Ballina Kulturë Lea Ypi, me librin “E lirë dhe e rritur në fund të...

Lea Ypi, me librin “E lirë dhe e rritur në fund të historisë”!

56
0

Altinget është një gazetë online jopartiake e specializuar në politikë dhe debat social. U themelua në Norvegji në vitin 2022 si pjesë e një shtëpie mediatike më të madhe nordike me rrënjë në Danimarkë dhe Suedi.

Menaxheri i librave të Althingi-t rekomandon pesë libra nga periudha 1759–2025.

1.Marte Michelet: Gjërat më të këqija kanë ndodhur jashtë vendit (Forlaget tetor, 2025)

2.Lea Ypi: E lirë, e ritur në fund të historisë (Gyldendal, 2023)

3.Thomas Mann: Mali magjik (Gyldendal, 2025. Botuar fillimisht në vitin 1924)

4.Voltaire: Candide (Solum Bokvennen, 2016. Botuar fillimisht në 1759)

5.Jan Guillou: E keqja (Cappelen, 1981. Në dispozicion nëpërmjet Bibliotekës Kombëtare)

-Lea Ypi, një shqiptare me një aftësi unike për të ndërthurur historinë personale dhe politike, dhe për të hulumtue se si ne njerëzit formohemi nga shoqëria dhe ideologjitë përreth nesh. Ajo e bëri këtë me mjeshtëri në kujtimet e saj “Fri. En oppvegs ved historiens ende” E lirë, e rritur në fundin e historisë( 2021). Këtu ajo përshkruan edukimin e saj nën regjimin socialist të Enver Hoxhës në gjysmën e dytë të shekullit të 20-të, e ndjekur nga rënia e shtetit, dhe lufta civile.

Individi dhe historia e përgjithshme janë gjithashtu tema e librit të saj të ri “Uverdighet overlivese i en extrem tidsalder” ( Dinjiteti, mbijetesa në një epokë ekstremesh) (përkthyer në norvegjisht nga Inger Sverreson Holmes).

Lea Ypi (1979) është profesoreshë e teorisë politike dhe filozofisë në Shkollën e Ekonomisë në Londër dhe në Universitetin Kombëtar Australian. Në vitin 2023, ajo botoi romanin autobiografik “E premtja” në të cilin tregon për rritjen e saj në një nga shtetet më të mbyllura komuniste në Evropë në atë kohë, i cili ishte gjithashtu i fundit që u shpërbë pas rënies së Murit të Berlinit.

-Në dhjetor të vitit 1990, kur Ypi ishte 11 vjeç, Shqipëria kaloi nga një diktaturë e mbyllur në një vend të lirë pothuajse brenda natës. Ajo e përshkruan atë si një kohë të trazuar dhe konfuze, ku i gjithë kuptimi i realitetit në të cilin ishte rritur të besonte u shemb papritur. Prindërit e saj papritmas rezultuan se kishin qenë kundërshtarë të regjimit të Hoxhës, pa e ditur ajo vetë.

-Në vitin 1992, autorja udhëton jashtë vendit për herë të parë me gjyshen e saj, duke u kthyer në rrënjët e gjyshes së saj në Greqi. Takimi i parë me Perëndimin ofron aroma, shije dhe imazhe krejtësisht të reja. Në aeroplan, ajo sheh qesen e saj të parë plastike me ngjyra me të cilën shërbehet ushqim në enë plastike.

“Ne kursenim në kutitë e drekës në rast se na merrte uria më vonë, por edhe sepse takëmet dhe pjatat plastike nuk ishin si çdo gjë që kishim parë më parë, donim t’i merrnim me vete në shtëpi dhe t’i përdornim në raste të veçanta, komentonte gjyshja. Është një histori njëkohësisht tronditëse dhe interesante, ku lexuesi ndjek zhvillimin e shoqërisë shqiptare në vitet e fundit të diktaturës, përmes rënies së saj në epokën e re, të vërejtura këto përmes syve të një fëmiu