Në eksperimentet e zhvilluara me dy sorra të zeza, zogjve iu deshën mesatarisht vetëm 235 milisekonda për të përcaktuar drejtimin në të cilin lëvizte një model me pika dhe për të dhënë përgjigjen e tyre. Pavarësisht shpejtësisë së jashtëzakonshme, ato ruajtën një nivel shumë të lartë saktësie.
Gjetjet, të publikuara në revistën shkencore Science, ofrojnë njohuri të reja mbi mënyrën se si truri i shpendëve përpunon informacionin dhe merr vendime. Studiuesit Philipp Schmidbauer dhe profesori Andreas Nieder, nga Instituti i Neurobiologjisë në Universitetin e Tübingenit, zbuluan se reagimet e shpejta të sorrave shoqëroheshin me një aktivitet po aq mbresëlënës të qelizave të trurit të tyre.
Sorrat marrin vendime të shpejta me një saktësi të jashtëzakonshme
Për të testuar aftësitë vendimmarrëse të shpendëve, studiuesit u paraqitën atyre pika në lëvizje në një ekran me prekje. Sorrat duhej të përcaktonin nëse shumica e pikave lëviznin majtas apo djathtas dhe më pas të tregonin përgjigjen duke goditur me sqep një objektiv në anën përkatëse të ekranit.
Shpendët treguan rezultate të jashtëzakonshme, edhe kur drejtimi i lëvizjes ishte i vështirë për t’u dalluar.
“Edhe kur modelet e lëvizjes ishin të vështira për t’u identifikuar, vendimet e sorrave ishin gjithsesi më të sakta sesa zgjedhjet e rastësishme”, raporton Philipp Schmidbauer, duke shtuar se “kur sinjalet ishin të qarta, ato arrinin një saktësi prej pothuajse 100 për qind”.
Rezultatet treguan se sorrat mund të vlerësojnë informacionin vizual dhe të marrin vendime të sakta brenda një fraksioni të sekondës. Për të kuptuar se si truri i tyre e realizonte këtë proces, studiuesit analizuan aktivitetin e neuroneve individuale ndërsa shpendët kryenin detyrën.
Truri i sorrave nis përpunimin e vendimeve vetëm 70 milisekonda pas paraqitjes së sinjalit
Ekipi regjistroi aktivitetin nervor në një pjesë të trurit të shpendëve të quajtur nidopallium caudolaterale. Kjo zonë luan një rol të rëndësishëm në përpunimin e informacionit dhe marrjen e vendimeve, ngjashëm me korteksin paraballor në trurin e njeriut.
Regjistrimet zbuluan se truri i sorrave fillonte të dallonte midis dy drejtimeve të mundshme pothuajse menjëherë. Vetëm 70 milisekonda pasi shfaqeshin pikat në lëvizje, neuronet e lidhura me zgjedhjet e ndryshme shfaqnin tashmë modele të dallueshme aktiviteti.
Këto sinjale shfaqeshin shumë përpara se shpendët të reagonin fizikisht. Ndërsa sorrat vlerësonin lëvizjen e pikave, aktiviteti nervor rritej vazhdimisht derisa arrinte një prag të caktuar, i cili lidhej me marrjen e një vendimi. Ky aktivitet pasqyronte si qartësinë me të cilën pikat tregonin një drejtim të caktuar, ashtu edhe drejtimin që zgjidhte përfundimisht zogu.
Struktura të ndryshme të trurit, procese të ngjashme vendimmarrjeje
Një nga zbulimet më interesante është se sorrat duket se marrin vendime duke përdorur procese nervore të ngjashme me ato që gjenden te njerëzit dhe primatët e tjerë, edhe pse truri i tyre është i organizuar në një mënyrë shumë të ndryshme.
“Këto gjetje tregojnë se dinamika neuronale në trurin e shpendëve përputhet me modelet e njohura të marrjes së vendimeve te njerëzit dhe primatët e tjerë”, thotë Andreas Nieder.
Ndryshe nga gjitarët, shpendët nuk kanë një korteks cerebral të organizuar në shtresa. Megjithatë, truri i tyre duket se është i aftë të ndjekë të njëjtat parime themelore për vlerësimin e provave dhe marrjen e vendimeve. Në këtë detyrë vizuale, sorrat e përfunduan procesin dy herë më shpejt se primatët.
Studiuesit sugjerojnë se kjo shpejtësi e jashtëzakonshme mund të jetë rezultat i kërkesave me të cilat shpendët janë përballur gjatë evolucionit të tyre. Interpretimi i shpejtë i informacionit vizual dhe reagimi me lëvizje të sakta janë veçanërisht të rëndësishme për kafshët që fluturojnë dhe përdorin sqepin për të ndërvepruar me mjedisin përreth.
“Shpendët mbështeten te shikimi për të kryer manovra të sakta dhe të shpejta gjatë fluturimit, si dhe për të drejtuar sqepin drejt objekteve gjatë kërkimit të ushqimit”, shpjegon Nieder.
Megjithatë, mekanizmat e saktë biologjikë që qëndrojnë pas avantazhit të shpejtësisë së sorrave ende nuk janë të njohur. Nevojiten studime të mëtejshme për të përcaktuar se si truri i tyre, i organizuar në një mënyrë të ndryshme, arrin të marrë vendime vizuale të krahasueshme me ato të njerëzve dhe majmunëve, por shumë më shpejt se ata
