Një zbulim i jashtëzakonshëm arkeologjik në zemër të Parisit mund t’i japë përgjigje një misteri që ka munduar historianët prej shekujsh. Nën një spital, pranë katedrales së famshme Notre-Dame, arkeologët kanë zbuluar gjurmët e një fortifikimi të lashtë, që mund të lidhet me qytetin e përshkruar nga Jul Cezari.
Qyteti i humbur nën kryeqytetin francez
Për më shumë se dy mijë vjet, historia e origjinës së Parisit ka mbetur pjesërisht e mbështjellë me mister. Historianët e dinin se përpara qytetit të sotëm ekzistonte Lutecia, një vendbanim i popullit të lashtë galik Parisii.
Por një pyetje vazhdonte të mbetej pa përgjigje: ku ndodhej saktësisht qyteti që Jul Cezari përshkroi gjatë pushtimit romak të Galisë?
Tashmë, një zbulim i bërë gjatë verës së vitit 2026 mund t’i afrojë shkencëtarët drejt përgjigjes.
Gjatë punimeve për ristrukturimin e spitalit Hôtel-Dieu, në ishullin Île de la Cité, arkeologët zbuluan një mur monumental prej guri dhe druri, të ruajtur në një gjatësi prej rreth 20 metrash.
Ajo që tërhoqi veçanërisht vëmendjen e studiuesve ishin gjurmët e një zjarri të fuqishëm. Pranë murit u gjetën fara të karbonizuara, mbetje të një ndërtese prej druri të djegur dhe një majë shtize galike.
Sipas Ministrisë franceze të Kulturës, analiza fillestare me karbon-14 e elementeve prej druri sugjeron një periudhë midis viteve 200 dhe 10 para erës sonë.
A u gjet qyteti që përshkroi Jul Cezari?
Misteri bëhet edhe më interesant kur zbulimi krahasohet me një rrëfim të lashtë historik.
Në veprën e tij mbi luftërat në Gali, Jul Cezari përshkruante Lutecinë si një vendbanim të fortifikuar në një ishull të lumit Sena.
Sipas rrëfimit të tij, në vitin 52 para erës sonë, gjatë përballjes me ushtrinë romake të komanduar nga Titus Labienus, galët u vunë zjarrin ndërtimeve të tyre për të mos i lënë në duart e romakëve.
Pikërisht këtu qëndron lidhja mes historisë dhe zbulimit të ri.
Muri i sapozbuluar ndodhet në një ishull të Senës, është ndërtuar sipas teknikave të fortifikimeve galike dhe ka gjurmë të një zjarri intensiv.
Megjithatë, shkencëtarët theksojnë se ende nuk është provuar që zjarri i zbuluar të jetë pikërisht ai i vitit 52 para erës sonë.
Zbulimi që mund të ndryshojë historinë e Parisit
Për shumë vite, studiuesit kanë debatuar nëse Lutecia e lashtë ndodhej në ishullin Île de la Cité apo në zonën e Nanterre, në periferi të Parisit.
Mungesa e provave të mjaftueshme arkeologjike kishte lënë të hapur mundësinë që qyteti i përshkruar nga Cezari të kishte qenë diku tjetër.
Zbulimi i fortifikimit mund ta ndryshojë këtë situatë.
Ministria franceze e Kulturës ka njoftuar se do të vazhdojnë kërkimet për përcaktimin e funksionit, moshës së saktë dhe rrethanave të shkatërrimit të murit.
Për shkak të gjendjes së brishtë të strukturës, janë parashikuar dokumentimi tredimensional dhe rindërtimi i një pjese të murit, e cila do të ekspozohet në të ardhmen në një muze të Parisit.
Misteri që pret përgjigjen përfundimtare
Nëse analizat e ardhshme vërtetojnë se bëhet fjalë për fortifikimin e Lutecisë së përshkruar nga Cezari, arkeologët do të kenë identifikuar një lidhje të rëndësishme mes Parisit bashkëkohor dhe vendbanimit të tij galik.
Deri atëherë, muri i zbuluar mbetet një dëshmi e jashtëzakonshme e së kaluarës, por edhe një pjesë e misterit historik që ende nuk është zgjidhur plotësisht.
Nën rrugët dhe ndërtesat e një prej qyteteve më të vizituara në botë, mund të fshihet ende historia e qytetit që ekzistonte shumë kohë përpara Parisit që njohim sot.
Burimi kryesor: Ministria e Kulturës e Francës, njoftimi zyrtar i 23 shtatorit 2026.
