Rezervat e gazit natyror në Evropë po pakësohen në mënyrë alarmante, duke rritur rrezikun e problemeve të reja energjetike nëse lufta me Iranin vazhdon dhe temperaturat e ulëta rrisin kërkesën për ngrohje gjatë dimrit.
Megjithatë, konsumatori më i madh i energjisë në kontinent nuk duket veçanërisht i shqetësuar.
Gjermania përbën pikën më të dobët të BE-së, pasi madhësia e saj nënkupton se çdo mungesë gazi atje mund të ndihet edhe në vendet fqinje, duke rritur çmimet në të gjithë bllokun nëse Berlini nuk arrin të rimbushë rezervat.
Kjo ka nxitur thirrje në rritje që Gjermania të bëjë të paimagjinueshmen: të ndërhyjë menjëherë dhe t’u kërkojë gjigantëve të saj shtetërorë të energjisë të blejnë gaz me çdo çmim, duke braktisur vite të tëra të politikës energjetike të bazuar në parimet e tregut të lirë.
Deri më tani, qeveria ka refuzuar të ndërhyjë, pavarësisht se nuk po arrin objektivat e BE-së dhe përballet me rrezikun e mungesave fizike të furnizimit që në nëntor. Berlini vazhdon të mbështetet te ideja se tregjet do ta zgjidhin situatën, edhe pse lufta dhe temperaturat e larta po shtrembërojnë stimujt tradicionalë dhe po tronditin zinxhirët globalë të furnizimit.
“Nivelet e magazinimit nuk janë vetëm jashtëzakonisht të ulëta për këtë periudhë të vitit, por janë edhe historikisht të ulëta”, tha Sebastian Heinermann, drejtor menaxhues i INES, shoqatës kryesore gjermane të magazinimit të gazit.
Por Gjermania, paralajmëroi ai, vazhdon të mbështetet në një qasje të vjetëruar dhe të orientuar nga tregu për rimbushjen e rezervave, edhe pse “pothuajse nuk kanë mbetur më stimuj ekonomikë të tregut”.
Që nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, vendet e BE-së janë detyruar të arrijnë objektivin e mbushjes së rezervave të gazit në 90 për qind të kapacitetit kombëtar përpara dimrit, me qëllim shmangien e mungesave serioze të furnizimit. BE-ja e uli këtë objektiv në 80 për qind pas shpërthimit të luftës me Iranin, për të parandaluar blerjet në panik.
Zakonisht, rimbushja e rezervave është përgjegjësi e tregtarëve dhe kompanive të energjisë, të cilat blejnë gaz më të lirë gjatë verës për ta magazinuar dhe më pas e shesin gjatë dimrit me fitim. Por blerësit thonë se çmimet më të larta të gazit gjatë verës, si pasojë e luftës në Iran dhe ndryshimeve klimatike, e kanë përmbysur këtë dinamikë.
Si rezultat, rezervat e gazit në të gjithë BE-në kanë zbritur në rreth 58 për qind të kapacitetit kombëtar, 16 pikë përqindjeje nën mesataren historike pesëvjeçare dhe në nivelin më të ulët që nga viti 2011.
Rezervat e ulëta i kanë shtuar presionin mbi çmimet e gazit, të cilat tashmë janë rritur për shkak të tensioneve të reja rreth Ngushticës së Hormuzit. Çmimi standard evropian i gazit natyror është aktualisht vazhdimisht më i lartë se gjatë katër muajve të parë të luftës me Iranin.
Komisioni Evropian, krahu ekzekutiv i BE-së, ka deklaruar se blloku nuk përballet me rrezik për furnizimin gjatë dimrit. Por një raport i kompanisë së analizave energjetike Rapidan parashikon se rezervat do të arrijnë vetëm në 65 për qind të kapacitetit total të magazinimit deri në nëntor.
Sipas raportit, arritja e objektivit të BE-së përpara dimrit nuk do të jetë e mundur pa “çmime dukshëm më të larta”.
