuk shkruante kurrë e vetme në një dhomë të veçantë. Përkundrazi, punonte gjithmonë në dhomën e ndenjjes, shpesh ndërsa nëna dhe motra e saj qepnin aty pranë. Shkrimi i saj ndërpritej shpesh nga vizitorët, të cilët mund të shfaqeshin në çdo moment pa paralajmërim.
Dera e dhomës së ndenjjes kërciste fort sa herë që dikush hynte. Sipas nipit të saj, James Edward Austen-Leigh, kjo nuk ishte rastësi. Në kujtimet e tij, ai shkruante se Austen-i u kishte ndaluar shërbëtorëve ta lyenin derën me vaj, sepse kërcitja shërbente si një sinjal alarmi dhe i jepte kohë të fshihte shkrimet e saj. Ajo zgjidhte gjithashtu të shkruante në fletë të vogla, sepse mund t’i fshihte lehtësisht në çdo moment.
Austen-i shkruante me pendë në një tryezë të vogël prej druri arre, me tri këmbë, të vendosur pranë dritares. Kjo tryezë mund të shihet edhe sot në vilën e Chawton-it. Pikërisht aty ajo rishikoi romanet Arsye dhe ndjenjë, Krenari dhe paragjykim dhe Abacia e Northangerit, si dhe shkroi Mansfield Park, Ema, Bindja dhe romanin e papërfunduar Sanditon.
Ajo shkruante ngadalë, duke i rishikuar tekstet gjatë procesit. Pasi përfundonte një variant të parë, e lexonte dhe e redaktonte të gjithë veprën edhe një herë. Bënte pushime të rregullta dhe shpesh mendonte për ide të reja ose ndryshime gjatë shëtitjeve të pasdites dhe në mbrëmje.
Austen-i e donte shumë kopshtarinë dhe jetën në natyrë. Ajo shëtiste shpesh në pemishten aty pranë. “Nuk mund ta imagjinoni, është e pamundur të përfytyrohet, sa e këndshme është shëtitja që bëjmë rreth pemishtes. Rreshti i aheve duket vërtet shumë bukur”, shkruante ajo në një letër të vitit 1811.
Dreka dhe mbrëmjet në Chawton
Darka, vakti i dytë i ditës, shërbehej nga ora 15:00 deri në 17:00. Mbrëmjet kalonin duke biseduar, luajtur lojëra dhe pirë çaj. Rreth orës 19:00 ose 20:00 shërbeheshin edhe ushqime të lehta dhe ëmbëlsira.
Gjatë këtyre orëve, Austen-i u lexonte shpesh familjarëve pjesë nga romanet që ende nuk kishte përfunduar. Mendimet dhe vërejtjet e nënës dhe motrës së saj ishin një pjesë e rëndësishme e procesit të saj krijues.
Romani i parë i Austen-it, Arsye dhe ndjenjë, u botua në vitin 1811. Më pas erdhën Krenari dhe paragjykim, Mansfield Park dhe Ema. Të gjitha këto vepra u përfunduan mes zhurmës dhe gjallërisë së një shtëpie të mbushur me gra.
Shkrimtarja vdiq në vitin 1817, në moshën 41-vjeçare. Edhe pse në atë kohë librat e saj ishin bërë të preferuarit e njerëzve si princi George IV, i cili më vonë u bë mbret, emri i saj mbeti anonim për publikun e gjerë deri pas vdekjes.
