Gërmimet arkeologjike në qytetin antik të Trojës kanë nxjerrë në dritë dy zbulime të rëndësishme: një fyell prej kocke rreth 2.800-vjeçar dhe një kokë idoli në formë njeriu, 4.500-vjeçare. Fyelli përbën instrumentin e parë dhe të vetëm muzikor të zbuluar në më shumë se 160 vite gërmime në Trojë, duke ofruar një dëshmi të drejtpërdrejtë për kulturën muzikore të qytetit antik.
Ndërsa koka e idolit, që i përket Epokës së Hershme të Bronzit, sjell të dhëna të reja mbi botën simbolike dhe ndërveprimet kulturore në Anadollin Perëndimor. Zbulimet u bënë në kuadër të Projektit “Trashëgimia për të Ardhmen”, me mbështetjen e Ministrisë së Kulturës dhe Turizmit të Turqisë.
Gjatë gërmimeve arkeologjike në Trojë, të cilat vijojnë në kuadër të Projektit “Trashëgimia për të Ardhmen”, nën drejtimin e Ministrisë së Kulturës dhe Turizmit, u zbuluan një fyell prej kocke, rreth 2 mijë e 800 vjeçar, si dhe një kokë idoli në formë njeriu, 4 mijë e 500 vjeçare. Fyelli u regjistrua si instrumenti i parë dhe i vetëm muzikor i zbuluar gjatë historisë mbi 160-vjeçare të gërmimeve në Trojë. Ministri i Kulturës dhe Turizmit, Mehmet Nuri Ersoy, deklaroi se është arritur të sigurohet një dëshmi e drejtpërdrejtë arkeologjike për kulturën muzikore të Trojës, ndërsa hollësitë lidhur me dy zbulimet i bëri të ditura përmes llogarisë së tij në rrjetet sociale.
Dy objekte të zbuluara në Trojë, që i përkasin periudhave të ndryshme, kanë sjellë të dhëna të reja lidhur me historinë kulturore dhe artistike të qytetit antik. Koka e idolit, që i përket Epokës së Hershme të Bronzit, dhe fyelli prej kocke, i datuar në Periudhën Arkaike, kanë përcjellë deri në ditët tona gjurmë të botës simbolike dhe të kulturës muzikore të shoqërive që kanë jetuar këtu.
Ministri i Kulturës dhe Turizmit, Mehmet Nuri Ersoy, bëri të ditura përmes llogarisë së tij në rrjetet sociale hollësitë lidhur me gërmimet e vitit 2026, të zhvilluara me lejen dhe mbështetjen e Ministrisë, në kuadër të Projektit “Trashëgimia për të Ardhmen”. Në publikimin e tij, ministri Ersoy u shpreh:
“Po kontribuojmë në historinë mijëravjeçare kulturore dhe artistike të Trojës me dy zbulime të reja. Gjatë gërmimeve të vitit 2026, të cilat po i vijojmë me lejen dhe mbështetjen e Ministrisë sonë, në kuadër të Projektit tonë ‘Trashëgimia për të Ardhmen’, nxorëm në dritë një fyell prej kocke, rreth 2.800 vjeçar, si dhe një kokë idoli në formë njeriu, 4.500 vjeçare. Fyelli prej kocke, që i përket Periudhës Arkaike, është instrumenti i parë dhe i vetëm muzikor i zbuluar deri më sot gjatë historisë mbi 160-vjeçare të gërmimeve në Trojë. Me këtë zbulim, kemi arritur të sigurojmë një dëshmi të drejtpërdrejtë arkeologjike për kulturën muzikore të Trojës. Ndërsa me kokën e idolit, të gjetur pranë portës së qytetit të Trojës II, kemi nxjerrë në dritë një objekt të ri, i cili do të kontribuojë në kuptimin e botës simbolike të Epokës së Hershme të Bronzit dhe të ndërveprimeve kulturore në Anadollin Perëndimor. Do të vazhdojmë t’i studiojmë këto gjetje, që dokumentojnë periudhat e ndryshme të Trojës, përmes metodave shkencore, t’i mbrojmë dhe t’ua përcjellim brezave të ardhshëm. Falënderoj ekipin e gërmimeve, ekipet e Drejtorisë së Përgjithshme të Pasurive Kulturore dhe Muzeve, si dhe të gjithë kolegët që kanë kontribuar në këto punime.”
Dëshmi e drejtpërdrejtë për historinë muzikore të Trojës
Fyelli prej kocke, rreth 2 mijë e 800 vjeçar, i zbuluar në shtresën e depozitimit të vendbanimit të Periudhës Arkaike, ka rëndësi të veçantë, pasi është instrumenti i parë dhe i vetëm muzikor i gjetur deri më sot në Trojë.
Në Periudhën Arkaike, e cila daton afërsisht nga viti 750 deri në vitin 480 para Krishtit, muzika ishte ndër elementet e rëndësishme jo vetëm të ritualeve fetare, por edhe të jetës shoqërore dhe publike. Zbulimi i ri paraqet një dëshmi të drejtpërdrejtë arkeologjike për ekzistencën e kulturës muzikore në Trojë gjatë kësaj periudhe.
Fakti që pjesa e kokës, e lidhur me trupin e fyellit, është ruajtur, ndihmon në vlerësimin e strukturës dhe funksionit të objektit. Vështirësia e ruajtjes deri në ditët tona të instrumenteve muzikore të prodhuara nga materiale organike e rrit edhe më shumë rëndësinë e këtij zbulimi.
Ndër instrumentet frymore të asaj periudhe përfshihej edhe syrinksi, i njohur ndryshe si panfyelli, i cili përbëhej nga bashkimi i tubave prej kocke ose kallami me gjatësi të ndryshme. Një pjesë e instrumenteve frymore lidhej me kultin e Dionisit dhe ritualet që kishin lidhje me të.
Kokë idoli 4 mijë e 500-vjeçare pranë portës së qytetit
Koka e idolit në formë njeriu, e zbuluar gjatë punimeve pranë portës së qytetit të Trojës II, datohet afërsisht në vitin 2.500 para Krishtit. Ky objekt, që i përket Epokës së Hershme të Bronzit, sjell të dhëna të reja për studimin e kulturës së Trojës gjatë kësaj periudhe dhe të botës simbolike të Anadollit Perëndimor.
Idolet e vogla në formë njeriu bëjnë pjesë në gjetjet karakteristike të arkeologjisë së mijëvjeçarit të tretë para Krishtit në Anadollin Perëndimor. Shembujt e ngjashëm të zbuluar më parë në Trojë, si dhe idole të gjetura në qendra të ndryshme të rajonit, kanë rëndësi për studimin e traditave të prodhimit dhe përdorimit, si dhe të ndërveprimeve kulturore.
Gjatë periudhës së Trojës II, e datuar afërsisht në vitet 2500–2300 para Krishtit, qyteti ishte një nga qendrat ku u intensifikuan lidhjet ndërmjet Anadollit dhe botës së Egjeut dhe ku pati zhvillime në aspektin e arkitekturës dhe kulturës materiale. Koka e re e idolit do të kontribuojë në kuptimin e strukturës shoqërore dhe kulturore të kësaj periudhe.
Jetë mijëravjeçare në dhjetë shtresat kryesore të qytetit
Historia e vendbanimit të Trojës shtrihet nga fillimi i mijëvjeçarit të tretë para Krishtit deri në shekullin e 13-të pas Krishtit. Gjatë kësaj periudhe, në qytet janë identifikuar dhjetë shtresa kryesore vendbanimi.
Pas shkatërrimeve që ndodhën në fund të shekullit të 12-të para Krishtit, rajoni përjetoi një periudhë prej rreth katër shekujsh, gjatë së cilës nuk ka burime të shkruara. Duke filluar nga shekulli i 8-të para Krishtit, Troja u shndërrua sërish në një qendër të rëndësishme kulturore dhe të shenjtë, në lidhje me poemat epike të Homerit.
Koka e idolit dhe fyelli prej kocke, të zbuluara gjatë gërmimeve të vitit 2026, përbëjnë dy objekte të reja që dokumentojnë periudha të ndryshme të Trojës dhe kontribuojnë në historinë shumështresore të qytetit. Gjetjet mundësojnë studimin e Trojës jo vetëm përmes poemave epike të Homerit dhe Luftës së Trojës, por edhe përmes besimeve, artit dhe mënyrës së jetesës së shoqërive të ndryshme, si dhe marrëdhënieve ndërmjet Anadollit dhe botës së Egjeut.
Përmes punimeve që vijojnë me mbështetjen e Ministrisë së Kulturës dhe Turizmit, synohet dokumentimi, mbrojtja dhe përcjellja e trashëgimisë kulturore të Trojës brezave të ardhshëm, nëpërmjet metodave shkencore.
