Shkrirja e akullit, rritja e tokës dhe niveli i detit do të ndryshojnë disponueshmërinë e burimeve në Antarktidë, tregon një analizë e re.
Ngrohja e klimës do të zbulojë një zonë pa akull me madhësinë e shtetit amerikan të Pensilvanisë në dy shekujt e ardhshëm, gjë që mund të riformësojë ndjeshëm gjeopolitikën e Antarktidës, si dhe gjeografinë e kontinentit.
Studimi, i botuar në revistën Nature Climate Change, është i pari që përfshin rregullimin glacioizostatik – procesi me të cilin toka nën shtresat e dendura të akullit ngrihet pas tërheqjes së tyre – në projeksionet e tokës pa akull në Antarktidë. Rezultatet tregojnë se ndryshimi i klimës mund të zbulojë burime minerale potencialisht të vlefshme, të cilat mund të nxisin një rinegociim të marrëveshjeve ndërkombëtare që aktualisht qeverisin Antarktidën.
“Ndërsa në Antarktidë shfaqen më shumë zona pa akull, vendet mund të bëhen më të interesuara për potencialin e tyre mineral”, tha Erika Lucas, një gjeofizikane në Universitetin e Kalifornisë, Santa Cruz dhe autore kryesore e studimit të ri.
Burime në zhvillim
Nën shtresën e akullit të Antarktidës ndodhet një peizazh i larmishëm me male, kanione, lugina dhe madje edhe vullkane. Ndërsa klima ngrohet, shtresa e akullit po tërhiqet ngadalë, duke ekspozuar një pjesë të asaj toke.
Megjithatë, deri më tani, parashikimet e pamjes së tokës pa akull kanë marrë në konsideratë vetëm ndryshimet në skajet e akullit, domethënë se si do të ndryshojë mbulimi hapësinor i mbulesës së akullit. Simulimet e sipërfaqes së disponueshme në të ardhmen të Antarktidës nuk morën në konsideratë se si do të ngrihej toka pasi të çlirohej nga akulli, as se si skenarë të ndryshëm të rritjes së nivelit të detit do të ndikonin në sasinë e tokës së sapoformuar pa akull.
Parashikimet e saj përfshinë këta faktorë duke marrë në konsideratë ndryshimet e pritura të nivelit të detit, të dhënat mbi trashësinë e litosferës së Tokës dhe vlerësimet se si mungesa e ndikimit gravitacional të shtresës së akullit do të ndikonte në ngritjen e tokës.
Studimi vlerëson se deri në vitin 2300, 120,610 kilometra katrorë, 36,381 kilometra katrorë dhe 149 kilometra katrorë tokë mund të shfaqen përkatësisht, në kushte të shkrirjes së lartë, të mesme dhe të ulët të akullit. “Ne e dimë që akulli po tërhiqet dhe se vija tokësore po tërhiqet tashmë gjatë dekadave të fundit”, shtoi Lucas.
Politika rreth Polit të Jugut
Në zonat që Lucas dhe ekipi i saj parashikojnë se do të jenë pa akull deri në vitin 2300, ka depozita të njohura ose të dyshuara të bakrit, arit, argjendit, hekurit dhe platinit – minerale kyçe për industrinë, por edhe metale të vlefshme në vetvete.
Në veçanti, studimi tregon se zonat më të mëdha të reja pa akull ka të ngjarë të ndodhin në territoret e pretenduara nga Argjentina, Kili dhe Mbretëria e Bashkuar, dhe përmbajnë një sërë burimesh minerale, duke përfshirë bakrin, arin, argjendin dhe hekurin.
Aktualisht, shfrytëzimi komercial i mineraleve në Antarktidë nuk lejohet, megjithëse Traktati i Antarktidës lejon aktivitetet që lidhen me burimet minerale ekskluzivisht për qëllime shkencore.
Nëse shfrytëzimi i burimeve minerale bëhet më i lehtë, vendet që pretendojnë të drejta territoriale mund të kenë një nxitje për të rinegociuar ato rregulla, thanë autorët e studimit. Mundësia e parë për këtë është viti 2048, kur nënshkruesit e marrëveshjes mund të kërkojnë një rishikim të protokollit mjedisor.
Autorët e studimit besojnë se këto ndryshime mund të ushtrojnë presion mbi kuadrin ligjor që rregullon aktivitetet që lidhen me burimet minerale në rajon.
“Ky është një vlerësim i arsyeshëm. Megjithatë, shfaqja e një mase toke pa akull, siç parashikohet nga studimi i ri, nuk ka gjasa në vetvete të shkaktojë ndryshime të mëdha në qeverisjen e Antarktidës”, shkroi Tim Stevens, profesor i së drejtës ndërkombëtare në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Sidneit, i cili nuk ishte i përfshirë në hulumtim.
“Kontinenti do të vazhdojë të mbetet një mjedis jashtëzakonisht kërkues për shfrytëzimin e burimeve minerale”, shtoi Stevens, duke theksuar se ndryshimet në mjedisin e Antarktidës mund të inkurajojnë një bashkëpunim më të madh dhe një fokus më të fortë në mbrojtjen e mjedisit brenda Traktatit të Antarktidës.
