Izraeli po përballet me një situatë të re politike pas zgjedhjeve parlamentare. Kryeministri Benjamin Netanyahu rrezikon të largohet nga pushteti, pasi rivali i tij, Gadi Eisenkot, ka siguruar mbështetjen e shumicës së deputetëve për të marrë mandatin e formimit të qeverisë së re. Sipas rezultateve dhe zhvillimeve të raportuara, Eisenkot, ish-shef i ushtrisë izraelite dhe drejtues i partisë së qendrës Yashar, ka marrë mbështetjen e 67 deputetëve në parlamentin me 120 vende. Ndërkohë, kryeministri Netanyahu ka siguruar vetëm 46 rekomandime.
Presidenti i Izraelit, Isaac Herzog, pritet t’i japë zyrtarisht Eisenkotit mandatin për krijimin e qeverisë të dielën. Ai do të ketë 28 ditë kohë për të arritur një marrëveshje me partitë politike, ndërsa afati mund të zgjatet edhe me 14 ditë të tjera.
Megjithatë, mbështetja e deputetëve për marrjen e mandatit nuk garanton formimin e qeverisë. Eisenkot duhet të bashkojë disa parti që kanë qëndrime të ndryshme për çështje të rëndësishme politike dhe të sigurisë. Plani i tij është krijimi i një qeverie të emergjencës kombëtare, e cila fillimisht mund të funksionojë si qeveri e pakicës. Në këtë koalicion synohet të përfshihen katër parti opozitare, që së bashku kanë 48 deputetë.
Për të siguruar mbështetjen e nevojshme në parlament, Eisenkot mund të mbështetet edhe te 19 deputetët e dy partive arabe. Këto parti nuk pritet të bëhen pjesë e kabinetit qeveritar, por mund ta mbështesin atë përmes votimit në parlament.
Pikërisht kjo mundësi ka shkaktuar përplasje brenda opozitës. Drejtuesi i partisë Yisrael Beiteinu, Avigdor Liberman, kundërshton krijimin e një qeverie që do të varej nga votat e partive arabe. Ai paralajmëron se një koalicion i tillë mund të jetë i paqëndrueshëm dhe të çojë vendin drejt një krize tjetër politike.
Liberman ka propozuar një alternativë tjetër, duke kërkuar bashkëpunim me partitë fetare ultraortodokse për të krijuar një shumicë prej të paktën 61 deputetësh.
Por edhe ky propozim përballet me pengesa. Një nga mosmarrëveshjet kryesore lidhet me shërbimin e detyrueshëm ushtarak. Partitë opozitare kërkojnë që detyrimi për shërbim të zbatohet për të gjithë qytetarët sipas reformës së propozuar, ndërsa partitë ultraortodokse kërkojnë ruajtjen e përjashtimeve për burrat e komunitetit të tyre.
Nga ana tjetër, Netanyahu po përpiqet të ruajë pushtetin dhe të pengojë krijimin e një koalicioni opozitar të mbështetur nga partitë arabe. Në një mesazh publik, kryeministri në detyrë ka kundërshtuar ashpër këtë skenar, duke pretenduar se një qeveri e tillë do të rrezikonte sigurinë dhe të ardhmen e Izraelit. Ai ka bërë thirrje për formimin e një qeverie të gjerë të unitetit kombëtar.
Netanyahu ka ngritur gjithashtu pretendime për parregullsi zgjedhore, duke akuzuar partitë arabe për ndërhyrje të paligjshme në procesin e votimit. Megjithatë, për këto akuza nuk janë paraqitur publikisht prova që t’i vërtetojnë.
Eisenkot i ka kundërshtuar deklaratat e kryeministrit dhe ka theksuar se vendi ka nevojë për një qeveri të re sa më shpejt të jetë e mundur. Sipas tij, vazhdimi i drejtimit të institucioneve nga një kryeministër që nuk ka më mbështetjen e shumicës parlamentare përbën një situatë të rrezikshme për vendin.
Një moment i rëndësishëm pritet të jetë dita e martë, kur deputetët e rinj do të bëjnë betimin në parlamentin izraelit, Knesset. Opozita synon të ndryshojë drejtimin e parlamentit dhe të nisë disa iniciativa, përfshirë ngritjen e një komisioni shtetëror hetimor për dështimet e sigurisë që i paraprinë sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023.
Pavarësisht zhvillimeve të fundit, Netanyahu mbetet kryeministër në detyrë derisa të krijohet dhe të marrë miratimin një qeveri e re. Nëse Eisenkot nuk arrin të sigurojë marrëveshjen e nevojshme brenda afatit ligjor, procesi i formimit të qeverisë do të vazhdojë sipas procedurave kushtetuese, duke lënë të hapur mundësinë e një tjetër përpjekjeje nga Netanyahu.
Kështu, Izraeli hyn në një periudhë negociatash vendimtare, ku marrëveshjet mes partive politike do të përcaktojnë nëse vendi do të ketë një qeveri të re apo do të përballet me një tjetër bllokim politik.
