Rezistenca antimikrobike, e cila shkakton rreth 35 mijë vdekje çdo vit në Bashkimin Evropian, po përhapet gjithnjë e më shumë te njerëzit, kafshët dhe mjedisi. Ekspertët po bëjnë thirrje për një qasje më të gjerë për të përballuar këtë fenomen, që konsiderohet një nga sfidat më të mëdha të shëndetit publik.
Antibiotikët kanë transformuar mjekësinë moderne, duke bërë të mundur trajtimin e infeksioneve që dikur ishin vdekjeprurëse. Por përdorimi i tepërt dhe i papërshtatshëm i tyre ka ndihmuar në zhvillimin e baktereve rezistente, duke bërë që disa ilaçe të mos kenë më efektin e duhur.
Sipas Qendrës Evropiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve, rezistenca antimikrobike shkakton rreth 35 mijë viktima në vit në BE, me një barrë shëndetësore të krahasueshme me atë të gripit, tuberkulozit dhe HIV/AIDS-it së bashku.
“Rezistenca ndaj antibiotikëve ndodh kur bakteret nuk mund të trajtohen më me ilaçet që përdorim zakonisht për t’i luftuar ato”, shpjegoi për Euronews Fiona Walsh, profesoreshë në Universitetin Maynooth në Irlandë, e cila studion përhapjen e rezistencës te njerëzit, kafshët dhe mjedisi.
Për pacientët e infektuar me baktere rezistente ndaj disa llojeve të ilaçeve, trajtimi bëhet veçanërisht i vështirë. Mjekët mund të detyrohen të kombinojnë disa antibiotikë, por edhe këto trajtime nuk funksionojnë në çdo rast. “Fatkeqësisht, disa njerëz do të vdesin”, paralajmëroi Walsh.
Sipas një studimi të publikuar në revistën shkencore The Lancet, rezistenca bakteriale ndaj antimikrobikëve mund të shkaktojë drejtpërdrejt 39 milionë vdekje në mbarë botën gjatë periudhës 2025–2050.
Përdorimi i tepërt i antibiotikëve dhe ndotja përshpejtojnë përhapjen
Ndër faktorët që ndikojnë në përhapjen e rezistencës janë përdorimi i tepërt i antibiotikëve te njerëzit dhe kafshët, higjiena e dobët dhe ndotja e mjedisit. Bakteret dhe materiali gjenetik që u mundëson atyre t’u mbijetojnë antibiotikëve mund të kalojnë nga njerëzit te kafshët dhe anasjelltas, si edhe përmes mjedisit.
Për këtë arsye, studiuesit po mbështesin gjithnjë e më shumë qasjen e njohur si “Një Shëndet” (One Health), e cila e trajton shëndetin e njerëzve, kafshëve dhe mjedisit si pjesë të ndërlidhura dhe kërkon masa të koordinuara për të frenuar rrezikun.
Ekspertët theksojnë se përballja me këtë problem nuk varet vetëm nga zhvillimi i antibiotikëve të rinj. Vaksinat mund të parandalojnë infeksionet dhe, si rrjedhojë, të ulin nevojën për trajtime me antibiotikë.
Organizata Botërore e Shëndetësisë vlerëson se përdorimi më i mirë i vaksinave mund të reduktojë konsumin global të antibiotikëve me 2.5 miliardë doza në vit.
Sipas Walsh, ruajtja e shëndetit është veçanërisht e rëndësishme për të moshuarit dhe personat me sistem imunitar të dobësuar, të cilët janë më të rrezikuar nga infeksionet. Ajo nënvizon gjithashtu rëndësinë e baktereve të dobishme që jetojnë në trupin e njeriut, në zorrë, lëkurë dhe gojë, të cilat ndihmojnë në mbrojtjen kundër infeksioneve.
Përdorimi i tepruar i antibiotikëve dhe dezinfektantëve mund të dëmtojë këtë ekuilibër natyror, duke dobësuar një pjesë të mbrojtjes së organizmit.
Për studiuesen, zgjidhja duhet të jetë më gjithëpërfshirëse: krahas zhvillimit të ilaçeve të reja, nevojiten më shumë vaksina, përmirësim i trajtimit të ujërave të zeza dhe masa për të garantuar shëndetin e kafshëve përgjatë gjithë zinxhirit ushqimor.
