Një skandal i fshehjes së të dhënave financiare të shtetit shqiptar ka dalë në dritë nga vetë Raporti Vjetor i INSTAT për vitin 2025. Dokumenti i siguruar nga VNA, pranon se institucionet kanë mbajtur të fshehura dhe të vulosura si “jo të publikueshme” të dhënat më kritike të financave publike, duke ngritur hije të rënda dyshimi për manipulim të treguesve ekonomikë përpara partnerëve ndërkombëtarë.
Sipas raportit, Shqipëria ka qenë e detyruar të dërgonte në Eurostat të dhënat e Statistikave Financiare të Qeverisë (GFS) me etiketën “jo të publikueshme”, një veprim që ka ngritur “shqetësime serioze lidhur me transparencën” nga ana e Bashkimit Evropian. Vetëm në tetor të vitit 2025, nën presionin e integrimit dhe piketave mbyllëse të Kapitullit 18, institucionet janë detyruar të ndryshojnë statusin e tyre “për publikim”.
Çfarë po fshihte qeveria në tabelat e njoftimit të Procedurës së Deficitit të Tejkaluar (EDP) për periudhën 2021-2024? Pse u mbajtën sekret shifrat e vërteta të borxhit dhe deficitit përpara publikut?
Për më tepër, raporti dëshmon dështimin e shtetit në sektorët kyç: Censi i Bujqësisë është shtyrë sërish, të dhënat e mbrojtjes sociale nuk u publikuan në kohë, ndërsa Agjencia Kombëtare e Burimeve Natyrore (AKBN) dështoi të publikonte bilancin energjetik tremujor në kulmin e debateve për krizën energjetike, me arsyetimin banal të “lëvizjeve të stafit”. Ndërkohë, besimi i publikut te institucioni ka pësuar rënie dhe takimet informuese me qytetarët dhe median janë prerë në mënyrë drastike.
? FAKTE NGA RAPORTI: Ku dështoi shteti në vitin 2025?
Nëse zhvishet raporti nga gjuha teknike, të dhënat zyrtare ofrojnë terren për një kritikë të fortë ndaj menaxhimit qeveritar dhe administrativ:
Censurimi i të dhënave të Deficitit dhe Borxhit (GFS/EDP): Raporti pranon zyrtarisht se dërgimi i të dhënave të financave qeveritare në Eurostat me etiketën “jo të publikueshme” ka ngritur shqetësime serioze për transparencën. Kjo tregon se institucionet mbajtën të fshehura nga syri i publikut dhe auditimit të huaj tabelat e Procedurës së Deficitit të Tejkaluar për vitet 2021-2024. Statusi i tyre u ndryshua “për publikim” vetëm në tetor të vitit 2025.
Dështimi me Bilancin Energjetik në kohë krize: Agjencia Kombëtare e Burimeve Natyrore (AKBN) nuk ka arritur të publikojë të dhënat e bilancit energjetik 3-mujor gjatë vitit 2025. Justifikimi zyrtar i përdorur në raport është “mungesa dhe lëvizja e stafit”, një dështim i pastër administrativ në një sektor strategjik për vendin.
Fshehja dhe vonesa e të dhënave të mbrojtjes sociale: Raporti pranon hapur se “nuk u arrit të publikohen në kohë të dhënat administrative të mbrojtjes sociale”. Në një vend ku varfëria dhe ndihma ekonomike janë tema tejet sensitive, vonesa e këtyre treguesve ngre dyshime për përpjekje për të fshehur seritë kohore reale të viteve 2023-2025.
Rënia e besueshmërisë së publikut: Qytetarët besojnë gjithnjë e më pak te shifrat zyrtare. Treguesi i përgjithshëm i besueshmërisë së përdoruesve në të dhënat e INSTAT ka pësuar ulje, duke rënë nga 4.19 pikë që ishte në vitin 2023, në 4.12 pikë në vitin 2025.
Mbyllja e institucionit ndaj publikut dhe medias: Transparenca ka pësuar një goditje të rëndë. Numri i takimeve konsultative dhe informuese me përdoruesit e statistikave ka pësuar një rënie dramatike nga 78 takime në vitin 2023, në vetëm 8 takime në vitin 2025. Institucioni ka ulur me pothuajse 90% komunikimin e hapur, duke u mbyllur në guaskë sekrete.
Zvarritja e censit të bujqësisë: Ky proces jetik për ekonominë rurale dhe fermerët është shtyrë zyrtarisht për vitin 2026. Raporti zbulon se projektligji ende “pret të miratohet” nga Kuvendi, ndërsa platformat elektronike të grumbullimit të të dhënave janë ende në fazë testimi.
Ky raport nuk është thjesht një përmbledhje shifrash, por një dëshmi zyrtare se si administrata publike ka dështuar në garantimin e transparencës, duke i fshehur të dhënat e borxhit dhe deficitit publikut shqiptar dhe partnerëve ndërkombëtarë deri në momentin e fundit.
