Pavarësisht gjenialitetit të tij letrar dhe veprave të errëta që e bënë një nga shkrimtarët më të njohur të shekullit XIX, jeta e Edgar Allan Poe-s u shoqërua nga tragjedi dhe vështirësi të shumta.
Në vitin 1842, gruaja e tij e re dhe njëkohësisht kushërira, Virginia, u sëmur nga tuberkulozi. Ajo vdiq pesë vjet më vonë, një humbje që e rëndoi edhe më shumë gjendjen e shkrimtarit, i cili tashmë po përballej me probleme financiare dhe personale.
Poe thuhet se u zhyt edhe më thellë në varësinë ndaj alkoolit. Megjithatë, ajo që ndodhi gjatë ditëve të fundit të jetës së tij dhe shkaku i vërtetë i vdekjes mbeten një mister edhe sot, më shumë se 175 vjet më vonë.
Ditët e fundit të Edgar Allan Poe-s
Në fund të verës së vitit 1849, Poe ndodhej në Richmond të Virxhinias, ku i propozoi martesë një dashurie të hershme, Elmira Shelton.
Më 27 shtator 1849, ai u largua nga Richmondi, me sa duket me destinacion Filadelfian. Por ajo që ndodhi gjatë ditëve në vijim mbetet e paqartë. Nuk dihet me siguri se ku qëndroi Poe dhe çfarë bëri gjatë kësaj periudhe.
Më 3 tetor, një kalimtar e gjeti të rrëzuar pranë një lokali irlandez në Baltimore, Maryland.
Kur mbërriti miku i tij, Dr. Joseph Snodgrass, e gjeti Poe-n, atëherë 40 vjeç, në një gjendje që ai e përshkroi si dehje të rëndë. Ajo që ra në sy ishte edhe veshja e shkrimtarit: rroba të lira, të papërshtatshme dhe krejt të ndryshme nga mënyra elegante me të cilën zakonisht vishej.
Poe u dërgua në Spitalin e Kolegjit të Washingtonit, ku gjendja e tij vazhdoi të përkeqësohej. Ai humbiste dhe rifitonte vazhdimisht vetëdijen.
Mëngjesin e 7 tetorit 1849, Edgar Allan Poe vdiq.
Sipas dëshmive të kohës, fjalët e tij të fundit mund të kenë qenë: “Zot, ndihmoje shpirtin tim të varfër”.
Nekrologjia që ndikoi për dekada në imazhin e Poe-s
Vdekja e Poe-s la pas një mister që nuk është zgjidhur kurrë plotësisht.
Madje, duket se nuk ekziston as një certifikatë e sigurt vdekjeje. Një gazetë lokale raportoi se shkaku i vdekjes ishte “kongjestioni i trurit”, një term që në atë kohë mund të përdorej në mënyrë të paqartë dhe që është interpretuar më vonë si një referencë ndaj helmimit ose abuzimit me alkoolin.
Menjëherë pas vdekjes së tij, Rufus Griswold, një rival letrar i Poe-s, shkroi nekrologjinë e tij. Griswold e paraqiti shkrimtarin si një njeri të alkoolizuar, të shthurur dhe moralisht të degraduar.
Problemi ishte se Griswold nuk u mjaftua me nekrologjinë. Ai shkroi edhe biografinë e parë të Poe-s dhe portreti i tij negativ ndikoi për dekada në mënyrën se si publiku e perceptoi shkrimtarin.
Studiuesit e mëvonshëm kanë arritur në përfundimin se përshkrimi i Griswold-it për jetën e shthurur të Poe-s ishte i ekzagjeruar dhe i ndikuar nga rivaliteti personal mes dy burrave.
Nga sëmundjet te helmimi: teoritë për vdekjen e tij
Me kalimin e viteve, historianë dhe biografë kanë propozuar teori të shumta për atë që mund t’i ketë shkaktuar vdekjen Edgar Allan Poe-s.
Mes tyre janë përmendur dëmtime ose sëmundje të trurit, epilepsia dhe tuberkulozi, por edhe kolera, sifilizi dhe madje tërbimi.
Asnjëra prej këtyre teorive nuk është provuar përfundimisht.
Pikërisht mungesa e një përgjigjeje të qartë ka bërë që vdekja e Poe-s të mbetet një nga misteret më të famshme të historisë së letërsisë amerikane.
A ishte Poe viktimë e “cooping”?
Një nga teoritë më të pazakonta lidhet me një praktikë të njohur në Baltimore në atë periudhë, të quajtur “cooping”.
Sipas kësaj teorie, Poe mund të jetë rrëmbyer nga njerëz të lidhur me qarqe politike të korruptuara dhe të jetë përdorur si votues i detyruar.
Në atë kohë, politikanë të korruptuar dyshohet se paguanin banda për të rrëmbyer burra të pambrojtur, veçanërisht njerëz të pastrehë ose persona që nuk kishin mbështetje shoqërore. Viktimat mund të drogoheshin, të visheshin me rroba të tjera dhe më pas të detyroheshin të votonin disa herë në qendra të ndryshme votimi për kandidatët e caktuar.
Pasi nuk u duheshin më, ato mund të braktiseshin në gjendje të rëndë.
Mbështetësit e kësaj teorie i referohen veçanërisht veshjes së pazakontë të Poe-s, e cila nuk përputhej me mënyrën se si vishej zakonisht. Ata vënë në dukje edhe një tjetër rastësi: ditën kur Poe u gjet, në Baltimore po zhvilloheshin zgjedhje në të gjithë qytetin.
Lokali pranë të cilit ai u gjet kishte një tjetër funksion përveç atij të një bari: shërbente edhe si qendër votimi.
Megjithatë, edhe teoria e “cooping” mbetet e paprovuar.
Dhe pikërisht kjo është ajo që e bën vdekjen e Edgar Allan Poe-s kaq enigmatike: edhe pas më shumë se një shekulli e gjysmë, nuk ekziston një përgjigje përfundimtare se çfarë i ndodhi shkrimtarit gjatë ditëve të fundit të jetës së tij dhe çfarë e çoi drejt vdekjes.
Misteri mbetet po aq i errët sa shumë prej veprave të tij.
