Në një postim në rrjetet sociale, avokati Ermal Yzeiraj ka shpërndarë një reagim të ish-ministrit të Shëndetësisë, Ilir Beqaj, i cili ngre shqetësime të forta mbi mënyrën se si po funksionon drejtësia penale në vend, veçanërisht në raport me SPAK-un dhe GJKKO-në. Beqaj flet për atë që e quan “pavarësia e padrejtësisë”, duke argumentuar se në emër të Reformës në Drejtësi po krijohen praktika që cenojnë të drejtat themelore të qytetarëve, nga përdorimi i provave digjitale dhe aksesi në të dhënat bankare, deri te kontrolli i regjistrave shtetërorë dhe të dhënave telefonike pa autorizim gjykate. Sipas tij, Shqipëria nuk mund të pretendojë standarde europiane ndërsa qytetarit shqiptar i ofron më pak garanci se qytetarit në vendet e Bashkimit Europian.
Deklarata e plotë:
Në cilësinë e avokatit të Z. Ilir Beqaj dhe me porosi të tij, më poshtë deklarata e tij publike:
________________________________________
Pavarësia e (pa)Drejtësisë
Këto ditë Shqipëria shënoi Ditën Kombëtare të Drejtësisë, 113-vjetorin e publikimit zyrtar të “Kanuneve të Zhurisë”, një akt ky i qeverisë së Ismail Qemalit, që, në agimin e shtetit shqiptar, kërkonte t’i jepte drejtësisë jo thjesht një emër, por një kuptim.
Në kalendarin zyrtar të kësaj përkujtese patëm disa ngjarje që, në pamje të parë, dukeshin si pjesë e të njëjtit dekor celebrues:
* Kongresin Botëror të Ligjit;
* inaugurimin e përmirësimit infrastrukturor të sallave të gjykimit të GJKKO-së;
* dhe, si qershia e hidhur mbi tortën e kremtimeve, një mbledhje pune të trazuar të KLP-së.
Mirëpo drejtësia nuk duhet të matet me drita salle, me karrige të reja, me kamera më të mira, me tavane të lyera apo me debate shterpë.
Salla e gjyqit nuk është thjesht një hapësirë fizike. Ajo është skena ku shteti del para qytetarit dhe i tregon se çfarë kupton me dinjitet, me autoritet, me barazi armësh, me proces të rregullt ligjor. Aty shteti nuk flet vetëm me ligje, por edhe me mënyrën se si i vendos palët, si i dëgjon, si i lejon të akuzojnë apo të mbrohen, si u jep mundësi të shohin, të lexojnë, të shkruajnë, të kundërshtojnë.
Por, nëse dukja ndryshon dhe përmbajtja mbetet e njëjtë, atëherë kemi vetëm fasadë. Dhe fasada, sado e ndriçuar, nuk e mbulon dot padrejtësinë.
Në këto salla, për ata që gjenden në kafazët e qelqtë të sigurisë, nuk erdhi ndonjë lajm i ri. Aktet duhet t’i mbash në prehër, në dysheme ose mbi karrigen ngjitur. Nëse do të mbash shënime, nuk ke ku të mbështetesh. Nëse do të ndjekësh realisht procesin, duhet të luftosh jo vetëm me akuzën, por edhe me arkitekturën e një sistemi që shpesh të trajton më parë si objekt sigurie sesa si subjekt të të drejtave.
Dhe pikërisht në këto salla, me gjithë solemnitetin e fjalëve të mëdha për Reformën në Drejtësi, po materializohet gjithnjë e më qartë pavarësia e padrejtësisë. Një padrejtësi që prej dhjetë vitesh është veshur me kostumin e reformës, është certifikuar me fjalorin e integrimit europian dhe është mbrojtur me devizën se çdo kritikë ndaj reformës është sulm ndaj drejtësisë.
Jo. Kritika ndaj padrejtësisë nuk është sulm ndaj drejtësisë. Është e kundërta. Është mënyra e vetme për ta shpëtuar drejtësinë nga vetvetja.
1. Padrejtësia e provave digjitale
Në një proces penal në GJKKO është paraqitur si provë, ndër të tjera, një komunikim me email midis dy personave. Të dy kanë komunikuar përmes adresave Gmail. Për të përftuar këtë provë, SPAK, nëpërmjet Ministrisë së Drejtësisë së Shqipërisë, i është drejtuar me letërporosi kompanisë Google.
Por Google, para se t’u përgjigjej autoriteteve shqiptare, ka kërkuar autorizim nga një gjykatë në SHBA. Dhe gjyqtari amerikan ka lejuar vetëm informacionin nëse personi A ka komunikuar me personin B. Jo përmbajtjen. Jo hyrjen në brendësi të komunikimit. Jo çeljen e kutisë private të korrespondencës elektronike.
Autoritetet shqiptare e kanë përsëritur kërkesën, sepse ishin të interesuara edhe për përmbajtjen e komunikimeve. Vetëm pas një viti nga miratimi i kërkesës së parë, gjykata amerikane ka autorizuar dhënien e përmbajtjes së komunikimit elektronik.
Pra, në SHBA, edhe për një email, shteti duhet të trokasë te gjykata. Në Shqipëri, për telefonin, për të dhënat digjitale, për përmbajtjen intime të jetës elektronike të qytetarit, për vite me radhë është krijuar përshtypja se mjafton vullneti i organit të akuzës.
Në datën 27.04.2026, gjatë raportimit vjetor në KLP, drejtuesi i SPAK deklaroi se, pas vendimit të Gjykatës Kushtetuese, prokuroria ka ndryshuar procedurën e këqyrjes, sekuestrimit dhe marrjes së të dhënave nga telefonat celularë. Ai tha se prokurorët tashmë i drejtohen gjykatës jo vetëm në momentin e kontrollit, por edhe për të marrë autorizim për nxjerrjen e të dhënave nga telefoni celular dhe për përdorimin e tyre.
Vendimi për të cilin bëhet fjalë është vendimi nr. 44, datë 29.07.2025, i Gjykatës Kushtetuese, i njohur si çështja “Onejda Ymeraj”, vendim i arsyetuar, i shpallur më 13.01.2026.
Mirëpo, në një gjykim në seancë paraprake në GJKKO, organi i akuzës ka sjellë si prova akte ekspertimi teknik-kompjuterik të kryera në mars-prill 2026. Pra, jo një ditë pas 13 janarit. Jo në ndonjë zonë gri të kalendarit. Por disa javë pas shpalljes së vendimit të arsyetuar të Gjykatës Kushtetuese.
Kur organit të akuzës iu kërkua prova nëse vendimi i Gjykatës Kushtetuese ishte respektuar, përgjigjja të linte pa fjalë: “Meqë vendimi për caktimin e ekspertit ishte marrë përpara datës 13.01.2026, atëherë vendimi i Gjykatës Kushtetuese nuk ishte i detyrueshëm për atë rast.”
Kjo është logjika më e rrezikshme që mund të hyjë në një sallë gjyqi. Logjika që i kthen vendimet e GJK-së në kalendar zyre.
Sepse problemi nuk është thjesht data kur është caktuar eksperti. Problemi është data dhe natyra e ndërhyrjes reale në të dhëna. Hapja, nxjerrja, analizimi, përpunimi dhe përdorimi procedural i përmbajtjes digjitale. Aty ndodh ndërhyrja. Aty preket e drejta. Aty shteti hyn në hapësirën private të individit.
Vetë Gjykata Kushtetuese, në pikën 141 të vendimit, shprehet se vendimi nuk ka efekte prapavepruese për çështje të ngjashme për të cilat kontrolli gjyqësor ka përfunduar. Dhe besoj se për një gjë biem dakord. Në një seancë paraprake në zhvillim, kontrolli gjyqësor nuk ka përfunduar.
Kjo nuk mund të lexohet si leje për të vazhduar, pas shpalljes së vendimit në fjalë të GJK-së, me praktika që bien ndesh me standardin kushtetues. Përndryshe, çdo prokuror mund të thotë se vendimi i Gjykatës Kushtetuese vlen vetëm për procedime të regjistruara pas 13 janarit 2026. Dhe kështu Kushtetuta nuk do të jetë më norma më e lartë e shtetit, por një këshillë fakultative për ata që kanë kohë ta lexojnë. Kjo sjellje duhet ndalur.
Në fakt, procedura penale të lejon të kërkosh pavlefshmërinë e marrjes së të dhënave pa leje gjykate. Por në praktikë, kërkimi i pavlefshmërisë e vendos palën e akuzuar përballë një rreziku tjetër: atë të humbjes së të drejtës për gjykim të shkurtuar. Nëse mbrojtja, kur kërkon respektimin e Kushtetutës, trajtohet sikur po zgjeron shqyrtimin gjyqësor, nëse kundërshtimi i një prove të marrë pa autorizim gjyqësor përdoret si arsye për të mos pranuar gjykimin e shkurtuar, atëherë mbrojtja penalizohet pikërisht sepse kërkon ligjshmëri.
Ky është absurdi i sjellë si risi me miratimin e Reformës në Drejtësi. Mjeti procedural, i krijuar si garanci, kthehet në kurth. Dhe qytetari vihet para dilemës së padenjë: ose hesht për shkeljen e të drejtave të tua, ose humb një të drejtë tjetër.
Meqenëse Reforma në Drejtësi është mbështetur fort nga OPDAT, dhe meqenëse OPDAT financohet nga taksapaguesit amerikanë, do të ishte e dobishme që OPDAT të mos mjaftohej me fjalime për suksesin e reformës, por të trajnonte SPAK-un dhe GJKKO-në se si trajtohen të dhënat digjitale në procesin penal në vendin e tyre amë, ku edhe Google nuk i jep shtetit përmbajtjen e komunikimeve pa autorizim gjykate. Sepse standardi nuk mund të jetë amerikan kur flasim për përfitim fondesh asistence dhe ballkanik kur flasim për të drejta.
2. Të dhënat bankare dhe pasuritë e paluajtshme
Në një procedim penal në GJKKO, është administruar si provë një kërkesë e SPAK-ut për të marrë të dhëna për një shtetas shqiptar nën hetim, rezident në Austri. Në dosje ndodhet edhe përgjigjja e prokurorit të Vjenës, i cili thotë qartë se pa vendim gjykate nuk mund të japë të dhëna për llogari bankare dhe pasuri të paluajtshme.
Në një tjetër procedim penal, SPAK-u i kërkon të dhëna një banke tregtare në Austri për një subjekt të huaj që ushtron aktivitet tregtar edhe në Shqipëri. Përgjigjja është sërish mohuese.
Pra, në Austri, shtet anëtar i Bashkimit Europian, prokuroria nuk hyn dot në llogaritë bankare dhe në pasuritë e paluajtshme të individit apo biznesit pa kontroll gjyqësor.
Në Shqipëri ndodh e kundërta. SPAK-u, sa herë të dojë dhe për kë të dojë, mund të marrë të dhëna nga bankat dhe Agjencia Shtetërore e Kadastrës pa autorizim gjykate. Madje, edhe kur nuk je person nën hetim, mund të të kontrollohen llogaritë bankare, përfshirë edhe ato të familjarëve.
Atëherë pyetja është e thjeshtë: pse në Austri duhet miratim gjykate dhe në Shqipëri jo? Pse qytetari shqiptar duhet të ketë më pak mbrojtje se qytetari në një vend të Bashkimit Europian? Pse standardi europian ndalet në kufi, sapo mbërrin në Rinas apo në Hanin e Hotit? Pse OTP, Intesa Sanpaolo apo Raiffeisen u përgjigjen “qorrazi” kërkesave të SPAK-ut dhe nuk veprojnë si mëmat e tyre në vendet respektive të BE-së?
Shqipëria dëshiron të jetë vend anëtar i BE-së. Por anëtarësimi në BE nuk është vetëm flamur blu në podiume, as vetëm fjalë të bukura në raporte progresi. Është standard konkret në jetën e qytetarit. Është kufizim i pushtetit. Është kontroll gjyqësor. Është proporcionalitet. Është e drejta për të mos qenë “lakuriq” financiarisht para shtetit pa një vendim të pavarur gjykate.
Prandaj, do të ishte me vend që Bashkimi Europian dhe Agjencia Austriake e Zhvillimit, si bashkëfinancues të projektit EU4Justice, të mos mjaftohen me trajnime dhe vizita studimore, por të ndihmojnë realisht në ndryshimin e standardit. Të trajnojnë SPAK-un, por edhe të propozojnë ndryshimet e nevojshme ligjore, nëse duhen të tilla, që aksesi në të dhënat bankare dhe në të dhënat e pasurive të paluajtshme, qoftë për nevoja të drejtësisë penale, të bëhet vetëm me autorizim gjykate.
Nga vende të ndryshme të BE-së vijnë refuzime për kërkesa të ngjashme të SPAK-ut. Institucioni që i sheh i pari këto refuzime është Ministria e Drejtësisë, për shkak të rolit zyrtar në marrëdhëniet ndërkombëtare të drejtësisë. Ministria e Drejtësisë nuk mund të jetë thjesht zyrë protokolli. Nuk mund të bëjë vetëm përcjelljen e shkresave, si postë diplomatike pa mendim juridik. Ajo ka detyrimin të shohë pse refuzohen kërkesat, çfarë standardi mungon në Shqipëri dhe si duhet të ndryshojë ligji shqiptar për të mbrojtur qytetarin shqiptar. Ministria e Drejtësisë duhet të jetë mbrojtëse e standardit, jo spektatore e shkeljes. Nuk mund të jetë sehirxhiu institucional i një drejtësie që, në emër të efikasitetit, nëpërkëmb perimetrin e lejimit.
3. Aksesi në regjistrat kombëtarë
Problemi nuk ndalet te telefonat, email-et, bankat apo pasuritë e paluajtshme.
Në procese të ndryshme penale rezulton se gjatë hetimeve SPAK-u ka akses të drejtpërdrejtë, pa autorizim paraprak gjyqësor, në regjistra si TIMS, DPSHTRR, eGjoba, regjistrat noterialë, regjistrat tatimorë dhe regjistri i QKB-së.
Nga këta regjistra, vetëm QKB-ja është publikisht e aksesueshme. Të tjerët përmbajnë të dhëna personale që nuk janë thjesht rreshta administrativë. Janë gjurmë të jetës së qytetarit. Ku hyn, ku del, çfarë automjeti ka, çfarë gjobash ka marrë, çfarë aktesh noteriale ka kryer, çfarë raporti ka me detyrimet tatimore.
Aksesi i drejtpërdrejtë dhe i pakontrolluar në regjistra shtetërorë krijon rrezikun e një mbikëqyrjeje masive de facto. Jo domosdoshmërisht sepse çdo prokuror abuzon, por sepse një sistem demokratik nuk ndërtohet mbi besimin e verbër te virtyti i zyrtarit. Ndërtohet mbi kufizimin e pushtetit të tij.
Kur shteti mund të hyjë në të dhënat e çdokujt pa një filtër gjyqësor, atëherë problemi nuk është më vetëm hetimi penal. Problemi është raporti midis qytetarit dhe pushtetit.
Nëse vlerësohet se, për shkak të nivelit aktual të zhvillimit të vendit apo për shkak të situatës kriminale, interesi publik e përligj një akses kaq të gjerë në të dhëna personale sensitive, atëherë le të hapet një debat publik për lejimin dhe/ose moslejimin. Le të thuhet hapur. Le të diskutohet nëse disa regjistra kombëtarë duhet të bëhen transparentë për të gjithë publikun dhe, për rrjedhojë, edhe për organet e hetimit pa miratim paraprak gjykate.
Personalisht, mendoj se të dhënat e hapura në QKB janë shpesh më të ndjeshme sesa sa automjete kam, sa gjoba rrugore kam marrë apo sa herë kam hyrë e dalë nga vendi. Por kjo nuk mund të vendoset me praktikë zyre, as me qejf prokurori, as me inerci institucionale.
Kjo duhet të vendoset me ligj. Madje, për një çështje kaq të rëndësishme mbi privatësinë, transparencën dhe kufijtë e pushtetit, mund të ketë vend edhe për referendum kombëtar.
Sepse në fund pyetja është nëse duam një shtet që sheh gjithçka, apo një shtet që sheh vetëm atë që ligji dhe gjykata e lejojnë të shohë.
4. Të dhënat personale nga kompanitë e telekomunikacionit
Në shumë procedime penale në SPAK rezultojnë të administruara përgjigje të kompanive të telekomunikacionit mobil, që i japin SPAK-ut të dhëna për personin në emër të të cilit është regjistruar karta SIM, tabulatet telefonike, antenat/celulat e lidhura, oraret e telefonatave, adresat IP etj. Prokurori mjaftohet me një vendim të tijin për të kërkuar të dhënat, ndërsa kompanitë celulare përgjigjen “qorrazi”. Kompanitë celulare në Shqipëri janë bija kompanish europiane. Pse nuk pyesin mëmat e tyre para se t’i përgjigjen SPAK-ut?
Në Bashkimin Europian kjo gjë është e ndaluar. Ndalimi ndodh prej 2 marsit 2021, me vendimin H.K. kundër Prokuratuur, rasti C-746/18, të Gjykatës së Drejtësisë së Bashkimit Evropian, e cila ka përcaktuar se qasja e autoriteteve kombëtare në të dhënat e trafikut dhe vendndodhjes së përdoruesve, të ashtuquajturat të dhëna telefonike dhe gjeolokacion, shkel ligjin e Bashkimit.
Çdo vendim i Gjykatës së Drejtësisë së BE-së është përfundimtar dhe detyrues për shtetet anëtare të BE-së.
Sipas këtij vendimi, ndërhyrja në privatësi e përfaqësuar nga qasja në të dhënat e trafikut të telekomunikimit dhe gjeovendndodhjes konsiderohet serioze. Prandaj, kjo masë justifikohet vetëm për të luftuar krimin e rëndë ose për të parandaluar kërcënime serioze për sigurinë publike. Qasja në të dhëna duhet t’i nënshtrohet gjithmonë shqyrtimit paraprak nga një gjyqtar ose një autoritet i pavarur administrativ. Prokuroria drejton hetimin dhe mbështet ndjekjen penale, prandaj i mungojnë kërkesat e paanshmërisë të nevojshme për të dhënë autorizim.
Në BE është e ndaluar qasja e gjerë, e pakufizuar ose e autorizuar vetëm nga prokurori në të dhëna trafiku dhe vendndodhjeje, pa kontroll paraprak të pavarur dhe pa proporcionalitet.
Shqipëria për 2-3 vjet do të jetë vend anëtar i BE-së. D.m.th., do të duhet të zbatojë me detyrim çdo vendim të Gjykatës së Drejtësisë së BE-së. Meqë kjo çështje, në procesin e negociatave të anëtarësimit në BE, i përket grup-kapitujve “Themelorët”, a nuk do të ishte me vend që edhe qytetarët shqiptarë të kishin të njëjtën mbrojtje të privatësisë lidhur me komunikimet celulare që në vitin 2026, pa qenë nevoja të presin 31.12.2029?
Shqipëria duhet të zgjedhë vetë të përshtatet sa më parë me standardet europiane, në vend që ta bëjë këtë nën presion vetëm kur është e shtrënguar nga BE-ja dhe kur nuk mund ta shmangë dot mospërshtatjen.
5. Kur prokurori e quan veten burim praktike penale
Në sallat e GJKKO-së përballesh edhe me çudira më të mëdha.
Prokurorë të SPAK-ut deklarojnë se veprojnë sipas “praktikës së SPAK-ut”. Kur gjyqtari pyet se kur dhe si është krijuar kjo praktikë, përgjigjja vjen me një çiltërsi që të lë pa fjalë: “E kam krijuar unë.”
Këtu nuk kemi më thjesht një problem procedural. Këtu kemi problem të rëndë kulture institucionale.
Praktikë krijon gjykata. Jo organi i akuzës. Prokuroria ndjek ligjin, kërkon prova, ngre akuzë, mbron akuzën. Por nuk krijon norma. Nuk krijon standarde kufizimi të të drejtave themelore sipas bindjes së vet. Nuk shpik perimetra lirie dhe ndërhyrjeje sipas përvojës së vet të brendshme.
Kur një prokuror e trajton praktikën e tij si burim norme, atëherë kemi kaluar nga shteti ligjor te shteti i zyrtarit. Dhe shteti i zyrtarit, edhe kur zyrtari quhet antikorrupsion, nuk është shtet i së drejtës.
Fodullëku institucional është po aq i rrezikshëm sa korrupsioni institucional. Sepse, nëse korrupsioni blen drejtësinë, fodullëku e zëvendëson atë me bindjen se “unë jam drejtësia”.
Pikërisht kjo është drama e madhe e këtyre viteve.
Reforma në Drejtësi u hartua dhe u miratua për të çliruar drejtësinë nga politika. Por drejtësia nuk bëhet automatikisht e drejtë vetëm pse shkëputet nga politika. Një pushtet i pavarur, nëse nuk është i kontrolluar, transparent, proporcional dhe i përgjegjshëm, mund të bëhet po aq arbitrar sa pushteti nga i cili u shkëput.
Drejtësia nuk është e pavarur sepse nuk i përgjigjet politikës. Drejtësia është e drejtë kur i përgjigjet ligjit. Kur i nënshtrohet Kushtetutës. Kur respekton kufijtë. Kur nuk e sheh qytetarin si pengesë procedurale, por si bartës të të drejtave themelore.
Ajo që parashtrova më sipër nuk është një listë incidentesh të veçuara. Është simptomë. Është tabloja e një pushteti që, në emër të pastrimit të sistemit, rrezikon të krijojë një sistem tjetër ku kontrolli gjyqësor shihet si bezdi, ku të drejtat shihen si pengesë dhe ku praktika e organit të akuzës paraqitet si standard juridik.
Këto janë “arritjet” e një reforme që, për fat të keq, në vend që të prodhojë gjithnjë e më shumë drejtësi të pavarur, po prodhon ditë pas dite padrejtësi të pavarur.
Dhe padrejtësia e pavarur është më e rrezikshme se drejtësia e varur, sepse e para nuk ka as turpin e varësisë. Ajo flet në emër të ligjit, vepron në emër të reformës dhe kërkon imunitet moral në emër të luftës kundër korrupsionit.
Por një shtet nuk mund ta luftojë shkeljen e ligjit me paligjshmëri. Nuk mund ta mbrojë drejtësinë duke relativizuar Kushtetutën. Nuk mund ta ndërtojë Europën në Shqipëri duke i dhënë qytetarit shqiptar më pak garanci sesa qytetari ka në Europë.
Dita Kombëtare e Drejtësisë nuk duhet të ishte sebep për celebrime. Duhet të ishte arsye për reflektim.
Sepse drejtësia nuk nderohet me fjalime. Nderohet me kufij kushtetues.
Nuk nderohet me salla të lyera. Nderohet me prova të marra ligjërisht.
Nuk nderohet me reforma të brohoritura. Nderohet me gjykata që kontrollojnë pushtetin, jo me prokurorë që krijojnë “praktikë” sipas vetes.
Dhe mbi të gjitha, drejtësia nuk bëhet e pavarur vetëm duke e shkëputur nga politika. Ajo bëhet drejtësi vetëm kur vepron brenda një perimetri të qartë, të ngushtë dhe të kontrolluar nga ligji, gjykata, proporcionaliteti dhe të drejtat themelore.
Përndryshe, nuk kemi pavarësi të drejtësisë.
Kemi pavarësi të padrejtësisë.
