Në nëntor të vitit 2025, studiues nga Universidade Federal de São Carlos në Brazil publikuan një studim në Biological Reviews, ku analizuan më shumë se 500 raste të dokumentuara në literaturë shkencore të gjarpërinjve që hanë individë të së njëjtës specie. Në total, u identifikuan të paktën 207 specie që shfaqin kanibalizëm në 15 familje të ndryshme, si në robëri ashtu edhe në natyrë.
Sipas autorëve, kanibalizmi te gjarpërinjtë mund të konsiderohet një formë grabitjeje, edhe pse ngrënia e një individi të së njëjtës specie mund të duket si sjellje jo e favorshme. Disa studiues më parë mendonin se kjo ndodh vetëm si pasojë e stresit në robëri, por tashmë është vërtetuar se ndodh edhe në natyrë.
Janë propozuar disa hipoteza për të shpjeguar këtë sjellje, si kursimi i energjisë, kontrolli i numrit të pasardhësve, apo përshtatja kur mungon ushqimi tjetër. Kanibalizmi është vërejtur edhe te kafshë të tjera si peshqit, zogjtë, gjitarët dhe amfibët, por gjarpërinjtë mund të jenë ndër më të shpeshtët.
A po evoluojnë gjarpërinjtë drejt kanibalizmit?
Studiuesit analizuan 299 punime shkencore në portugalisht dhe anglisht. Shumica e rasteve (218) u regjistruan në robëri, ku kufizimi i hapësirës, mungesa e stimulimit dhe afërsia me gjarpërinj të tjerë mund të ndikojnë shumë.
Megjithatë, studimi përfundon se kanibalizmi është i përhapur gjerësisht, si nga ana taksonomike ashtu edhe gjeografike, dhe është vërejtur në të gjitha kontinentet ku jetojnë gjarpërinjtë.
Por kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se gjarpërinjtë po evoluojnë për t’u bërë kanibalë. Sipas herpetologut Kurt Schwenk, kjo sjellje shpesh është çështje rasti dhe mundësie.
Ai thekson se termi “kanibalizëm” mund të jetë çorientues, sepse nuk është një strategji ushqimore e zhvilluar apo e specializuar. Disa gjarpërinj thjesht hanë individë të së njëjtës specie sepse ata përputhen me tiparet e zakonshme të prenë së tyre.
Kur ndodh kjo sjellje?
Kanibalizmi është relativisht i rrallë, por i përhapur, dhe ndodh më shpesh te specie që tashmë ushqehen me gjarpërinj të tjerë (një sjellje e quajtur ofiofagi). Kjo është veçanërisht e vërtetë për kobrat. Për shembull, kobrat e Kepit në Afrikën e Jugut hanë shpesh gjarpërinj të tjerë, por rrallë individë të së njëjtës specie.
Sipas Schwenk-ut, gjarpërinjtë nuk janë shumë selektivë: ata hanë pothuajse çdo gjë që mund të gëlltisin. Marrëdhënia mes individëve nuk luan rol në zgjedhjen e presë.
Kanibalizmi u ofron vetëm një vakt shtesë dhe nuk ka prova që është një strategji e veçantë evolutive apo një përshtatje specifike.
