Shkencëtarët që matën depozitimin e mikroplastikave në të gjithë vargmalin Sierra Nevada gjatë stuhive të dëborës, zbuluan grimca plastike në çdo vend që morën në shqyrtim. Vendet e përfshira në studim ishin edhe zonat më të largëta, të arritshme vetëm me teleferik ose me ski, shumë larg çdo rruge automobilistike.
Këto gjetje kanë rëndësi shumë përtej zonave malore. Shtresa e dëborës në Sierra Nevada furnizon me rreth 30% të ujit të ëmbël të Kalifornisë.
Gjithçka që bie së bashku me dëborën, përfundimisht përfundon në këtë rezervë ujore.
Me ski drejt vendeve të marrjes së mostrave
Studiuesja kryesore, Aleksandra Karapetrova, toksikologe mjedisore në Universitetin e Kalifornisë, Riverside, mblodhi mostra dëbore në shtatë vende të ndryshme në të gjithë vargmalin Sierra Nevada, gjatë stuhive aktive. Arritja në këto vende ishte e vështirë.
“Një nga vendet arrihej me teleferik. Për të shkuar në pjesën tjetër të vendeve të largëta, më duhej të përdorja skitë. Kaq të izoluara janë ato zona”, tha ajo. “Por, pavarësisht se sa larg ndodhej vendi, unë gjeja gjithmonë mikroplastika atje.”
Pritshmëria ishte që të paktën disa nga vendet më të izoluara të kishin pak ose aspak ndotje. Megjithatë, rezultatet e studimit e hodhën poshtë këtë pritshmëri.
Studimet e mëparshme kishin vërtetuar tashmë praninë e mikroplastikave në dëborën e pjesës perëndimore të Shteteve të Bashkuara. Ajo që shtoi ky studim ishte një analizë e detajuar e depozitimit të tyre gjatë çdo stuhie.
Shkencëtarët matën saktësisht sasinë e plastikës që depozitohej gjatë ngjarjeve të veçanta atmosferike. Kjo metodë bën të mundur lidhjen e sasive të caktuara të grimcave me kushtet specifike atmosferike.
Si e transporton dëbora plastikën nga atmosfera
Mikroplastikat përhapen në atmosferë përmes burimeve të zakonshme.
Rrobat çlirojnë fibra gjatë përdorimit të përditshëm ose përmes daljeve të ajrit të tharëseve. Era ngre fragmente të vogla nga toka, ndërsa produktet plastike shpërbëhen në grimca aq të vogla sa mund të qëndrojnë pezull në ajër.
Pasi përhapen në atmosferë, ato mund të përshkojnë distanca të konsiderueshme përpara se të bien në tokë.
Dëbora është veçanërisht efikase në mbledhjen e tyre. Ndërsa flokët e dëborës bien, ato kapin grimcat që ndodhen në ajrin përreth.
Ky proces ndihmon në shpjegimin e faktit se studiuesit matën sasi dukshëm më të mëdha plastike që depozitoheshin gjatë reshjeve të dëborës, krahasuar me periudhat e motit të thatë.
Stuhia nuk sjell vetëm ujë. Ajo pastron atmosferën nga gjithçka që qëndron pezull në të, përfshirë edhe plastikën.
Çfarë zbuloi analiza
Në vendet e largëta të marrjes së mostrave, gjatë kulmit të stuhive, dëbora depozitonte nga 270 deri në 3 200 grimca plastike për metër katror në ditë.
Në një nga vendet e zonës së skive në Mammoth Mountain, ku aktiviteti njerëzor është më i përqendruar dhe grumbullimi i dëborës është më i madh, kjo shifër varionte nga 2 600 deri në 7 500 grimca, afërsisht tri herë më shumë se në zonat e largëta.
“Nuk mendoja se plastikat do të qëndronin kaq gjatë pezull në ajër në qytet”, tha Karapetrova.
Edhe në nivelin më të lartë të regjistruar, masa reale e plastikës është e vogël. Sipas shkallës më të lartë të vlerësuar të depozitimit, reshjet e dëborës mbi një sipërfaqe prej një akri do të sillnin rreth 1,5 gramë plastikë në ditë.
Ajo që i bën këto shifra mbresëlënëse është numri i grimcave, jo pesha e tyre.
Gjetjet sugjerojnë se as vendet më të izoluara të Sierra Nevada-s nuk janë të mbrojtura nga ndotja plastike që transportohet përmes ajrit.
Nga vjen plastika
Për të gjurmuar origjinën e grimcave, studiuesit ndoqën masat ajrore që sollën secilën nga stuhitë e analizuara drejt vargmalit Sierra Nevada.
Shumica e tyre kishin kaluar mbi qarqet Fresno dhe Madera, në Luginën Qendrore, përpara se të mbërrinin në zonat malore ku u morën mostrat.
Kjo sugjeron se lugina mund të jetë një burim i rëndësishëm i plastikës që përhapet në atmosferë, megjithëse modelet kompjuterike nuk arritën të përcaktonin origjinën e saktë të grimcave.
Lugina Qendrore është një nga rajonet më intensive për sa i përket bujqësisë dhe trafikut të dendur në pjesën perëndimore të Shteteve të Bashkuara. Plastika përdoret në bujqësi, në paketim dhe në transport, duke krijuar sasi të mëdha materiali që era mund ta ngrejë dhe ta transportojë.
Identifikimi i grimcave kërkonte më shumë sesa thjesht vëzhgimin e tyre me mikroskop.
Ekipi përdori spektroskopinë infra të kuqe për të analizuar gjurmën kimike të secilës grimcë. Më pas, këto gjurmë u krahasuan me një bazë të dhënash referuese, për të dalluar plastikën nga dheu dhe materialet bimore.
Llojet më të zakonshme të gjetura ishin polietileni, polipropileni dhe poliesteri, ose PET. U zbuluan gjithashtu derivate të celulozës, materiale me bazë bimore, të modifikuara kimikisht dhe të përdorura në produktet e konsumit.
Përtej zonave malore
Studimi nuk vlerësoi se çfarë pjese e kësaj plastike përfundon në ujin e pijshëm dhe as nuk shqyrtoi drejtpërdrejt efektet e saj në shëndet.
Megjithëse disa substanca kimike të lidhura me plastikën janë shoqëruar me efekte të dëmshme biologjike, studimi nuk përcaktoi nëse grimcat e gjetura në dëborën e Sierra Nevada-s përbëjnë rrezik për shëndetin e njeriut ose për ekosistemet ujore.
Ajo që studimi e bën të qartë është se depozitimi i mikroplastikave nga atmosfera nuk kufizohet vetëm në qytete, zona bregdetare apo zona industriale.
Ky proces po ndodh vazhdimisht, në të gjithë një vargmal, përmes sistemeve atmosferike që nuk marrin parasysh sa e largët apo e izoluar është një zonë.
“Ne kemi arritur në një pikë ku mikroplastikat gjenden në atmosferën tonë, jo vetëm në oqean dhe jo vetëm në lumenj. Ato bien së bashku me dëborën, duke përfunduar në vende ku njerëzit zakonisht nuk shkojnë”, tha Karapetrova.
“Ne kemi arritur në një pikë ku ndotja plastike bie nga qielli çdo ditë, në të gjithë këtë rajon, edhe kur nuk bie dëborë.
