Mijëra shqiptarë marshuan në rrugët e kryeqytetit të Shqipërisë, Tiranë, më 2 nëntor, duke kërkuar largimin e kryeministrit të vendit, Edi Rama. Lëvizja tashmë ka hyrë në muajin e saj të nëntë.
“Protestat kanë ngjallur kaq shumë zemërim dhe pjesëmarrje nga të rinjtë, sepse kjo nuk është thjesht një moment kur të rinjtë duan të mblidhen së bashku. […] Kjo është pjesë e Revolucionit të Flamingove, i cili nisi në Shqipëri”, i tha Jesmina Sengla gazetës The Concordian përmes telefonit, gjatë protestës.
“Shpresoj të më dëgjosh mirë”, tha ajo, ndërsa përreth saj dëgjoheshin thirrjet e turmës. Studentja 24-vjeçare, aktiviste dhe koordinatore projektesh pranë Qendrës për Shkencë dhe Inovacion për Zhvillimin (Center Science and Innovation for Development), një organizatë kërkimore e përqendruar te zhvillimi social me bazë në Tiranë, është përfshirë në këtë lëvizje që prej fillimit të saj, në janar.
“Ideja që qëndronte pas Revolucionit të Flamingove lidhej kryesisht me situatën që po zhvillohet aktualisht në një zonë të mbrojtur në Shqipëri, atë të Nartës dhe Zvërnecit”, tha Sengla.
“Kjo është një nga pjesët më të bukura që kemi në Shqipëri, por problemi është se pikërisht në atë moment po përpiqeshin t’ia jepnin këtë zonë të mbrojtur një zhvilluesi për ndërtimin e godinave, i cili kishte gjithashtu lidhje me Jared Kushnerin”, shtoi ajo.
Kushner është bashkëshorti i Ivanka Trump, duke qenë kështu dhëndri i Donald Trump. Ai është gjithashtu një figurë kyçe në negociatat e administratës Trump me qeveritë e huaja.
Fatma Paja, një aktiviste shqiptare 20-vjeçare, e cila ka marrë pjesë në protestat e Revolucionit të Flamingove që prej janarit, tha se gjithçka nisi me vetëm 20 persona në një plazh.
“Në shkurt, […] realizuam disa vizatime në rërë së bashku me një artiste tjetër. U bëmë rreth 20 persona, diçka e tillë. Në maj pati disa protesta të tjera në Nartë, jo në kryeqytetin e Shqipërisë, të organizuara nga organizatat për mbrojtjen e mjedisit. Më pas, më 31 maj, demonstrata që u zhvillua këtu në Tiranë mori përmasa vërtet masive”, tha Paja në një intervistë për The Concordian.
Ajo tha se shqiptarët janë të indinjuar nga ky zhvillim, sepse qeveria e tyre nuk duket e interesuar për përmirësimin e cilësisë së jetës së qytetarëve, por vetëm për projekte zhvillimi që u sjellin përfitime vetjake.
“Ne nuk kemi shërbim të mirë shëndetësor, nuk kemi një sistem të mirë spitalor, nuk kemi një sistem të mirë arsimor. Na mungojnë këto nevoja bazë dhe, megjithatë, qeveria jonë është më e përqendruar te ndërtimi i një resorti luksoz.”
Livia Dedej, një studente 23-vjeçare e psikologjisë, konfirmoi qëndrimin e Pajës.
“Kemi parë se si resortet luksoze dhe investimet vetëm sa e thellojnë më tej hendekun e pasurisë dhe se paratë nuk kthehen kurrë realisht te qytetarët që kanë nevojë për to”, tha ajo.
Kjo çështje arriti pikën kritike “kur shqiptarët panë se ishulli i Sazanit, Zvërneci dhe delta e Vjosë-Nartës po kërcënoheshin. […] Kjo u bë një shkëndijë që nxori në pah shumë çështje të tjera, të cilat duhej të shpreheshin përmes protestave”, shpjegoi ajo.
“Pra, kjo nuk është thjesht një protestë për natyrën, biodiversitetin apo korrupsionin. Është një protestë që ka ardhur si rezultat i viteve të tëra shtypjeje dhe i mungesës së një perspektive për të ardhmen e vendit”, tha Dedej.
Fillimisht, protestat u zhvilluan në rajonin e Nartës, në jugperëndim të Shqipërisë. Sipas Pajës, protestat nisën pas miratimit të një projekti për ndërtimin e një resorti luksoz në plazhin e Nartës, në pronësi të familjes Trump, më konkretisht të Ivanka Trump, projekt i cili, sipas saj, “dëmton mjedisin e mbrojtur”.
Pikërisht në këtë periudhë protestuesit krijuan edhe sloganin: “Shqipëria nuk është në shitje”.
Në fund të majit, protestat u zhvendosën nga plazhi në kryeqytetin e Shqipërisë, Tiranë. Lëvizja u përshkallëzua në revolta më të gjera shoqërore, duke kulmuar me sulme ndaj disa ndërtesave qeveritare, përfshirë edhe një përpjekje për t’i vënë zjarrin Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sportit në tetor.
Sipas Pajës dhe Jesminës, shënjestër e protestuesve u bënë edhe ministri të tjera, si Ministria e Arsimit, Ministria e Mjedisit dhe Ministria e Infrastrukturës. Të rinjtë shqiptarë i përzgjodhën këto institucione në mënyrë strategjike.
“Ne shohim se protestuesit vazhdojnë të djegin bankat apo bizneset e oligarkëve”, tha Paja.
Ajo shpjegoi se protestuesit nuk i shënjestrojnë bizneset e vogla private, në pronësi të vendasve, sepse pakënaqësia e tyre lidhet me të pasurit.
Qeveria është në shënjestër sepse “nuk kujdeset aspak për njerëzit e saj dhe e trajton Shqipërinë si një pronë që mund ta shesë dhe me të cilën mund të bëjë çfarë të dëshirojë. Prandaj kjo protestë është shndërruar për ne shqiptarët në një protestë kombëtare”, tha Paja, duke shtuar se protestuesit “duan të ndryshojnë sistemin”.
Megjithatë, organizimi i këtyre protestave mbetet një sfidë.
“Ka përpjekje për organizim, por, të them të drejtën, nuk do të thoja se janë shumë të suksesshme, sepse kjo është shumë e ngjashme me të gjitha protestat e tjera të Gjeneratës Z nëpër botë”, tha Sengla.
Ndërsa vetë protestat janë bërë më të dhunshme kohët e fundit, Paja pretendon se policia ka ushtruar dhunë prej kohësh, duke përndjekur dhe arrestuar të rinjtë shqiptarë, madje duke i tërhequr zvarrë në rrugë edhe kur janë të plagosur.
Ajo tha se policia “i arreston njerëzit pa asnjë arsye, i rreh në rrugë ose thjesht pret protestën e radhës […] dhe i arreston protestuesit pa pasur bërë ata asgjë, as para dhe as pas arrestimit”.
Megjithatë, ndërsa protestat vazhdojnë, zemërimi mes protestuesve është shndërruar edhe në dhunë.
“Protestat paqësore nuk u dëgjuan. Pikërisht atëherë situata u bë e dhunshme. Dhe mendoj se, natyrisht, do të ketë grupe njerëzish ose individë që do të shfrytëzojnë një grumbullim kaq të madh njerëzish për të shkatërruar gjëra”, tha Dedej.
“Por, në krahasim me vendet e tjera ku kanë ndodhur trazira, […] dëmtimi i pronës publike ka qenë një mënyrë simbolike për të thënë se semaforët dhe dritaret e institucioneve shtetërore nuk janë më të rëndësishme sesa e ardhmja jonë.”
“Personalisht, mërzitem shumë kur shoh se si Tirana është shkatërruar praktikisht”, shtoi Dedej. “Por kjo bëhet për një kauzë më të madhe. Dhe e vetmja arsye pse ndodhi është se praktikisht nuk kishim zgjidhje tjetër dhe asnjë mjet tjetër, le të themi, për të përballuar një qeveri që nuk dëgjon dhe pjesën tjetër të njerëzve që nuk ngrihen në këmbë dhe nuk vijnë në protesta.”
Ka shumë dezinformim lidhur me vetë protestat, përfshirë edhe nga kanale lajmesh të ekstremit të djathtë në Francë.
Sipas gazetës The Independent, kanali televiziv CNews përdori pamje filmike nga protestat shqiptare për t’i paraqitur ato si pamje të protestave të fundit në Francë.
Por dezinformimi vjen edhe nga vetë rrjetet sociale, pasi imazhe të krijuara me inteligjencë artificiale (IA) po qarkullojnë gjerësisht në platforma si Instagram dhe Facebook./ THE CONCORDIAN
