“Kur dëgjova presidentin Trump të kërcënonte se do të shkatërronte një qytetërim të tërë, mbeta i tronditur dhe mendova se ishte momenti për të thënë mjaft. Një urdhër i tillë do të ishte jo vetëm imoral, por edhe një krim lufte, të cilin ushtarakët kanë të drejtë dhe detyrë ta refuzojnë.”
Këtë qëndrim e shpreh kryepeshkopi Timothy Broglio, ish-president i Konferencës Ipeshkvnore të Shteteve të Bashkuara dhe aktualisht drejtues i Arqidioqezës Ushtarake amerikane, autoriteti më i lartë në hierarkinë katolike të SHBA-së për çështjet që lidhen me luftën.
Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se Papa Leone nuk duhet të merret me çështjen e Iranit, sepse – sipas tij – “nuk e di për çfarë flet”.
Broglio përgjigjet se Papa po fliste në mënyrë të përgjithshme për temën e paqes dhe se ai informohet nga Sekretaria e Shtetit të Vatikanit dhe nga nuncët apostolikë. “Shërbimet e inteligjencës mund të dinë gjëra të tjera, por parimet për të cilat Papa flet vlejnë pavarësisht nga veprimet e presidentit”, thotë ai.
Sipas kryepeshkopit, vdekja e civilëve të pafajshëm është gjithmonë një çështje morale, prandaj Papa jo vetëm që mund të flasë për këto tema, por edhe duhet ta bëjë këtë.
“Perspektivat mund të jenë të ndryshme, por parimet morale mbeten gjithmonë të vlefshme”, thekson ai.
Broglio shton se dialogu mes Papës dhe presidentit amerikan do të ishte i dobishëm, edhe pse Trump deri tani ka refuzuar të kërkojë falje apo të takohet me të. Ai kujton se në të kaluarën ka pasur shumë komunikime mes papëve dhe presidentëve amerikanë.
Duke komentuar deklaratën e Papës në Afrikë se “bota është e shkatërruar nga një grusht tiranësh”, kryepeshkopi thotë se kjo mund të lidhet me disa udhëheqës botërorë, përfshirë presidentin rus dhe ndoshta edhe atë amerikan, në kontekstin e konflikteve aktuale në Ukrainë, Afrikë dhe Lindjen e Mesme.
Ai kritikon gjithashtu deklaratën e zëvendëspresidentit JD Vance, i cili kishte thënë se Papa duhet të merret vetëm me çështje morale.
“Kjo më bëri vërtet të qesh,” thotë Broglio. “A do të thotë kjo se vdekja e të pafajshmëve apo nevojat e të varfërve nuk kanë dimension etik? Morali nuk kufizohet vetëm te bioetika apo seksualiteti. Kjo është një pikëpamje shumë e ngushtë që nuk pasqyron vlerat e krishtera.”
Sipas tij, tradita e Kishës për “luftën e drejtë” daton që nga koha e Shën Augustinit dhe për këtë arsye Kisha ka një autoritet të gjatë moral për të folur për këto çështje.
Duke qenë përgjegjës për Arqidioqezën Ushtarake, Broglio thotë se deklaratat e Trumpit kanë shqetësuar shumë ushtarë.
“Shumë prej nesh u trembëm kur dëgjuam retorikën më të ashpër të presidentit, kur ai kërcënonte të zhdukte një qytetërim të tërë nga faqja e dheut,” thotë ai. “Ushtarakët nuk mund të ndryshojnë urdhrat që marrin, por duhet të përpiqen të shmangin pasojat më të rënda.”
Sipas tij, ushtarakët kanë të drejtë të refuzojnë urdhrat e paligjshëm, veçanërisht nëse ato përbëjnë krime lufte.
Duke iu referuar zgjedhjeve të ardhshme në SHBA, Broglio shton se shumë katolikë po e rishikojnë votën e tyre për Trump në vitin 2024.
“Nuk mohoj se ka pasur edhe gjëra pozitive, por duhet të pranohen edhe teprimet që do t’i bëjnë shumë njerëz të rishqyrtojnë vendimin e tyre,” përfundon ai.
