Nga Isuf B.Bajrami
Rusia po e zgjeron përplasjen me Perëndimin përtej frontit ukrainas. Ballkani mbetet një prej hapësirave ku presioni rus dhe politika e Beogradit ndërthuren më drejtpërdrejt. Në këtë realitet rikthehet edhe pretendimi për një skenar rus ndaj Kosovës dhe për një interes strategjik të Moskës për dalje në Adriatik.
Evropa po përballet me një fazë të re të kërcënimit rus. Lufta nuk zhvillohet vetëm përmes ushtrive dhe raketave. Sulmet kibernetike, sabotazhet, spiunazhi, ndërhyrjet informative dhe operacionet e fshehta janë bërë pjesë e përplasjes së drejtpërdrejtë ndërmjet Moskës dhe Perëndimit. Në ditët e fundit, aleatët e NATO-s kanë raportuar për një operacion të dyshuar rus kundër infrastrukturës kritike nënujore në Arktik, ndërsa zyrtarë evropianë paralajmërojnë se Moska po e intensifikon luftën hibride ndaj Evropës.[1]
Në këtë hartë të re të sigurisë, Ballkani Perëndimor mbetet një hapësirë veçanërisht e ndjeshme. Një raport i publikuar më 12 shtator nga Hybrid CoE e vendos rajonin në kryqëzimin e interesave të BE-së, NATO-s dhe aktorëve të jashtëm konkurrues. Raporti veçon zgjerimin e konkurrencës gjeopolitike, pozitën strategjike të Serbisë dhe dobësitë që mund të shfrytëzohen për ndikim malinj.[2]
Në qendër të kësaj hapësire është Kosova.
Prej vitesh qarkullon pretendimi se Rusia synon të ruajë një korridor të ndikimit përmes Serbisë dhe se Kosova mund të jetë pjesë e një skenari më të gjerë destabilizimi, me objektiv afatgjatë krijimin e hapësirës strategjike drejt Adriatikut. Ky pretendim është artikuluar edhe nga zyrtarë të lartë të Kosovës. Në një diskutim të Center for Strategic and International Studies, ministri i Mbrojtjes Ejup Maqedonci ka thënë se Rusia historikisht ka pasur si objektiv strategjik arritjen në Detin Adriatik dhe prej aty në Mesdhe, duke e lidhur këtë strategji me përdorimin e Serbisë si kanal të ndikimit rus në Ballkan.[3]
Kjo histori ka një dëshmi të drejtpërdrejtë në terren. Gjatë Luftës së Ftohtë, Bashkimi Sovjetik kishte bazë detare në Pashaliman, pranë Vlorës, dhe aty mbajti nëndetëse dhe infrastrukturë ushtarake. Prishja e marrëdhënieve shqiptaro-sovjetike në vitin 1961 i dha fund kësaj pranie. [4] Sot rrethanat janë krejtësisht të tjera, por historia e Vlorës tregon se Adriatiku ka qenë pjesë reale e llogaritjeve strategjike të Moskës.
Sot vëmendja është te Serbia.
Në Pešter po zhvillohet aktualisht stërvitja e madhe ushtarake “Pobednik 2026”, me pjesëmarrjen e njësive tokësore, forcave ajrore dhe mbrojtjes ajrore, forcave speciale dhe policisë ushtarake. Faza aktive përfshin qitje me municion real, bombardime, goditje raketore, zbulim dhe vëzhgim ajror.[5] Më 11 shtator, Ministria e Mbrojtjes e Serbisë njoftoi se në fazën përfundimtare të pjesës së parë të stërvitjes ishin angazhuar më shumë se 2 mijë pjesëtarë të ushtrisë dhe mbi 500 mjete kryesore të teknikës ushtarake.[6]
Në stërvitje janë përfshirë avionët MiG-29 dhe Orao, helikopterët Mi-35, sistemet e mbrojtjes ajrore HQ-17AE, radarët GM-200, mjete ajrore pa pilot dhe sisteme të tjera të reja ose të modernizuara.[7] Vetë Ministria serbe e Mbrojtjes e përshkruan objektivin si rritjen e aftësisë së komandave dhe njësive për përgatitjen dhe zhvillimin e operacioneve luftarake.[8]
Kjo është gjendja aktuale ushtarake në terren, në një kohë kur Kosova vazhdon të jetë pika kryesore e tensionit ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit.
Në anën tjetër është NATO.
KFOR-i vazhdon të jetë forca kryesore ndërkombëtare e sigurisë në Kosovë, me mandat nga Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit të OKB-së. Misioni ka detyrë të ruajë mjedisin e sigurt dhe lirinë e lëvizjes në të gjithë territorin. NATO aktualisht mban edhe forca rezervë që mund të vendosen nëse situata e sigurisë e kërkon.[9]
Pas dhunës së vitit 2023, NATO kishte shtuar deri në rreth 1 mijë trupa shtesë në Kosovë, duke e çuar praninë e KFOR-it në atë periudhë në mbi 4.500 trupa. Në qershor 2026, NATO njoftoi se do të fillonte një përshtatje graduale të qëndrimit të KFOR-it gjatë një viti, duke e lidhur këtë me përmirësimin e situatës së sigurisë.[10] Në gusht, KFOR-i nisi edhe integrimin e personelit të Policisë së Kosovës në arkitekturën e sigurisë për objektin e fundit të trashëgimisë kulturore që ende mbrohet drejtpërdrejt nga misioni.[11]
Kjo nuk e ndryshon faktin themelor: KFOR-i mbetet në terren dhe NATO ruan kapacitetin për të reaguar ndaj një përkeqësimi të situatës.
Për Kosovën, rreziku sot nuk kufizohet te një përplasje e drejtpërdrejtë ushtarake. Rusia po e demonstron në Evropë një model tjetër presioni: sulme kibernetike, sabotazh, operacione informative dhe veprime të fshehta nën pragun e një konflikti të hapur. Zyrtarë evropianë të sigurisë kanë paralajmëruar këtë javë se Evropa po dështon të krijojë një efekt të mjaftueshëm parandalues ndaj kësaj fushate hibride.[12]
Ballkani është veçanërisht i ekspozuar ndaj kësaj forme presioni.
Një krizë në Kosovë mund të nisë si incident politik ose lokal, por ndikimi i saj do të ishte menjëherë ndërkombëtar. KFOR-i do të duhej të përforconte pozicionet e tij. NATO do të duhej të vlerësonte situatën në një kohë kur Aleanca është e angazhuar në forcimin e krahut lindor të Evropës. Bashkimi Evropian do të përballej me një krizë të re në kufijtë e tij dhe Beogradi do të vihej nën presion të drejtpërdrejtë për të kontrolluar çdo përshkallëzim.
Kjo është hapësira ku politika e Moskës dhe ajo e Beogradit bëhen veçanërisht të rëndësishme.
Rusia vazhdon ta mbështesë Serbinë në çështjen e Kosovës dhe ta kundërshtojë pavarësinë e saj. Beogradi, ndërkohë, ruan marrëdhënie të rëndësishme me Moskën, ndërsa zhvillon njëkohësisht bashkëpunim me NATO-n dhe vazhdon rrugën e deklaruar drejt Bashkimit Evropian. Kjo politikë e dyfishtë i jep Serbisë një pozitë të veçantë në arkitekturën e sigurisë së Ballkanit.
Në janar, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, e quajti KFOR-in “thelbësor” për Kosovën dhe tha se Aleanca e ndjek nga afër situatën e sigurisë në Ballkanin Perëndimor. Ai theksoi gjithashtu nevojën që Beogradi të mbajë përgjegjësi për zhvillimet e mëparshme që kanë cenuar sigurinë.[13]
Ndërkohë, dialogu Kosovë–Serbi vazhdon nën ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian. BE-ja e konsideron normalizimin e marrëdhënieve si kusht të rëndësishëm për stabilitetin rajonal dhe për rrugën evropiane të të dyja palëve.[14] Por dialogu politik nuk e ka eliminuar dimensionin e sigurisë.
Kjo është arsyeja pse stërvitja e madhe e ushtrisë serbe, zhvillimi i kapaciteteve të saj dhe lidhjet e vazhdueshme me Rusinë marrin rëndësi të veçantë kur shihen pranë Kosovës.
Në këtë panoramë, pretendimi për një strategji ruse drejt Adriatikut merr një dimension më të gjerë.
Një depërtim i drejtpërdrejtë rus deri në Adriatik do të përballej me një realitet krejtësisht tjetër nga ai i Luftës së Ftohtë. Shqipëria është anëtare e NATO-s, Mali i Zi dhe Kroacia janë pjesë e Aleancës, ndërsa Kosova është nën praninë e KFOR-it. Adriatiku sot është pjesë e arkitekturës euroatlantike të sigurisë.
Pikërisht për këtë arsye, beteja për ndikim në rajon nuk zhvillohet vetëm me anije dhe trupa. Ajo zhvillohet përmes presionit politik, kapaciteteve ushtarake, propagandës, dezinformimit, energjisë, rrjeteve të ndikimit dhe shfrytëzimit të konflikteve të pazgjidhura.
Në këtë strategji, Kosova ka peshë të veçantë.
Një krizë e re do të prekte drejtpërdrejt NATO-n. Do të kërkonte angazhim të KFOR-it. Do të vinte në provë marrëdhëniet e Perëndimit me Beogradin dhe do t’i jepte Moskës një tjetër hapësirë për të sfiduar politikën euroatlantike në Ballkan.
Kjo është arsyeja pse zhvillimet në Serbi nuk mund të shihen të shkëputura nga zhvillimet në Kosovë dhe nga përplasja më e gjerë Moskë–Perëndim.
Rusia po e zgjeron luftën hibride në Evropë. Serbia po zhvillon kapacitetet e saj ushtarake dhe po kryen një stërvitje të madhe me municion real. Kosova mbetet pika kryesore e konfliktit politik ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit. KFOR-i vazhdon të jetë garantuesi kryesor ndërkombëtar i sigurisë, ndërsa NATO po e përshtat praninë e saj sipas situatës në terren.
Në këtë realitet, pretendimi për një plan rus ndaj Kosovës dhe një drejtim strategjik drejt Adriatikut nuk është më një çështje që mund të shihet vetëm si histori e Luftës së Ftohtë.
Është pjesë e një debati të ri mbi sigurinë e Ballkanit.
Dhe faktet e sotme tregojnë se Kosova ndodhet pikërisht në pikën ku përplasen interesat e Moskës, politika e Beogradit dhe arkitektura e sigurisë së NATO-s.
Evropa është në alarm. Serbia po armatoset dhe po stërvitet. Rusia po e shton presionin ndaj Perëndimit. KFOR-i mbetet në Kosovë. Në këtë përplasje të re të sigurisë, Kosova nuk është në periferi të Evropës. Është në vijën e saj të ndjeshme të mbrojtjes./bulevardnews
Fusnotat,
[1] Reuters, 10 shtator 2026, mbi operacionin e dyshuar rus ndaj infrastrukturës nënujore dhe reagimin e vendeve të NATO-s.
[2] Hybrid CoE, Western Balkans: Domestic, regional and international trends creating hybrid threat potential, 12 shtator 2026.
[3] Center for Strategic and International Studies, Russian Influence in the Balkans, diskutim me ministrin e Mbrojtjes së Kosovës, Ejup Maqedonci.
[4] Dokumentacioni historik mbi bazën sovjetike në Pashaliman dhe marrëdhëniet shqiptaro-sovjetike.
[5] Ministria e Mbrojtjes së Serbisë, Victor/Pobednik 2026, 3–9 shtator 2026.
[6] Qeveria e Serbisë, 11 shtator 2026, mbi fazën përfundimtare të pjesës së parë të stërvitjes “Pobednik 2026”.
[7] Ministria e Mbrojtjes së Serbisë, të dhënat për avionët, helikopterët, sistemet e mbrojtjes ajrore dhe radarët e përfshirë në stërvitje.
[8] Ministria e Mbrojtjes së Serbisë, objektivat zyrtare të stërvitjes “Pobednik 2026”.
[9] NATO, NATO’s Role in Kosovo, përditësuar më 10 gusht 2026.
[10] NATO, të dhënat mbi përforcimin e KFOR-it pas zhvillimeve të vitit 2023 dhe përshtatjen graduale të qëndrimit të misionit gjatë vitit 2026.
[11] NATO, zhvillimet e gushtit 2026 mbi integrimin e Policisë së Kosovës në arkitekturën e sigurisë së KFOR-it në Deçan.
[12] Financial Times, 7 shtator 2026, mbi paralajmërimet e zyrtarëve evropianë për luftën hibride ruse.
[13] NATO, deklarata e Sekretarit të Përgjithshëm Mark Rutte mbi sigurinë në Ballkan dhe rolin e KFOR-it, 26 janar 2026.
[14] Shërbimi Evropian për Veprim të Jashtëm, Belgrade–Pristina Dialogue, 1 qershor 2026.
