Lloji, i quajtur Dinodontosaurus isiyavamanda, mund të bëjë më shumë sesa thjesht të shtojë një kafshë të re në të dhënat fosile. Sipas studiuesve të udhëhequr nga Universiteti i Bristolit, zbulimi mund t’i ndihmojë shkencëtarët të përcaktojnë më saktësisht moshën e një prej rajoneve fosile më të rëndësishme në botë dhe të përsosin kronologjinë e fazave më të hershme të evolucionit të dinosaurëve.
Gjetjet u botuan më 15 shtator në Journal of Vertebrate Palaeontology. Ato sugjerojnë se disa fosile nga Tanzania, të konsideruara dikur si kandidatë për dinosaurët më të hershëm, mund të jenë në fakt më të reja nga sa kishin menduar shkencëtarët.
Një mister fosil më shumë se 60-vjeçar
Historia filloi në vitin 1963, kur një ekspeditë britanike mblodhi një numër të madh fosilesh sinapsidësh nga ajo që sot është Tanzania. Sinapsidët janë vertebrorë të linjës evolucionare të gjitarëve, të cilët ishin të përhapur dhe të larmishëm shumë kohë përpara se dinosaurët të bëheshin dominues në ekosistemet tokësore.
Fosilet u vendosën përfundimisht në koleksionet e Muzeut të Historisë Natyrore në Londër. Shumë prej tyre u studiuan, por të tjerë mbetën vetëm pjesërisht të ekzaminuar, duke lënë pa përgjigje pyetje rreth kafshëve të cilave u përkisnin dhe asaj që mund të zbulonin për ekosistemet që ekzistonin rreth 240 milionë vjet më parë.
Midis materialeve ndodhej një skelet i plotë, i lidhur anatomikisht, por i papërshkruar më parë, nga një grup sinapsidësh barngrënës të njohur si dicinodontë. Studiuesit ekzaminuan këtë ekzemplar së bashku me një fragment kafke të zbuluar më së fundmi.
Analiza e tyre tregoi se të dyja i përkisnin gjinisë Dinodontosaurus. Kjo ishte një surprizë sepse, deri tani, Dinodontosaurus ishte konfirmuar vetëm në Amerikën e Jugut.
Një krahasim më i hollësishëm anatomik tregoi se fosilet nga Tanzania përfaqësonin një specie të panjohur për shkencën. Studiuesit e quajtën atë Dinodontosaurus isiyavamanda. Emri i species i referohet tokës së popullit Wamanda, i cili jeton në rajonin e Tanzanisë ku u zbuluan fosilet.
Një lidhje e re midis Afrikës dhe Amerikës së Jugut
Identifikimi ka një rëndësi më të gjerë sepse shkëmbinjtë që përmbajnë Dinodontosaurus isiyavamanda janë të njëjtat depozita gjeologjike që kanë nxjerrë gjithashtu fosile të propozuara si ndër dinosaurët më të vjetër të mundshëm.
Shkencëtarët më parë i kishin lidhur këta shkëmbinj të Tanzanisë me depozitat në Afrikën e Jugut, sepse mendohej se të dy rajonet përmbanin disa nga të njëjtat gjini fosilesh. Këta shkëmbinj të Afrikës së Jugut konsideroheshin të moshës së Triasikut të Mesëm.
Zbulimi i ri i Dinodontosaurus e ndryshon këtë krahasim.
Meqenëse e njëjta gjini tani njihet si nga Tanzania, ashtu edhe nga Amerika e Jugut, studiuesit kanë një mënyrë të re për të lidhur sekuencat e shkëmbinjve që përmbajnë fosile në këto rajone. Prania e Dinodontosaurus në të dyja vendet tregon se depozitat ka të ngjarë të jenë të së njëjtës moshë.
Datimi i fundit radiometrik i shkëmbinjve në Amerikën e Jugut sugjeron se këto sekuenca të hershme që përmbajnë dinosaurë janë deri në 10 milionë vjet më të reja se shkëmbinjtë e krahasueshëm në Afrikën e Jugut.
Kjo e forcon argumentin se depozitat e Tanzanisë nuk duhet të konsiderohen më si dëshmi për dinosaurët potencialisht më të vjetër. Në vend të kësaj, shkencëtarët mund të kenë nevojë të rishqyrtojnë si kohën, ashtu edhe gjeografinë e fazave më të hershme të evolucionit të dinosaurëve.
Rishikimi i kronologjisë së origjinës së dinosaurëve
Hady George, student doktorature në Shkollën e Shkencave të Tokës në Universitetin e Bristolit dhe autori kryesor, tha: “Zbulimi ynë shënon regjistrimin e parë të konfirmuar të gjinisë Dinodontosaurus jashtë Amerikës së Jugut. Gjetja lidh shkëmbinjtë që përmbajnë fosile të Tanzanisë dhe Amerikës së Jugut, duke treguar se ato janë të së njëjtës moshë.”
“Kjo ndihmon për të konfirmuar se kandidatët më të vjetër për dinosaurë nga Tanzania ndoshta nuk janë më të vjetër se ata nga Amerika e Jugut, duke përsosur kronologjinë e origjinës së dinosaurëve. Projektet e ardhshme kërkimore do të shqyrtojnë materialin fosil të mbetur dhe do të eksplorojnë biomekanikën dhe ekologjinë e dicinodontëve të Triasikut.”
Zbulimi ka gjithashtu një histori shkencore jashtëzakonisht të gjatë.
Paleontologu Nigel Larkin, studiues vizitor në Shkollën e Shkencave Biologjike në Universitetin e Reading dhe bashkautor i studimit, e kishte studiuar skeletin e dicinodontit dekada më parë dhe tashmë dyshonte se ai përfaqësonte një specie të re për shkencën.
Ai shtoi: “E studiova këtë skelet dicinodonti për tezën time MSc në University College London në vitin 1994 dhe gjykova se ishte një specie e re për shkencën, por m’u deshën gati 30 vjet për të filluar procesin e përgatitjes së tij për botim. Jam i lumtur që prita, pasi ekipi ndërkombëtar që krijuam, i drejtuar nga Hady George, ka bërë një punë të jashtëzakonshme duke e shtjelluar këtë histori me shumë më tepër hollësi dhe thellësi nga sa do të kisha mundur ta arrija i vetëm.”
“Teknikat gjithashtu janë përmirësuar jashtëzakonisht shumë gjatë 30 viteve të fundit – tani mund të bëjmë shumë më tepër me skanimin mikro-CT, etj., për të ekzaminuar ekzemplarë të tillë sesa mund ta kishim imagjinuar ndonjëherë në vitet 1990, dhe bashkëpunimi ndërkombëtar është shumë më i lehtë. Dhe çfarë janë 30 vjet? Janë sa hap e mbyll sytë krahasuar me moshën e këtij ekzemplari parahistorik.”
Fosilet e vjetra të muzeve ende mund ta transformojnë shkencën
Puna nxjerr në pah vlerën shkencore të rikthimit te fosilet që janë ruajtur në koleksionet e muzeve për dekada.
Dr. Mike Day, kurator i tetrapodëve jo-gjitarë në Muzeun e Historisë Natyrore në Londër, shpjegoi: “Ky ekzemplar fosil nga Tanzania ka qenë nën kujdesin tonë për më shumë se 60 vjet dhe është e mrekullueshme që identiteti i tij tani është bërë i njohur. Duke zbuluar se Dinodontosaurus ka jetuar në Amerikën e Jugut dhe në Afrikën Lindore, ai ofron një vështrim të planetit tonë 240 milionë vjet më parë.”
“Kjo tregon se si rishqyrtimi i koleksioneve muzeale mund të ndryshojë kuptimin tonë për të kaluarën po aq sa gjetja e fosileve të reja në terren, duke treguar rëndësinë e kujdesit ndaj këtyre dëshmive të paçmueshme të jetës në Tokë.”
Shkencëtarët ende kanë shumë më tepër material për të hetuar. Një pjesë e konsiderueshme e mbetjeve të Dinodontosaurus nga Tanzania ende nuk është studiuar plotësisht, veçanërisht skeleti postkranial, i cili përfshin kockat e trupit përveç kafkës.
Kërkimet e ardhshme do t’i shqyrtojnë këto mbetje më në detaje dhe do t’i krahasojnë ato me fosilet e Dinodontosaurus nga Amerika e Jugut.
Ekipi planifikon gjithashtu të studiojë biomekanikën e Dinodontosaurus dhe të dicinodontëve të lidhur me të. Kjo punë mund të ndihmojë për të shpjeguar se si disa lloje kafshësh të mëdha barngrënëse ishin në gjendje të jetonin krahas njëra-tjetrës në ekosistemet e Triasikut, miliona vjet përpara se dinosaurët të ngriheshin në pozitën dominuese.
