Sipas të gjitha të dhënave, Daria Shipilova, 28 vjeçe, ishte një shkencëtare e re me karrierë të shkëlqyer, e respektuar nga drejtuesit dhe kolegët e saj. Ajo ishte diplomuar në universitetin e mjekësisë në Irkutsk, Rusi, dy vjet më parë me një diplomë të kuqe, ekuivalente me një diplomë me rezultate maksimale.
Daria ishte rekrutuar për të punuar në Institutin e Irkutskut kundër Murtajës, në Siberi, dhe kishte filluar të botonte punime kërkimore që përfshinin studimin e bakterit që shkaktoi Murtajën e Zezë famëkeqe (Vdekja e Zezë), e cila përgjysmoi në mënyrë drastike popullsinë e botës mesjetare.
Në jetën private, ajo ishte e dashuruar dhe dukej se kishte gjithë jetën përpara. Megjithatë, të premten, më 25 shtator, ajo vizitoi për herë të fundit institutin e saj.
Thuhet se ajo rrëzoi një epruvetë që përmbante patogjenin e murtajës pulmonare në laborator. Dhe kështu, sipas kësaj historie, ajo u prek nga sëmundja.
Të martën pasuese, Daria u dërgua me urgjencë në Spitalin e Rrethit Shelekhov, ku duket se fillimisht u trajtua për një infeksion akut të koronavirusit, i cili ishte diagnostikuar gabimisht.
“Të afërmit e saj thonë se mjekët i trajtuan simptomat si një formë të rëndë të Covid-it deri në fund, e vendosën në respirator dhe antibiotikët u administruan shumë vonë”, tha Miroslava, një ish-kolege e saj.
Në prag të vdekjes së saj, më 2 tetor, paniku përfshiu komunitetin shkencor dhe mjekësor, fillimisht në Siberi dhe më pas në Moskë. Në orët para se ajo të vdiste, u morën masa të papritura për të izoluar spitalin ku ajo ndodhej dhe Institutin e Irkutskut.
Miroslava zbuloi: “Që nga 2 tetori, i gjithë reparti i shtrimit të Spitalit Shelekhov u mbyll për karantinë, me të 114 pacientët të mbyllur brenda.”
Kryemjekja sanitare e Rusisë, Anna Popova, 65 vjeçe, hipi në një avion për një fluturim pesëorësh drejt lindjes, në Irkutsk, për të marrë personalisht situatën nën kontroll. Në mënyrë ironike, në takimin e saj të fundit në Kremlin me Putinin, më 15 shtator, Popova i kishte treguar atij se mjekët rusë po vaksinonin mongolët kundër murtajës.
Ajo i tha diktatorit: “Po bëhet një punë e madhe për murtajën, është një infeksion i rëndësishëm që, për fat të keq, vazhdon të prekë botën dhe ndoshta do të vazhdojë gjithmonë.”
Dhe pikërisht kjo është ajo që e bën historinë kaq të çuditshme. Siç sugjeroi Popova, megjithëse serioze, murtaja në atë pjesë të botës nuk është e panjohur. Në korrik, Qendra Kombëtare e Mongolisë për Sëmundjet Zoonotike (NCZD) konfirmoi një rast të murtajës te një person në provincën Khovd, në pjesën perëndimore të vendit. Qendra paralajmëroi se 17 nga 21 provincat klasifikoheshin si zona me rrezik nga murtaja. Vitet e fundit janë raportuar disa raste, përfshirë edhe infeksione fatale.
E megjithatë, nuk ka pasur asgjë të ngjashme me llojin e reagimit që kemi parë në lidhje me vdekjen e Darias.
Pse nuk u trajtua ajo me antibiotikë, të cilët, siç do ta dinte kushdo që punon me patogjenët e murtajës te njerëzit, mund të jenë efektivë? Në të vërtetë, pse drejtuesja mjekësore e Putinit ndjeu nevojën të nisej me urgjencë drejt Siberisë, ku rastet e murtajës janë shfaqur herë pas here prej vitesh?
Sipas guvernatorit rajonal Igor Kobzev, Popova punoi “praktikisht pa pushim” pas vdekjes së Darias. Megjithatë, për arsye të pashpjeguara, ajo nuk tha asnjë fjalë të vetme për emergjencën, ndërkohë që autoriteti i saj shëndetësor, Rospotrebnadzor, përpiqej të pretendonte se nuk kishte krizë dhe se Daria fatkeqe kishte vdekur nga “pneumonia me etiologji të panjohur”. Historia e epruvetës u mohua nga Rospotrebnadzor, i cili këmbënguli se infeksioni dhe vdekja e saj nuk kishin lidhje me punën e saj në laborator.
Situata bëhet edhe më misterioze. Grave shtatzëna në qytetin e Irkutskut u është kërkuar të plotësojnë një formular kontrolli për “murtajën”. Këtë e raportoi blogerja Ulyana Gavryunina. Më 5 tetor, ajo shkoi për një kontroll në Qendrën Perinatale të Qytetit të Irkutskut. Nëna e saj, e cila e shoqëronte, nuk u lejua të hynte në repartin e maternitetit. Qendra vendosi një regjim të kufizuar aksesi të premten, duke lejuar të hynin vetëm pacientet shtatzëna.
“Ma shpjeguan se kishte informacione të pakonfirmuara për një virus që mund të ishte edhe më i rrezikshëm se koronavirusi, se nuk ishte e qartë se çfarë lloj virusi ishte dhe si duhej trajtuar. Kështu që vendosën një karantinë dhe nuk dihet se sa do të zgjasë”, tha Ulyana.
Deri në pesë spitale lokale janë tani në izolim – pavarësisht mohimeve zyrtare. Një pacient në Spitalin Klinik të Qytetit nr. 1 këmbënguli: “Jemi në karantinë të plotë. Asnjë nga të afërmit tanë nuk lejohet të hyjë. Nuk na lejohet të dalim.”
Në karantinë, dhe të paaftë për të zhvilluar ceremoninë mortore për vajzën e tyre të dashur, ndodhen edhe prindërit e Darias, Nikolay dhe Svetlana, si dhe katër vëllezërit e motrat e saj.
Është e qartë se historia e vërtetë nuk po tregohet. Dhe, gjithnjë e më shumë, po spekulohet se Daria dhe instituti mund të kenë qenë të përfshirë në një projekt kërkimor mbi luftën biologjike ose mbi një organizëm të modifikuar gjenetikisht që aksidentalisht ka dalë jashtë dhe ka hyrë në botën e jashtme.
Edhe funerali i Darias mund të tregojë me kalimin e kohës historinë e vet: a do të jetë arkivoli i saj i veshur me zink dhe i mbyllur hermetikisht dhe, në kundërshtim me traditën ruse, a do të qëndrojë i pahapur gjatë ceremonisë? Kjo do të tregonte praninë e një sëmundjeje të rëndë infektive.
Banorët vendas kanë një sy të mprehtë për fshehjet dhe mjegullimet zyrtare, edhe pse nuk ka raste të tjera të konfirmuara infektimi. “Na marrin për budallenj”, tha njëri. “Diçka e dyshimtë ka ndodhur në këtë institut, të cilën ata nuk mund ta pranojnë”, tha një punonjës i shëndetësisë në Irkutsk.
Një komentues, Elena, vërejti me mprehtësi: “Sa më shumë përpiqen të na qetësojnë, aq më e frikshme bëhet.”
Një tjetër, Svetlana, shkroi: “Ata tashmë gënjejnë vetëm për hir të gënjeshtrës, automatikisht.”
Pra, a bëhej fjalë për një lloj misterioz pneumonie? Apo ndoshta për ndonjë sëmundje tjetër të panjohur dhe të rrezikshme – për shembull, një lloj jashtëzakonisht të fuqishëm të murtajës – që po hetohej në laboratorin e Darias për arsye që i përshtateshin shtetit rus?
Nuk mund të jemi të sigurt. Por studiuesit e Luftës së Ftohtë thonë se instituti ku punonte Daria ruante miliona doza vaksine kundër murtajës për përdorim në kohë lufte dhe trajnonte specialistë nga institutet ushtarake. Një ish-drejtor, mikrobiologu Igor Domaradsky, më vonë u bë një figurë e lartë në strukturën sekrete të BRSS-së për armët biologjike.
Nuk ka dyshim për kërkimet e Rusisë në fushën e luftës biologjike.
Në gusht u shfaqën raportime për një objekt misterioz në ishullin Lisiy (Ishulli i Dhelprës), në rajonin Tver të Rusisë. Ai ndodhet në rezervuarin e Vyshny Volochyok, 170 milje në veriperëndim të Moskës.
Shërbimi i inteligjencës ushtarake të Ukrainës, GUR, paralajmëroi se një çlirim aksidental i patogjenëve ose kimikateve të rrezikshme nga ky objekt mund të kishte pasoja serioze për njerëzit, bagëtinë dhe mjedisin përreth.
Ushtarët që ruajnë objektin “shprehin, në biseda private, frikën se mund të infektohen nga një ‘infeksion’ i panjohur”, thuhej në raportin e GUR-it.
Kompleksi, i quajtur zyrtarisht Qendra për Fiziologji Eksperimentale, u krijua me urdhër të drejtpërdrejtë të Putinit si një projekt me rëndësi të veçantë për “aftësinë mbrojtëse dhe sigurinë” e Rusisë.
Kërkimet ushtarake mbi patogjenë potencialisht vdekjeprurës në institutin e Dariës do ta shpjegonin panikun pas vdekjes së saj. Dhe jo vetëm në Rusi.
Kirgistani, ish-shtet sovjetik, ka urdhëruar kontrolle të shtuara sanitare në të gjitha pikat e kontrollit kufitar.
Njerëzit, automjetet dhe ngarkesat që kalonin kufirin e saj iu nënshtruan një “mbikëqyrjeje epidemiologjike” të shtuar.
Ndërkohë, Uzbekistani po “merrte masa për të parandaluar importimin dhe përhapjen e infeksioneve shumë të rrezikshme”.
Ministria e Shëndetësisë e Kazakistanit mori “masa parandaluese” pas monitorimit të incidentit në Irkutsk. Me një kufi gjigant prej 4.750 miljesh me Rusinë, ajo po kryente kontrolle sanitare-karantinore në pikat kufitare shtetërore.
Në SHBA, një zëdhënës i Shtëpisë së Bardhë tha: “Administrata Trump është në dijeni të shpërthimit, po e monitoron atë dhe po vlerëson mënyrat e mundshme të veprimit.”
Ka edhe të tjera çudira në reagimin zyrtar ndaj krizës.
Guvernatori Alexey Tsydenov, nga republika fqinje ruse e Buryatias, fillimisht iu referua Shipilovas si “gruaja që vdiq nga murtaja”. Më vonë, me sa duket nën presionin e Kremlinit, u tërhoq duke thënë se ajo “mund të ketë vdekur nga murtaja”.
Autoritetet në Baikalsk, aty pranë, i paralajmëruan për pak kohë banorët që të mos udhëtonin drejt Shelekhovit, për shkak të informacioneve jozyrtare për një rast murtajeje – dhe më pas e fshinë njoftimin.
Drejtori i fabrikës gjigante të aluminit në Irkutsk, në Shelekhov, vendosi një regjim mbajtjeje maske për punonjësit si “masë paraprake”.
Ndërkohë, miqtë e Darias janë të shqetësuar për të kundërshtuar disa pretendime kryesore të kësaj historie.
Shokët e saj të universitetit janë “të indinjuar nga pretendimet që qarkullojnë se ajo mund të ketë shkelur procedurat për punën me një patogjen të rrezikshëm dhe më pas të ketë fshehur atë që kishte ndodhur”, raportoi Radio Svoboda.
“Jemi të gjithë të tronditur, veçanërisht nga akuzat se Daria ka thyer një epruvetë dhe ka heshtur”, tha shoqja e saj Valentina. “Nuk e kuptoni – puna në institutin kundër murtajës është mjaft prestigjioze dhe shumë interesante për të diplomuarit e fakultetit tonë të Biokimisë Mjekësore.
“Daria u diplomua në vitin 2022, pas gjashtë vitesh studime në Universitetin Shtetëror të Mjekësisë në Irkutsk.
“Ajo ishte inteligjente dhe e përgjegjshme. Instituti është i shkëlqyer dhe atje rregullat zbatohen në mënyrë strikte.”
Por supozojmë se Daria ishte infektuar me ndonjë variant të murtajës. Ajo do ta dinte se murtaja pulmonare “është mjaft e trajtueshme nëse trajtimi fillon shumë herët”, tha një prej kolegëve të saj.
“Nuk do të kishte qenë në interesin e saj ta fshihte.”
Çfarë pune po kryente Daria në ditët para vdekjes së saj mbetet çështje hamendësimi. REN TV – në pronësi të një gjiganti mediatik të drejtuar nga e dashura e Putinit, Alina Kabaeva, 43 vjeçe – raportoi se “ajo studionte bakterin e murtajës nga vatrat natyrore të murtajës [ku jetojnë bakteret] në Siberi, Mongoli dhe Altai dhe shqyrtonte reagimin imunitar të trupit ndaj infeksionit. Një punim shkencor ku kishte marrë pjesë studiuesja përshkruante eksperimente me minj të bardhë, përfshirë studimin e reagimit të trupit pas infektimit me shtame patogjene të murtajës”.
Por situata u bë edhe më e paqartë dje, kur publikimi mjekësor rus Medvestnik raportoi se “është hapur një çështje penale në bazë të nenit që lidhet me shkeljen e rregullave sanitare dhe epidemiologjike, e cila, për shkak të neglizhencës, rezultoi në vdekjen e një personi”.
Kjo bie qartë në kundërshtim me versionin zyrtar të autoritetit shëndetësor Rospotrebnadzor, sipas të cilit infeksioni i saj nuk kishte lidhje me detyrat e saj profesionale dhe nuk kishte ndodhur asnjë aksident laboratorik.
Kur historia doli fillimisht në dritë, epidemiologu me origjinë ruse, me bazë në SHBA, Mikhail Favorov, 74 vjeç, një ish-zyrtar veteran i Qendrave Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve, i cili më parë kishte drejtuar operacionet e saj në të gjithë Azinë Qendrore dhe kishte hetuar shpërthime murtajeje dhe patogjenësh të tjerë të rrezikshëm, paralajmëroi se rreth çështjes “po qarkullojnë shumë absurditete”.
Ai tha se historia e epruvetës ishte “qesharake”, ndërsa theksoi se nxitimi i Anna Popovës drejt Irkutskut tregonte një “situatë të tmerrshme, kritike”.
Ai vuri në dukje gabime në trajtimin e Darias, duke thënë: “Dyshoj fort se ajo u trajtua me antibiotikë.” Nëse do të përshkruheshin herët, këto mund t’i kishin shpëtuar jetën.
Në vend të kësaj, trajtimi që mori mund t’i kishte vënë të tjerët në rrezik.
“Më duket se ata e diagnostikuan me Covid sepse kishte vështirësi në frymëmarrje dhe e vendosën në respirator. Është absolutisht rrëqethëse.”
Ai sugjeroi se po zhvillohej një fshehje e madhe e së vërtetës, por parashikoi se sistemi i Putinit nuk do ta zbulonte të vërtetën.
“Ne nuk do të na thuhet se çfarë ndodhi në të vërtetë”, deklaroi ai.
Pas përpjekjeve të Rospotrebnadzor për të sugjeruar se gjithçka ishte në rregull dhe se nuk kishte asgjë për t’u shqetësuar, atij iu bë pyetja online: “A e besove?”
Ai u përgjigj: “Mund të jem i vjetër, por nuk jam budalla.”/ DAILY MAIL
