Një copë pëlhure e njollosur me gjakun e Adolf Hitlerit, e ruajtur për rreth 80 vite, është bërë pjesë e një studimi të pazakontë shkencor, që synon të zbulojë të dhëna të panjohura mbi anatominë, prejardhjen dhe profilin gjenetik të diktatorit nazist. Analizat kanë nxjerrë në pah disa gjetje të veçanta, mes tyre një çrregullim të rrallë hormonal dhe predispozita gjenetike për disa probleme të shëndetit mendor. Gjithçka nisi më 30 prill 1945, kur Hitleri i dha fund jetës në bunkerin e tij nëntokësor, poshtë Kancelarisë së Berlinit. Sipas rrëfimeve historike, ai përdori një kapsulë cianuri dhe një pistoletë, ndërsa bashkëshortja e tij, Eva Braun, u vetëvra duke gëlltitur helm. Me urdhër të fundit të diktatorit, trupat e tyre u nxorën nga bunkeri dhe u dogjën, ndërsa pak ditë më vonë Gjermania naziste kapitullonte, duke shënuar fundin e Luftës së Dytë Botërore në Evropë.
Copëza e pëlhurës që ruajti gjurmët e gjakut
Mes sendeve të mbetura në bunker ishte edhe një divan, në të cilin u gjetën njolla gjaku. Koloneli amerikan Roswell P. Rosengren preu një pjesë të pëlhurës dhe e ruajti si kujtim. Ajo përfundoi më vonë në Muzeun Kombëtar të Historisë së Gettysburgut, në Pensilvani. Rreth tetë dekada më pas, kjo copë pëlhure u bë objekt studimi për një ekip ndërkombëtar gjenetistësh, të cilët synuan të rikuperonin materialin biologjik dhe të përcaktonin profilin gjenetik të Hitlerit. Hulumtimi u drejtua nga profesori britanik Turi King, i njohur për identifikimin e mbetjeve të mbretit Richard III. Në ekip morën pjesë edhe historiani Alex Kay dhe ekspertë të tjerë. Rezultatet u prezantuan në dokumentarin e Channel 4, “ADN-ja e Hitlerit: Plani Gjenetik i një Diktatori”, të transmetuar në vitin 2025.
Për të konfirmuar se gjaku i përkiste vërtet Hitlerit, studiuesit e krahasuan materialin me një mostër nga një i afërm i konfirmuar. Analiza nuk gjeti prova që mbështesin pretendimet e vjetra për prejardhje hebraike nga ana e gjyshit të tij, ndërsa rezultatet treguan origjinë austriake.
Çrregullimi i rrallë gjenetik dhe anomalitë anatomike
Një prej zbulimeve më të bujshme lidhet me mundësinë që Hitleri të ketë vuajtur nga sindroma Kallmann, një çrregullim i rrallë gjenetik që ndikon në zhvillimin hormonal dhe procesin e pubertetit. Shkencëtarët identifikuan një variant në gjenin PROK2, i cili lidhet me këtë sindromë. Ajo mund të shoqërohet me nivele të ulëta të testosteronit, probleme me zbritjen e testikujve, ulje të ndjesisë së nuhatjes dhe zhvillim jo të plotë të organeve gjenitale. Ky zbulim riktheu në vëmendje edhe raportimet historike për anomalitë anatomike të Hitlerit, si dhe këngën satirike britanike që pretendonte se diktatori kishte vetëm një testikul.
Çfarë zbuloi ADN-ja për shëndetin mendor?
Një tjetër pjesë e rëndësishme e studimit lidhet me predispozitat gjenetike për çrregullime të shëndetit mendor. Sipas analizës, profili i Hitlerit shfaqi tregues të lartë gjenetikë të lidhur me ADHD-në, skizofreninë, çrregullimin bipolar dhe tipare të spektrit të autizmit. Profesoresha Dite Demontis, nga Departamenti i Biomjekësisë në Universitetin e Aarhusit, e cila mori pjesë në hulumtim, tha se Hitleri rezultonte në 1% të individëve me rezultatet më të larta poligjenike për autizmin, skizofreninë dhe çrregullimin bipolar.
Sipas saj, asnjë prej rreth 37 mijë individëve të përdorur për krahasim në studimin e popullatës nuk kishte shënuar rezultate kaq të larta në të tre treguesit. Megjithatë, studiuesit theksojnë se këto rezultate nuk përbëjnë një diagnozë mjekësore. Predispozita gjenetike nuk do të thotë domosdoshmërisht se një person zhvillon një sëmundje të caktuar dhe as nuk mund të përdoret për të parashikuar sjelljen e tij. Psikiatri Nasir Ghaemi, profesor në Universitetin Tufts dhe lektor në Shkollën Mjekësore të Harvardit, i konsideroi gjetjet gjenetike shkencërisht të vlefshme dhe shprehu bindjen se Hitleri mund të ketë vuajtur nga depresioni maniak. Ai argumentoi gjithashtu se sindroma Kallmann mund të shpjegojë disa prej karakteristikave të tij fizike dhe hormonale, megjithëse këto përfundime mbeten në nivel hipotezash.
Studimi ngjall debate, ADN-ja nuk shpjegon krimet e nazizmit
Dokumentari shkaktoi edhe reagime në komunitetin shkencor, veçanërisht për faktin se rezultatet nuk ishin publikuar paraprakisht në një revistë shkencore dhe nuk i ishin nënshtruar vlerësimit të pavarur nga ekspertë të tjerë. Një tjetër shqetësim lidhej me mënyrën se si u paraqitën çrregullimet e mundshme mendore të Hitlerit dhe rrezikun e krijimit të një lidhjeje të gabuar mes sëmundjeve psikiatrike dhe krimeve të tij. Vetë studiuesit nënvizojnë se ADN-ja nuk mund të shërbejë si shpjegim për ideologjinë naziste, dhunën dhe Holokaustin. Krimet e regjimit të Hitlerit nuk mund t’i atribuohen një gjeni apo një çrregullimi mendor. Profesori Turi King theksoi se gjenetika është vetëm një pjesë e kompleksitetit të një individi dhe se nuk ekziston një mënyrë për të identifikuar të keqen përmes ADN-së.
