Në Forumin e Sigurisë të zhvilluar në Tiranë me pjesëmarrjen e kongresmenëve amerikanë, eurodeputetëve dhe parlamentarëve nga rajoni, deputetja e Partisë Demokratike Jorida Tabaku propozoi krijimin e një strukture të përhershme bashkëpunimi mes Kuvendit të Shqipërisë dhe Kongresit Amerikan për çështje të sigurisë ekonomike, investimeve strategjike, energjisë dhe teknologjisë.
Në ndërhyrjen e saj, Tabaku u ndal tek ndryshimi i arkitekturës së sigurisë në Ballkanin Perëndimor, duke argumentuar se rajoni nuk shihet më vetëm si një projekt demokratizimi, por si një hapësirë konkurrence strategjike për energjinë, infrastrukturën, teknologjinë dhe ndikimin gjeopolitik.
Ajo theksoi se korrupsioni dhe institucionet e dobëta nuk janë më vetëm problem i brendshëm politik, por vulnerabilitete që mund të shfrytëzohen nga aktorë dhe interesa armiqësore.
Sipas Tabakut, prokurimet e errëta, investimet pa transparencë dhe mungesa e kontrollit mbi asetet strategjike përbëjnë sot rrezik për sigurinë kombëtare.
Në këtë kontekst, deputetja e PD foli edhe për propozimin e saj për një ligj mbi kontrollin e investimeve strategjike, të harmonizuar me standardet e Bashkimit Europian dhe partneritetin me SHBA-në, duke theksuar se “portet, energjia, telekomunikacioni dhe infrastruktura dixhitale nuk janë më vetëm ekonomi, por çështje sigurie”.
Tabaku ngriti gjithashtu pyetjen pse Shqipëria nuk duhet të përfshihet në marrëveshje më të thella strategjike dhe tregtare me SHBA, në një kohë kur Uashingtoni po zgjeron bashkëpunimin ekonomik me vende të tjera të rajonit.
Sipas saj, partneritetet strategjike nuk mund të mbështeten vetëm tek diplomacia apo marrëdhëniet mes qeverive, por duhet të ndërtohen institucionalisht dhe afatgjatë, përmes bashkëpunimit parlamentar dhe mekanizmave të qëndrueshëm mes aleatëve.
Forumi i Sigurisë në Tiranë mblodhi figura politike dhe parlamentare nga SHBA, Gjermania, Italia, Britania e Madhe dhe vendet e Ballkanit Perëndimor për të diskutuar mbi rolin e NATO-s dhe partneritetin transatlantik në arkitekturën e re të sigurisë europiane.
Fjala e Jorida Tabakut në Forumin e Sigurisë në Tiranë:
Në këtë epokë të re gjeopolitike, Ballkani Perëndimor nuk shihet më thjesht si një projekt pas konflikti apo tranzicioni demokratik. Rajoni ynë sot është një hapësirë ku zhvillohet konkurrencë strategjike: për infrastrukturën, energjinë, teknologjinë, tregtinë dhe ndikimin politik.
Pikërisht për këtë arsye, partneriteti mes Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara nuk duhet të mbështetet tek qeveri të përkohshme apo cikle elektorale, por mbi institucione të forta, vlera të përbashkëta dhe një vizion strategjik afatgjatë.
Për vite me radhë Ballkani Perëndimor është analizuar përmes prizmit të stabilizimit demokratik dhe integrimit euroatlantik. Por rendi botëror ka ndryshuar. Sot vendet e rajonit nuk do të gjykohen më nga deklaratat politike, por nga aftësia për të qenë të besueshme, të qeverisshme dhe të afta për të mbrojtur asetet strategjike kombëtare nga ndikimet keqdashëse.
Për Shqipërinë, ky është një moment historik që sjell njëkohësisht mundësi dhe përgjegjësi.
Mundësi, sepse Shqipëria mbetet një nga vendet më pro-amerikane në botë, një aleate e NATO-s dhe një partnere e besueshme në misionet ndërkombëtare të sigurisë.
Por edhe përgjegjësi, sepse sot korrupsioni nuk është më vetëm problem i qeverisjes së brendshme. Është çështje sigurie kombëtare. Prokurimet e errëta nuk janë më vetëm administrim i dobët, por porta hyrëse për ndikim malinj dhe depërtim strategjik.
Dekada e ardhshme në Ballkan nuk do të përcaktohet vetëm nga politika, por nga korridoret infrastrukturore, energjia, rrjetet dixhitale, portet, inteligjenca artificiale dhe investimet strategjike.
Korridori VIII nuk është thjesht një projekt transporti. Ai është një korridor gjeopolitik që lidh Adriatikun me Detin e Zi dhe e integron rajonin tonë në arkitekturën strategjike të NATO-s dhe Europës.
Po kështu, infrastruktura energjetike, portet, rrjetet dixhitale dhe siguria kibernetike nuk janë më sektorë teknikë. Ato janë shtylla të sovranitetit kombëtar.
Pikërisht për këtë arsye kam propozuar në Parlament një ligj për kontrollin dhe filtrimin e investimeve strategjike, në përputhje me standardet e Bashkimit Europian dhe pritshmëritë e partnerëve amerikanë.
Sot investimet nuk janë më vetëm ekonomi. Portet janë siguri. Telekomunikacioni është siguri. Energjia është siguri. Të dhënat dhe infrastruktura dixhitale janë siguri.
Pyetja nuk është më vetëm kush investon, por kush fiton ndikim, kush kontrollon aksesin strategjik dhe kush krijon varësi gjeopolitike.
Shqipëria nuk mund të përballojë naivitet strategjik. Ne kemi nevojë për investime transparente, tregje të hapura dhe konkurrencë, por edhe për mekanizma mbrojtës ndaj kapitalit të errët dhe ndikimeve armiqësore.
Besoj se Shqipëria mund të bëhet një model në Ballkanin Perëndimor: një vend që bashkon standardet europiane me mendimin strategjik transatlantik.
Në këtë kuadër, ngrita edhe një pyetje të rëndësishme: nëse SHBA po thellon marrëveshje strategjike tregtare me vende të rajonit, atëherë pse Shqipëria të mbetet jashtë këtij diskutimi?
Shqipëria sot është një aleate e NATO-s, një vend i orientuar qartësisht drejt Perëndimit dhe një kontribuese në sigurinë ndërkombëtare. Prandaj ka ardhur koha për një partneritet më të thellë ekonomik dhe strategjik mes Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara, përmes tregtisë, energjisë, mbrojtjes, teknologjisë dhe investimeve strategjike.
Por partneriteti kërkon besim. Dhe besimi kërkon rregulla, transparencë dhe institucione të forta.
Për këtë arsye propozova krijimin e një mekanizmi të përhershëm parlamentar mes Kuvendit të Shqipërisë dhe Kongresit Amerikan, një strukturë bipartizane për bashkëpunim strategjik në fushat e sigurisë ekonomike, infrastrukturës kritike, energjisë, teknologjisë dhe mbrojtjes.
Sepse partneritetet strategjike nuk mund të mbijetojnë vetëm mbi vullnetin diplomatik. Ato duhet të ndërtohen institucionalisht dhe afatgjatë.
Shqipëria ka një mundësi historike jo të mbetet në periferi të botës transatlantike, por të pozicionohet në vijën e parë të saj strategjike.
E ardhmja e Ballkanit Perëndimor nuk do të garantohet vetëm nga deklaratat politike, por nga institucionet e forta, qeverisja transparente, aleancat e besueshme dhe guximi për të reformuar vendin përpara se krizat të na detyrojnë ta bëjmë këtë.
