Në analet e historisë amerikane të UFO-ve, pak incidente kanë ngjallur aq shumë kureshtje dhe spekulime sa ajo e Roswell-it, në New Mexico.
Gjithçka nisi në verën e vitit 1947, në fillimet e Luftës së Ftohtë, kur Forcat Ajrore të Ushtrisë Amerikane nxorën një njoftim tronditës për shtyp, duke thënë se kishin gjetur një disk fluturues në një fermë pranë Roswell-it. Më shumë se 70 vite më vonë, kjo ngjarje mbetet pjesë e identitetit të zonës: qyteti ka një muze dhe qendër kërkimore për UFO-t, një McDonald’s të frymëzuar nga disqet fluturuese, shtylla ndriçimi me tema alienësh, madje edhe një familje jashtëtokësorësh të bllokuar në një objekt të prishur në anë të rrugës.
Por pas gjithë kësaj zhurme për UFO-t, fshihet një e vërtetë e paqartë. Ajo që ndodhi atë verë nuk është aspak e qartë, me mbulime të pranuara dhe shpjegime të ndryshme:Ishte disk fluturues! Ishte mjet spiunazhi! Ishin sovjetikët!
Dhe teori të reja vazhdojnë të dalin.
Faktet e pranuara për rrëzimin në Roswell janë këto:Diku mes mesit të qershorit dhe fillimit të korrikut 1947, fermeri W.W. “Mac” Brazel gjeti mbetje në pronën e tij të madhe në Lincoln County, rreth 150 km në veri të Roswell-it. Atë verë, shtypi kombëtar kishte publikuar disa histori për “disqe fluturuese”, ndaj Brazel mendoi se mbetjet, shirita gome, letër alumini dhe letër e trashë, mund të ishin diçka e tillë.
Ai çoi disa pjesë te sherifi George Wilcox, i cili më pas njoftoi kolonelin William Blanchard, komandant i bazës ajrore të ushtrisë në Roswell. Të nesërmen, baza nxori një deklaratë ku thuhej se kishin marrë në zotërim një “disk fluturues” falë bashkëpunimit me fermerin dhe zyrën e sherifit.
Sipas deklaratës, majori Jesse Marcel mbikëqyri hetimin e vendit të rrëzimit dhe materialet e gjetura.
Por qeveria e ndryshoi historinë disa herë.
Të nesërmen, gazeta Roswell Daily Record publikoi lajmin për rrëzimin dhe pretendimin e bujshëm. Por shumë shpejt, zyrtarët e ushtrisë u tërhoqën, duke thënë se mbetjet ishin në fakt nga një balonë meteorologjike. Madje publikuan edhe fotografi të majorit Marcel me pjesë të balonës si provë.
Për dekada, studiuesit e UFO-ve dyshuan në këtë shpjegim. Në vitin 1994, Forcat Ajrore Amerikane pranuan se historia e “balonës meteorologjike” nuk ishte e saktë. Sipas raportit të ri, mbetjet i përkisnin një pajisjeje spiunazhi nga një projekt sekret i quajtur Project Mogul. Pajisja përbëhej nga balona me mikrofona të projektuara për të zbuluar valë zanore nga testet atomike sovjetike. Meqë projekti ishte sekret, u dha një shpjegim i rremë për të fshehur detajet.
Në një raport tjetër në vitin 1997, pretendimet për trupa alienësh u shpjeguan si manekinë testimi me parashutë.
Historiani Roger Launius, ish-kurator në Muzeun Kombëtar të Ajrit dhe Hapësirës në Smithsonian, thotë se këto dy raporte zgjidhin shumicën e pyetjeve për Roswell-in. Sipas tij, historia është zgjidhur dhe nuk ka boshllëqe të mëdha.
Por studiuesi i UFO-ve Donald Schmitt nuk është dakord. Ai thotë se historia e diskut fluturuesdo të tërhiqte shumë vëmendje në një zonë me operacione ushtarake shumë të ndjeshme. Ai thekson se pranë Roswell-it ishin zhvilluar teste atomike dhe kërkime të rëndësishme ushtarake, ndaj do të ishte e çuditshme që ushtria të kërkonte më shumë vëmendje, jo më pak.
Po sikur UFO-ja të ishte nga Bashkimi Sovjetik?
Një tjetër teori, e paraqitur në librin Area 51: An Uncensored History of America’s Top Secret Military Base, thotë se mjeti i rrëzuar nuk ishte as alien dhe as amerikan, por pjesë e një plani sovjetik për të shkaktuar panik në SHBA, i drejtuar nga Josif Stalini.
Sipas një burimi anonim, programi ishte ideuar nga mjeku nazist Josef Mengele. Teoria pretendon se fëmijë adoleshentë ishin deformuar për t’u dukur si alienë dhe u dërguan me një avion mbi New Mexico për të shkaktuar panik. Por nuk ka prova në arkivat sovjetike për eksperimente të tilla, dhe nëse qëllimi ishte paniku, ai dështoi plotësisht.
Edhe përshkrimi i materialeve nga Jesse Marcel Jr., i cili si fëmijë 11-vjeçar pa disa prej mbetjeve, ka nxitur teori. Ai tha se materiali ishte metalik dhe kishte simbole që i ngjanin shenjave gjeometrike. Disa pyesin nëse mund të ketë qenë alfabeti cirilik që ai nuk e njihte.
Megjithatë, si studiuesit skeptikë ashtu edhe ata të UFO-ve bien dakord për një gjë: nuk ka prova të forta që mbështesin teorinë sovjetike.
Edhe sot, rasti i Roswell-it mbetet një nga misteret më të famshme të shekullit XX, një përzierje faktesh, sekretesh shtetërore dhe imagjinate njerëzore.
