Nga Isuf B. Bajrami
Trendafilova dhe West duhet ta kuptojnë se mandati gjyqësor nuk është autorizim për presion diplomatik ndaj shtetit që e ka themeluar Gjykatën.
Drejtësia nuk mund të kërkojë pavarësi për vete, ndërkohë që drejtuesit e saj angazhohen në veprime që mund të ndikojnë në vendimmarrjen sovrane të një shteti tjetër.
Zhvillimet e fundit rreth Dhomave të Specializuara në Hagë kanë nxjerrë në pah një çështje shumë më të thellë sesa debati për ndryshimet në Ligjin për Gjykatën Speciale. Në thelb, kemi të bëjmë me një çështje të sovranitetit shtetëror, të kufijve të mandatit institucional dhe të respektimit të parimeve themelore të së drejtës ndërkombëtare.
Deklarimi publik i ish-ambasadorit të Kosovës, Muhamet Brajshori, më 9 nëntor 2026, se presidentja e Dhomave të Specializuara, Ekaterina Trendafilova, dhe kryeprokurorja Kimberley West kanë lobuar te qeveritë e vendeve të Bashkimit Evropian dhe të Mbretërisë së Bashkuar për t’i bërë presion Kosovës, është një zhvillim jashtëzakonisht serioz, i cili nuk mund të kalohet në heshtje. [1][2]
Sipas Brajshorit, ky angazhim ka pasur për qëllim pengimin e ndryshimeve në Ligjin për Dhomat e Specializuara, duke kërkuar që ndaj Kosovës të ushtrohet presion përmes procesit të integrimit evropian, fondeve financiare dhe perspektivës së anëtarësimit në Këshillin e Evropës. [1]
Në të njëjtin kontekst është publikuar edhe letra e kryeministrit britanik, Andy Burnham, drejtuar kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti, më 8 nëntor 2026, në të cilën theksohet rëndësia e drejtësisë ndërkombëtare, llogaridhënies dhe sundimit të ligjit. [3]
Brajshori ka deklaruar publikisht se kjo letër është ndikuar nga ambasadori britanik në Kosovë dhe nga komunikimet e Trendafilovës dhe West-it me autoritetet britanike. [1][2]
Pra, kemi një dokument zyrtar, një deklarim publik të një ish-përfaqësuesi diplomatik dhe një çështje që kërkon sqarim institucional.
Pyetja që shtrohet është e drejtpërdrejtë: A është mandati i një institucioni gjyqësor që të ushtrojë drejtësi apo të angazhohet në mobilizimin e qeverive të huaja për të ndikuar në vendimmarrjen legjislative të shtetit që e ka themeluar atë?
SOVRANITETI I KOSOVËS NUK ËSHTË NËN JURIDIKSIONIN POLITIK TË HAGËS!
Ekaterina Trendafilova dhe Kimberley West duhet ta kuptojnë se pozitat që ushtrojnë nuk u japin autoritet politik mbi Republikën e Kosovës.
Mandati i tyre është i përcaktuar me ligj. Ai nuk është autorizim për të ndikuar në vendimmarrjen e Kuvendit të Kosovës përmes presionit diplomatik të qeverive të huaja.
Dhomat e Specializuara janë themeluar përmes një procesi kushtetues dhe ligjor të Republikës së Kosovës. Ligji nr. 05/L-053 është miratuar nga Kuvendi i Kosovës dhe përbën bazën ligjore të funksionimit të këtij institucioni. [4]
Ky fakt duhet të ketë domethënie të veçantë për drejtuesit e Gjykatës: institucioni që ata drejtojnë është themeluar brenda rendit kushtetues dhe juridik të Kosovës.
Kuvendi i Kosovës nuk është institucion vartës i Hagës. As Qeveria e Kosovës nuk është një administratë politike nën mbikëqyrjen e drejtuesve të Gjykatës.
Kuvendi ka kompetencë kushtetuese për të shqyrtuar dhe miratuar ligje. Natyrisht, kjo kompetencë duhet të ushtrohet në përputhje me Kushtetutën dhe obligimet ndërkombëtare të Kosovës. Por asnjë institucion gjyqësor nuk mund ta zëvendësojë këtë kompetencë me presion politik.
Pavarësia gjyqësore nuk është licencë për ndërhyrje politike. As autoriteti institucional nuk është imunitet nga llogaridhënia.
E DREJTA NDËRKOMBËTARE NUK ËSHTË MENU POLITIKE!
Parimi i barazisë sovrane dhe i mosndërhyrjes në punët e brendshme të shteteve është një prej themeleve të rendit juridik ndërkombëtar.
Neni 2, paragrafi 1, i Kartës së Kombeve të Bashkuara përcakton parimin e barazisë sovrane të shteteve. Ndërkaq, paragrafi 7 i të njëjtit nen përcakton kufizimet e ndërhyrjes së Organizatës së Kombeve të Bashkuara në çështjet që i përkasin juridiksionit të brendshëm të shteteve. [5]
Më drejtpërdrejt, Deklarata e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së nr. 2625 (XXV), e vitit 1970, mbi Marrëdhëniet Miqësore ndërmjet Shteteve, përcakton parimin e mosndërhyrjes dhe kundërshton përdorimin e masave politike apo ekonomike si mjete shtrëngimi për të cenuar ushtrimin e të drejtave sovrane të një shteti. [6]
Po ashtu, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, në aktgjykimin e vitit 1986 në çështjen Nikaragua kundër Shteteve të Bashkuara të Amerikës, e ka trajtuar parimin e mosndërhyrjes si pjesë të së drejtës zakonore ndërkombëtare. [7]
Ndërkaq, neni 41 i Konventës së Vjenës për Marrëdhëniet Diplomatike përcakton detyrimin e personave që gëzojnë privilegje dhe imunitete diplomatike për të respektuar ligjet e shtetit pranues dhe për të mos ndërhyrë në punët e tij të brendshme. [8]
Natyrisht, kjo dispozitë u drejtohet posaçërisht personave me status diplomatik dhe nuk mund t’u atribuohet drejtpërdrejt drejtuesve të Dhomave të Specializuara. Megjithatë, parimi më i gjerë i mosndërhyrjes dhe respektimit të sovranitetit shtetëror është standard themelor i marrëdhënieve ndërkombëtare.
Nuk mund të pranohet që një shtet të ketë të drejtë të vendosë përmes institucioneve të veta, ndërsa përmes presionit të jashtëm t’i kufizohet kjo e drejtë.
Nëse drejtuesit e një institucioni gjyqësor kërkojnë nga qeveritë e huaja që të përdorin instrumentet politike dhe ekonomike për të ndikuar në vendimmarrjen legjislative të Kosovës, kjo është çështje që meriton shqyrtim serioz juridik dhe institucional.
E drejta ndërkombëtare nuk mund të jetë standard për të dobëtit dhe përjashtim për të fuqishmit.
TRENDAFILOVA DHE WEST: DREJTËSI APO DIPLOMACI E PRESIONIT?
Këtu qëndron edhe kundërthënia më e madhe e zhvillimeve të fundit.
Më 20 tetor 2026, Ekaterina Trendafilova doli me një videomesazh publik, në të cilin theksoi se Dhomat e Specializuara e ushtrojnë mandatin e tyre pa ndikime apo ndërhyrje politike. Ajo deklaroi gjithashtu se askush nuk mund t’u diktojë gjyqtarëve se si ta interpretojnë dhe zbatojnë ligjin. [9]
Ky është qëndrimi i saj zyrtar.
Por pikërisht këtu lind nevoja për një standard të njëjtë.
Nëse askush nuk duhet të ndikojë politikisht në punën e gjyqtarëve, atëherë as drejtuesit e Gjykatës nuk duhet të krijojnë situata që mund të perceptohen si përpjekje për të ndikuar politikisht në vendimmarrjen e institucioneve të Kosovës.
Pavarësia gjyqësore nuk mund të interpretohet vetëm në një drejtim.
Nuk mund të kërkohet që politikanët të mos ndërhyjnë në punën e gjyqtarëve, ndërkohë që vetë drejtuesit e një institucioni gjyqësor të angazhohen në lobim te qeveritë e huaja për të ndikuar në vendimet e institucioneve politike të një shteti.
Këto janë çështje të ndryshme juridikisht, por standardi i integritetit institucional duhet të jetë i njëjtë.
Trendafilova dhe West duhet të japin sqarime publike për natyrën e komunikimeve të tyre me qeveritë evropiane dhe britanike.
A kanë kërkuar mbrojtjen e mandatit të Gjykatës përmes komunikimeve të zakonshme institucionale, apo kanë kërkuar përdorimin e presionit politik dhe ekonomik ndaj Kosovës?
Ky dallim nuk është formal. Ai prek drejtpërdrejt besimin në paanshmërinë dhe integritetin institucional të Gjykatës.
Deri më tani, në burimet e cituara nuk rezulton një përgjigje e drejtpërdrejtë e Kimberley West ndaj deklarimeve të Brajshorit. Edhe kjo është një çështje që meriton vëmendje.
Askush nuk është mbi kërkesën për transparencë, sidomos kur bëhet fjalë për një institucion që kërkon besimin e publikut dhe pretendon se vepron në emër të drejtësisë.
RUSIA, SERBIA DHE DOMOSDOSHMËRIA E TRANSPARENCËS!
Kosova nuk mund të jetë indiferente ndaj zhvillimeve gjeopolitike në rajon.
Ndikimi rus në Ballkanin Perëndimor dhe partneriteti strategjik ruso-serb janë realitete që kërkojnë vëmendje të vazhdueshme nga institucionet e sigurisë dhe diplomacisë së Kosovës.
Për këtë arsye, çdo dyshim lidhur me ndikime të mundshme politike apo gjeopolitike mbi institucionet që merren me çështjen e Kosovës duhet të trajtohet me seriozitet.
Kjo vlen edhe për Ekaterina Trendafilovën dhe për çdo drejtues tjetër të institucioneve ndërkombëtare që ushtrojnë kompetenca në raport me Kosovën.
Nuk po flasim për të shpallur fajtorë njerëz pa prova. Po flasim për të drejtën legjitime të Kosovës për të kërkuar transparencë dhe për të ditur nëse ekzistojnë ndikime të papërshtatshme që mund të cenojnë paanshmërinë e institucioneve të drejtësisë.
Çdo pretendim për ndikim rus apo serb duhet të mbështetet në fakte konkrete dhe të shqyrtohet përmes mekanizmave përkatës.
Por një gjë është e padiskutueshme: asnjë ndikim i jashtëm, nga cilado qendër politike, nuk duhet të cenojë paanshmërinë e drejtësisë.
Kosova ka të drejtë të kërkojë drejtësi pa ndikime politike, pa standarde të dyfishta dhe pa interesa gjeopolitike të fshehura.
PARTNERITET PO, NËNSHTRIM JO!
Marrëdhëniet me Mbretërinë e Bashkuar, Bashkimin Evropian dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë me rëndësi strategjike për Kosovën.
Por partneriteti nuk është nënshtrim. Miqësia nuk nënkupton heqje dorë nga sovraniteti. Ndërsa respektimi i obligimeve ndërkombëtare nuk do të thotë se Kosova duhet të heqë dorë nga e drejta për të diskutuar, shqyrtuar dhe ndryshuar legjislacionin e saj.
Nëse Britania e Madhe apo cilido shtet tjetër ka shqetësime lidhur me ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara, ato duhet t’i argumentojë përmes kanaleve zyrtare dhe me bazë juridike.
Por në të njëjtën kohë, duhet të dëgjojë edhe argumentet dhe shqetësimet e Kosovës.
Nuk mund të ketë partneritet të barabartë nëse njëra palë kërkon vetëm përmbushjen e obligimeve nga pala tjetër, ndërsa nuk pranon të diskutojë shqetësimet e saj.
Kosova nuk ka nevojë për presion diplomatik, por për partneritet të sinqertë. Nuk ka nevojë për kërcënime me fonde dhe integrim evropian, por për dialog të barabartë dhe respekt të ndërsjellë.
KOSOVA NUK ËSHTË PROTEKTORAT I ASKujt!
A do të pranonin Britania e Madhe, Gjermania apo Franca që drejtuesit e një institucioni gjyqësor të kërkonin nga qeveritë e huaja të ushtronin presion mbi parlamentet e tyre për të penguar një ndryshim ligjor?
Pse atëherë Kosova duhet të pranojë një standard tjetër?
A është sovraniteti një e drejtë që u takon vetëm shteteve të fuqishme, ndërsa për Kosovën mbetet një koncept që mund të kufizohet sipas interesave të të tjerëve?
Kjo është pyetja që duhet t’i shtrohet jo vetëm Hagës, por edhe partnerëve ndërkombëtarë të Kosovës.
Kosova nuk po kërkon të jetë mbi drejtësinë. Po kërkon që drejtësia të mos jetë mbi ligjin. Nuk po kërkon t’u shmanget obligimeve ndërkombëtare. Po kërkon që ato të mos përdoren si instrument për ta zhvlerësuar sovranitetin e saj.
Dhomat e Specializuara kanë mandat për të ushtruar drejtësi, jo për të ushtruar pushtet politik mbi Kosovën.
Trendafilova dhe West duhet ta kuptojnë se Kosova nuk është pronë institucionale e Hagës. Kuvendi i Kosovës nuk është institucion vartës i tyre dhe sovraniteti i Republikës nuk është çështje që mund të negociohet përmes telefonatave diplomatike apo presioneve të jashtme.
Nëse drejtësia kërkon respekt, duhet së pari ta dëshmojë respektin për ligjin, paanshmërinë, transparencën dhe përgjegjësinë.
KOSOVA ËSHTË SHTET, JO PROTEKTORAT. PARTNERITET PO, DIKTAT JO!
Burimet,
[1] VOX Kosova, “Ndërhyrja nga Haga: Ish-ambasadori: Trendafilova dhe kryeprokurorja e Speciales u kërkuan vendeve të BE-së t’i bëhej presion Kosovës të mos votohet Ligji për Gjykatën”, 9 nëntor 2026.
[2] Muhamet Brajshori, deklarim publik në rrjetin social X lidhur me lobimin e pretenduar të drejtuesve të Dhomave të Specializuara te qeveritë e vendeve të BE-së dhe Mbretërisë së Bashkuar, 9 nëntor 2026.
[3] Letra e kryeministrit britanik, Andy Burnham, drejtuar kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti, e publikuar nga Zyra e Kryeministrit të Kosovës, 8 nëntor 2026.
[4] Republika e Kosovës, Ligji nr. 05/L-053 për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar.
[5] Karta e Kombeve të Bashkuara, neni 2, paragrafët 1 dhe 7, 1945.
[6] Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara, Rezoluta 2625 (XXV), 1970, Deklarata mbi Parimet e së Drejtës Ndërkombëtare për Marrëdhëniet Miqësore dhe Bashkëpunimin ndërmjet Shteteve.
[7] Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, çështja Nikaragua kundër Shteteve të Bashkuara të Amerikës, aktgjykimi i 27 qershorit 1986.
[8] Konventa e Vjenës për Marrëdhëniet Diplomatike, 1961, neni 41.
[9] Anadolu Agency, “Trendafilova: Gjykata Speciale ushtron mandatin pa ndikime apo ndërhyrje politike”, 20 tetor 2026.
