Nga rrjetet e narkotikëve te strukturat e inteligjencës, nga qarqet politike te grupet nacionaliste dhe operacionet e ndikimit: anatomia e një hapësire ku interesat kriminale dhe gjeopolitike ndërthuren përtej kufijve shtetërorë.
Nga Isuf B.Bajrami
HYRJE
BALLKANI, NJË HAPËSIRË KU KRIMI NUK NDALON NË KUFIJ
Ballkani Perëndimor nuk përballet vetëm me problemin tradicional të krimit të organizuar. Në këtë rajon janë zhvilluar rrjete ndërkombëtare të trafikimit të narkotikëve dhe armëve, skema të pastrimit të parave, struktura të ndikimit politik, operacione të inteligjencës dhe mekanizma të depërtimit në institucione.
Në disa raste, këto struktura kanë krijuar marrëdhënie me zyrtarë të lartë shtetërorë, kompani publike, institucione të sigurisë dhe qarqe politike. Në raste të tjera, ato kanë bashkëpunuar me aktorë të jashtëm ose kanë përfituar nga interesat gjeopolitike të fuqive që synojnë të ruajnë ndikimin në rajon.
Një prej aktorëve më të rëndësishëm të kësaj panorame është Rusia, e cila përmes marrëdhënieve diplomatike, strukturave të inteligjencës, mediave, organizatave joformale dhe ndikimit politik ka ndërtuar një prani të konsiderueshme në Ballkan.
Por kjo nuk është vetëm histori e Moskës.
Është edhe histori e grupeve kriminale serbe, malazeze dhe shqiptare, e klaneve që kanë ndërtuar rrugë ndërkombëtare të narkotikëve, e ndërmjetësve financiarë, e kompanive që përdoren për pastrim parash dhe e marrëdhënieve të dyshimta ndërmjet individëve me ndikim ekonomik dhe politik.
Për Kosovën, kjo hartë ka rëndësi të veçantë. Sepse një pjesë e këtyre rrjeteve kanë vepruar në territorin e saj, veçanërisht në veri, ndërsa disa prej personave të identifikuar nga autoritetet amerikane janë lidhur me struktura që kanë pasur ndikim në institucionet dhe zhvillimet politike të Serbisë.
Dokumentet amerikane, hetimet e Europol-it, komunikimet SKY ECC dhe raportet evropiane japin një bazë të rëndësishme për ta analizuar këtë realitet.
Pyetja nuk është vetëm kush e kontrollon tregtinë e narkotikëve, por edhe kush siguron mbrojtjen e këtyre rrjeteve, kush përfiton prej tyre dhe deri ku arrijnë marrëdhëniet e tyre me strukturat politike dhe institucionale.
1. BEOGRADI: RRJETI I VESELINOVIÇIT DHE RADOIÇIÇIT
Një prej dokumenteve më domethënëse për këtë çështje është vendimi i Departamentit amerikan të Thesarit i 8 dhjetorit 2021, me të cilin u sanksionuan Zvonko Veselinoviç, Zharko Veselinoviç dhe Milan Radoiçiç, së bashku me persona dhe kompani të lidhura me rrjetin e tyre.[1]
Dokumenti amerikan e përshkruan Zvonko Veselinoviçin si drejtues të një organizate kriminale transnacionale, ndërsa Milan Radoiçiçin si zëvendësin e tij dhe një prej figurave kryesore në organizatë.
Sipas autoriteteve amerikane, rrjeti ishte i përfshirë në trafikimin e mallrave, parave, narkotikëve dhe armëve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.
Por rëndësia e dokumentit shkon shumë më larg.
Thesari amerikan identifikoi edhe marrëdhënie me zyrtarë të sigurisë, korrupsion, ndikim në zgjedhje dhe përfitime nga kontratat publike.
Në listën e personave të sanksionuar u përfshinë edhe bashkëpunëtorë të rrjetit, ndërsa u identifikuan kompani në Kosovë dhe Serbi që, sipas autoriteteve amerikane, ishin në pronësi ose nën kontrollin e personave të sanksionuar.
Ndër kompanitë e përmendura ishin Inkop DOO, Civija Komerc, Z.T.R. Prizma B.I. dhe Ferari SH.A.
Ky element është veçanërisht i rëndësishëm.
Ai tregon se rrjeti nuk ishte thjesht një grup individësh të përfshirë në kontrabandë. Sipas dokumentacionit amerikan, aktiviteti i tij shtrihej edhe në ekonomi, kompani, kontrata dhe marrëdhënie me institucione.
Për Kosovën, kjo është një prej dosjeve më serioze të sigurisë kombëtare, sepse përfshin një rrjet që ka pasur bazë aktiviteti në veriun e vendit dhe lidhje të drejtpërdrejta me Serbinë.
2. MILAN RADOIÇIÇI DHE BANJSKA: NGA RRJETI KRIMINAL TE STRUKTURA E ARMATOSUR
Emri i Milan Radoiçiçit u bë edhe më i rëndësishëm pas sulmit të armatosur në Banjskë, më 24 shtator 2023.
Në këtë sulm u vra rreshteri i Policisë së Kosovës, Afrim Bunjaku.
Radoiçiçi mori përgjegjësinë për organizimin e grupit të armatosur. Më pas, Prokuroria Speciale e Kosovës ngriti aktakuzë ndaj 45 personave, duke e identifikuar Radoiçiçin si figurë qendrore të organizimit.[2]
Sipas aktakuzës, grupi kishte siguruar armë të rënda, municion, automjete, uniforma dhe pajisje logjistike.
Prokuroria përshkroi gjithashtu burimet financiare të përdorura për organizimin dhe mbështetjen e grupit, duke përmendur edhe marrëdhëniet me persona dhe kompani të caktuara.
Këtu duhet të bëjmë një lidhje analitike me dokumentin amerikan të vitit 2021.
Katër vite para sulmit në Banjskë, autoritetet amerikane kishin identifikuar Radoiçiçin në një rrjet kriminal ndërkufitar, me lidhje ekonomike dhe institucionale.
Kjo nuk do të thotë se dokumenti i vitit 2021 parashikonte sulmin e vitit 2023. Por tregon se struktura e personave dhe marrëdhënieve që më vonë u shfaqën në një ngjarje të rëndë të sigurisë kishte qenë më herët objekt i vëmendjes ndërkombëtare.
Për Kosovën, Banjska nuk mund të analizohet vetëm si një incident i izoluar.
Ajo duhet parë edhe në kontekstin e financimit, logjistikës, organizimit dhe marrëdhënieve ndërkufitare të personave të përfshirë.
3. ALEKSANDAR VUÇIQI DHE RRETHI I TIJ: ÇFARË ZBULUAN KOMUNIKIMET SKY ECC?
Një prej zhvillimeve më të rëndësishme të vitit 2026 është seria e publikimeve investigative të revistës serbe Radar mbi komunikimet e platformës së koduar SKY ECC.
Në tetor 2026, gazetarët Vuk Cvijić dhe Milan Radonjić publikuan komunikime që, sipas identifikimit të revistës, lidhin persona të grupit të Darko Šarićit me qarqe të larta të pushtetit serb.[3]
Në këto komunikime shfaqen emrat dhe nofkat:
Aleksandar Vuçiq – i identifikuar nga Radar me nofkat Oskar dhe Çvarak.
Andrej Vuçiq – vëllai i presidentit.
Danilo Vuçiq – djali i presidentit.
Darko Šarić – i dënuar për trafikim ndërkombëtar të narkotikëve.
Duško Šarić – vëllai i Darko Šarićit.
Željko Vujanović – i përmendur në komunikimet e publikuara.
Radomir Baćović – person i lidhur me klanin Shkaljari.
Marko Parezanović – emër që Radar e lidh me komunikimet përmes identifikimit të nofkës Markus.
Një prej mesazheve më të përmendura është ai ku Darko Šarić shkruan:
„Çvarak je Oskar.“
Sipas Radar, komunikimet e tjera e identifikojnë Oskarin me Aleksandar Vuçiqin.
Një element tjetër është mesazhi ku përmendet vëllai i Oskarit dhe një takim i mundshëm me bashkëpunëtorët e Šarićit.
Në publikimet e mëvonshme, Radar ka paraqitur edhe komunikime që, sipas interpretimit të saj, përmendin kontaktet e Andrej dhe Danilo Vuçiqit me persona të lidhur me rrethin e Šarićit.
Po ashtu, revista ka publikuar pretendime për para që dyshohet se janë transferuar përmes ndërmjetësve dhe për marrëdhënie me persona nga institucionet e sigurisë.
Këto janë pretendime shumë serioze, sepse nuk bëhet fjalë vetëm për kontakte shoqërore, por për përmbajtje që gazetarët e lidhin me ndërmjetësimin politik, financimin dhe trajtimin institucional të një personi të dënuar për krime të rënda.
Megjithatë, duhet të dallojmë komunikimet e publikuara nga identifikimi përfundimtar i çdo personi dhe nga vërtetimi i pretendimeve për marrëveshje konkrete.
Vuçiqi dhe rrethi i tij nuk duhet të paraqiten si pjesëtarë të një organizate kriminale vetëm mbi bazën e identifikimeve gazetareske. Por këto publikime krijojnë një bazë serioze për kërkesë publike për hetim të pavarur, verifikim të mesazheve dhe sqarim institucional.
Një element tjetër është pretendimi i Radar për lidhje me financimin e Partisë Progresive Serbe, SNS, dhe për premtime të mundshme për lehtësime gjyqësore ndaj Šarićit.
Nëse këto komunikime autentikohen dhe konfirmohen nga hetimet, çështja do të kishte rëndësi shumë më të madhe se një skandal politik.
Do të prekte drejtpërdrejt besimin në pavarësinë e institucioneve të drejtësisë dhe në funksionimin e shtetit serb.
4. DARKO ŠARIĆ, DUŠKO ŠARIĆ DHE LIDHJET ME KLANET RIVALE
Darko Šarić është një prej emrave më të njohur të krimit të organizuar në Ballkan.
Ai është dënuar në Serbi për trafikim ndërkombëtar të kokainës, ndërsa rrjeti i tij është përmendur në hetime dhe procese të ndryshme ndërkombëtare.
Rëndësia e komunikimeve SKY ECC qëndron në faktin se ato kanë hapur një dritare mbi mënyrën se si funksiononin marrëdhëniet ndërmjet personave të botës kriminale dhe ndërmjetësve të tyre.
Në këtë kontekst shfaqet edhe Duško Šarić, vëllai i Darkos.
Sipas publikimeve të Radar, komunikimet përmbajnë referenca për kontakte me persona të lidhur me familjen Vuçiq dhe me individë të institucioneve të sigurisë.
Një element tjetër lidhet me klanin Shkaljari, rival historik i klanit Kavaç.
Radar ka publikuar mesazhe të Radomir Baćovićit, të cilat i interpreton si tregues të kontakteve të këtij rrethi me njerëz të afërt me pushtetin serb.
Kjo është një pjesë e rëndësishme e analizës.
Nëse komunikimet e publikuara janë autentike dhe interpretimet konfirmohen, ato sugjerojnë se marrëdhëniet e pretenduara nuk kufizoheshin vetëm në një grup kriminal, por mund të preknin edhe klane rivale.
Ky dimension kërkon hetim të veçantë, sepse do të ndryshonte mënyrën se si kuptohet raporti ndërmjet krimit të organizuar dhe strukturave politike në Serbi.
5. ALEKSANDAR VULIN: LIDHJA MË E DOKUMENTUAR ME MOSKËN
Në këtë panoramë, Aleksandar Vulin është një prej figurave më të rëndësishme.
Ai ka drejtuar Ministrinë e Mbrojtjes, Ministrinë e Punëve të Brendshme dhe Agjencinë e Informacionit të Sigurisë së Serbisë, BIA.
Më 11 korrik 2023, Departamenti amerikan i Thesarit e sanksionoi Vulinin për korrupsion dhe aktivitete destabilizuese.
Në dokumentin zyrtar amerikan thuhet se Vulin ishte përfshirë në çështje të krimit të organizuar transnacional, operacioneve të paligjshme të narkotikëve dhe keqpërdorimit të detyrës publike.
Dokumenti përmend gjithashtu marrëdhënien e tij me tregtarin e armëve Slobodan Tešić, i cili ishte sanksionuar më herët nga SHBA-ja.[4]
Ky është një dokument zyrtar dhe jo thjesht një pretendim mediatik.
Thesari amerikan e lidhi Vulinin me aktivitete që, sipas vlerësimit të tij, kishin dëmtuar sundimin e ligjit dhe kishin lehtësuar ndikimin rus në Serbi dhe rajon.
Më 16 tetor 2024, Vulin u takua në Moskë me Sergei Naryshkin, drejtuesin e Shërbimit të Inteligjencës së Jashtme ruse, SVR.
Sipas njoftimit zyrtar të Qeverisë së Serbisë, takimi kishte në fokus forcimin e bashkëpunimit ndërmjet strukturave të sigurisë serbe dhe ruse.
Naryshkin vlerësoi kontributin e Vulinit në zhvillimin e marrëdhënieve ndërmjet shërbimeve të të dyja vendeve.[5]
Kjo marrëdhënie nuk është një detaj i zakonshëm diplomatik.
Naryshkin drejton një nga institucionet më të rëndësishme të inteligjencës ruse. Vulin, ndërkohë, ka drejtuar institucionet kryesore të sigurisë së Serbisë.
Kontakti ndërmjet tyre ka rëndësi të drejtpërdrejtë për analizën e bashkëpunimit të sigurisë ruso-serb.
6. LAVROVI, SHOIGU DHE STRUKTURAT RUSE TË SIGURISË
Rusia ka disa kanale të ndikimit në Serbi.
Sergei Lavrov përfaqëson diplomacinë ruse, Sergei Naryshkin inteligjencën e jashtme, ndërsa Sergei Shoigu është një prej figurave kryesore të aparatit rus të sigurisë.
Takimet dhe komunikimet me Vulinin tregojnë se marrëdhëniet ndërmjet Moskës dhe Beogradit kanë dimension politik, diplomatik dhe të sigurisë.
Përtej marrëdhënieve shtetërore, Rusia ka zhvilluar ndikim përmes organizatave joformale, mediave, grupeve nacionaliste dhe ndërmjetësve politikë.
Raporti i Clingendael Institute i vitit 2023, Little Substance, Considerable Impact, e përshkruan këtë model si një sistem ndikimi që mund të shfrytëzojë organizata ekzistuese, grupe kriminale, struktura kibernetike dhe aktorë joformalë.[6]
Raporti thekson se jo çdo grup që vepron në përputhje me interesat e Moskës është domosdoshmërisht i komanduar drejtpërdrejt nga Kremlini.
Ky dallim është thelbësor.
Ndikimi mund të ushtrohet edhe përmes financimit, mbështetjes politike, propagandës, lidhjeve ekonomike dhe bashkëpunimit joformal.
7. LISTA STUDENTORE: TAKIMET ME AMBASADORËT AMERIKANË DHE RUSË
Një zhvillim i rëndësishëm ndodhi në Beograd më 12 nëntor 2026.
Përfaqësues të Listës Studentore, përfshirë Dejan Šoškić dhe Miodrag Krmar, u takuan me ambasadorin rus Aleksandar Bocan-Harčenko.
Sipas njoftimit të Ambasadës Ruse, në takim u diskutua zhvillimi i mëtejshëm i marrëdhënieve ruso-serbe, forcimi i lidhjeve ndërmjet dy popujve dhe bashkëpunimi në platformat ndërkombëtare.
Moska rikonfirmoi gjithashtu qëndrimin e saj për Kosovën, duke u mbështetur në Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.[7]
Por në të njëjtën ditë, përfaqësues të Listës Studentore u takuan edhe me ndihmëssekretarin amerikan të Shtetit, Brendan Hanrahan.
Më 13 nëntor, Byroja amerikane për Çështjet Ndërkombëtare të Narkotikëve dhe Zbatimit të Ligjit, INL, publikoi mesazhin se rrjetet kriminale transnacionale në Ballkanin Perëndimor përbëjnë kërcënim për amerikanët edhe përtej rajonit.
INL deklaroi se përfaqësuesit e saj kishin marrë pjesë në takimin me Lëvizjen Studentore dhe Listën Studentore, duke theksuar se përpjekjet e tyre kundër krimit të organizuar plotësonin punën që SHBA-ja zhvillon në Serbi.[8]
Ky zhvillim duhet lexuar me kujdes.
Takimi amerikan nuk është akuzë ndaj Listës Studentore. Përkundrazi, deklarata e INL-së e paraqet bashkëpunimin me përfaqësuesit studentorë në kontekstin e luftës kundër krimit të organizuar.
Nga ana tjetër, takimi me ambasadorin rus tregon se Moska kërkon të ruajë dhe zhvillojë marrëdhëniet me aktorët politikë serbë.
Dy takimet e ndara, brenda së njëjtës ditë, janë një zhvillim me rëndësi politike dhe diplomatike.
Për Kosovën, elementi më domethënës mbetet rikonfirmimi i qëndrimit rus kundër pavarësisë së saj.
8. MALI I ZI: KLANI KAVAÇ, SHKALJARI DHE EKONOMIA E KRIMIT
Mali i Zi është një prej vendeve ku rrjetet kriminale kanë ndërtuar struktura të fuqishme ndërkombëtare.
Dy prej grupeve më të njohura janë klani Kavaç dhe klani Shkaljari.
Në hartën e këtyre grupeve përmenden emra si:
Radoje Zvicer.
Slobodan Kašćelan.
Jovan Vukotić.
Igor Dedović.
Këto grupe janë lidhur me trafikimin ndërkombëtar të kokainës, pastrimin e parave dhe një konflikt të përgjakshëm që është shtrirë në disa vende evropiane.
Në korrik 2024, Europol njoftoi arrestimin e nëntë personave me rëndësi të lartë në organizata të trafikimit të drogës në Mal të Zi.
Operacioni u zhvillua në bashkëpunim me autoritetet malazeze, Australian Federal Police, New South Wales Police dhe DEA-n amerikane.
Hetimi lidhej me sekuestrimin e 1.8 tonëve kokainë në dërgesa drejt Australisë gjatë viteve 2020–2021.[9]
Në nëntor 2024, Këshilli i Sigurisë Kombëtare i Malit të Zi zhvilloi një mbledhje të jashtëzakonshme për shkak të zhvillimeve të dhunshme në konfliktin ndërmjet klaneve Kavaç dhe Shkaljari.
Kjo tregon se aktivitetet e këtyre grupeve kanë kaluar prej kohësh kufijtë e një problemi të zakonshëm policor.
Ato janë shndërruar në çështje të sigurisë kombëtare.
Daka Davidoviç dhe Brano Mićunović
Dy emra të tjerë që duhet të trajtohen veçmas janë Miodrag Daka Davidović dhe Branislav Brano Mićunović.
Më 16 nëntor 2023, Thesari amerikan i përfshiu të dy në një paketë sanksionesh për Ballkanin Perëndimor.
Në dokumentin amerikan, Davidoviçi lidhet me pastrimin e parave dhe kontrabandën e cigareve, naftës dhe armëve, ndërsa Mićunoviçi përshkruhet nga autoritetet amerikane si figurë e rëndësishme e krimit të organizuar në Mal të Zi, me aktivitet të lidhur veçanërisht me kontrabandën e cigareve.[10]
Këto përcaktime amerikane e bëjnë të domosdoshëm përfshirjen e tyre në analizën e marrëdhënieve ndërmjet ekonomisë informale, krimit dhe ndikimit politik në Mal të Zi.
9. GRUSHTI I SHTETIT I VITIT 2016 DHE DOSJA RUSE NË MAL TË ZI
Një prej rasteve më të njohura të pretenduara të ndërhyrjes së huaj në Ballkan është dosja e zgjedhjeve malazeze të vitit 2016.
Autoritetet malazeze pretenduan se ishte organizuar një plan për sulm ndaj institucioneve shtetërore dhe për atentat ndaj kryeministrit të atëhershëm Milo Gjukanoviç.
Në hetime u përfshinë shtetas rusë, shtetas serbë dhe aktorë politikë vendas.
Në vitin 2019, disa prej të akuzuarve u dënuan, por vendimet u rrëzuan në apel dhe u urdhërua rigjykim.
Më 12 korrik 2024, Gjykata e Lartë në Podgoricë i shpalli të pafajshëm 13 të akuzuarit, duke vlerësuar se akuzat nuk ishin provuar përtej dyshimit të arsyeshëm.[11]
Ky vendim duhet respektuar dhe rasti nuk mund të paraqitet si një grusht shteti i provuar gjyqësisht.
Megjithatë, ai mbetet një kapitull i rëndësishëm i historisë së pretendimeve për ndërhyrjen ruse në Mal të Zi dhe përpjekjeve për të ndikuar në orientimin e tij gjeopolitik.
10. BOSNJË-HERCEGOVINA: DODIKU, SAVO CVIJETINOVIÇI DHE RRJETET RUSE
Bosnjë-Hercegovina është një prej hapësirave më të ndjeshme të ndikimit rus në Ballkan.
Milorad Dodik, udhëheqës i Republika Srpska-s, ka ndërtuar marrëdhënie të afërta politike me Moskën dhe ka zhvilluar takime të përsëritura me Vladimir Putinin.
Një prej dokumenteve më të rëndësishme për këtë dimension është paketa e sanksioneve amerikane e 16 nëntorit 2023.
Në të përmendet Savo Cvijetinoviç, anëtar i strukturave drejtuese të SNSD-së së Dodikut dhe përfaqësues i kompanisë BN Inžinjering.
Sipas Thesarit amerikan, kjo kompani kishte lehtësuar transferimin e paligjshëm të motorëve të helikopterëve të prodhuar në Ukrainë drejt Rusisë, përmes Bosnjë-Hercegovinës.
Dokumenti përshkruan një mekanizëm të transferimit të teknologjisë me rëndësi ushtarake në kundërshtim me sanksionet ndërkombëtare.[10]
Ky rast është i rëndësishëm sepse tregon se ndikimi rus nuk kufizohet në propagandë apo deklarata politike.
Ai mund të përfshijë edhe rrjete ekonomike dhe kompani që përdoren për të siguruar teknologji dhe mallra strategjike.
Night Wolves dhe Serbian Honour
Raporti i Clingendael përmend gjithashtu organizatën Night Wolves, e cila ka degë në Serbi, Mal të Zi dhe Bosnjë-Hercegovinë.
Në raport trajtohet edhe grupi Serbian Honour, me lidhje të raportuara me qarqe nacionaliste dhe kriminale.
Raporti përshkruan lidhjet e këtyre strukturave me interesat politike ruse dhe me përpjekjet për të ushtruar ndikim në rajon.[6]
Këto organizata nuk duhet të barazohen automatikisht me shërbimet ruse të inteligjencës. Por dokumentimi i marrëdhënieve dhe aktiviteteve të tyre është pjesë e rëndësishme e analizës së ndikimit rus.
11. QENDRA RUSO-SERBE NË NISH DHE INFRASTRUKTURA E NDIKIMIT
Qendra Humanitare Ruso-Serbe në Nish është një tjetër institucion që ka ngritur diskutime të vazhdueshme në qarqet perëndimore të sigurisë.
Zyrtarisht, qendra është themeluar për bashkëpunim në raste fatkeqësish natyrore, emergjencash dhe ndërhyrjesh humanitare.
Megjithatë, disa zyrtarë dhe studiues perëndimorë kanë shprehur shqetësime për mundësinë që ajo të shërbejë edhe si instrument i ndikimit rus në rajon.
Në analizat e Parlamentit Evropian, qendra përmendet në kontekstin e strukturave joformale dhe organizatave që mund të përdoren për avancimin e interesave ruse.
Në të njëjtën panoramë shfaqet edhe Konstantin Malofeev, oligark rus i lidhur me organizata konservatore, media dhe rrjete të ndikimit ideologjik.
Raportet e përmendin atë në kontekstin e promovimit të ideologjisë pansllaviste dhe mbështetjes së aktorëve që kundërshtojnë orientimin perëndimor të rajonit.[12]
12. SHQIPËRIA: RRJETET E KOKAINËS DHE PASURIA E PASTRUAR
Shqipëria është pjesë e rëndësishme e hartës së krimit të organizuar transnacional.
Rrjetet me origjinë shqiptare kanë zhvilluar aktivitete ndërkombëtare në trafikimin e kokainës dhe heroinës, si dhe në pastrimin e parave.
Më 12 gusht 2025, Europol njoftoi arrestimin e dhjetë personave të dyshuar në Shqipëri, në kuadër të një operacioni kundër një rrjeti të përfshirë në trafikimin shumëtonësh të kokainës dhe pastrimin e parave.
Hetimi u zhvillua në bashkëpunim me autoritetet belge, franceze, gjermane, italiane dhe holandeze.[13]
Një tjetër operacion i rëndësishëm u zhvillua në nëntor 2025.
Eurojust njoftoi arrestimin e 24 personave të dyshuar për pjesëmarrje në një rrjet ndërkombëtar që dyshohej se kishte trafikuar mbi 1.300 kilogramë kokainë nga Amerika e Jugut drejt Evropës.
Rrjeti kishte bazë aktiviteti në Shqipëri dhe Itali.[14]
Këto operacione tregojnë se rrjetet kriminale shqiptare janë pjesë e strukturave ndërkombëtare të trafikimit.
Por analiza duhet të shkojë edhe më tej.
Duhet të identifikohen pronësia reale e kompanive, investimet, pasuritë e paluajtshme, marrëdhëniet me ndërmjetësit financiarë dhe çdo lidhje e mundshme me zyrtarë publikë.
Pastrimi i parave është një prej mekanizmave që u mundëson grupeve kriminale të kalojnë nga ekonomia ilegale në atë formale.
Për këtë arsye, Shqipëria duhet të trajtohet si pjesë e analizës rajonale të krimit transnacional, por pa i atribuar rrjeteve shqiptare lidhje me inteligjencën ruse në mungesë të provave konkrete.
13. KOSOVA: NJË RRJET TJETËR I ZBULUAR PËRMES SKY ECC
Në qershor 2026, Europol publikoi një njoftim shumë të rëndësishëm për një rrjet kriminal me qendër operacionale në Kosovë.
Hetimi u mbështet në komunikimet e platformës SKY ECC dhe zbuloi një strukturë të përfshirë në trafikimin e narkotikëve, përdorimin e dokumenteve të falsifikuara, armëmbajtjen e paligjshme dhe pastrimin e parave në disa vende evropiane.
Sipas Europol-it:
42 persona ishin hetuar.
76 lokacione ishin kontrolluar.
Pasuri kriminale me vlerë të vlerësuar rreth 80 milionë euro ishin sekuestruar.
Pesë persona kyç u arrestuan gjatë aksionit të 9 qershorit 2026.[15]
Ky rast është shumë domethënës për Kosovën.
Ai tregon se edhe brenda territorit tonë mund të funksionojnë struktura të organizuara që kanë kapacitete për të koordinuar trafikimin ndërkombëtar dhe për të menaxhuar pasuritë e fituara në mënyrë kriminale.
Por këtu duhet të bëjmë një dallim: ky është një rrjet tjetër, i identifikuar nga Europol-i, dhe nuk duhet të barazohet automatikisht me rrjetin Veselinoviç–Radoiçiç.
Pikërisht kjo është arsyeja pse hetimet financiare dhe bashkëpunimi ndërkombëtar janë thelbësore.
Kosova nuk mund të përballet me këto struktura vetëm përmes operacioneve policore. Duhet të identifikojë të gjithë zinxhirin e financimit, kompanitë, pasuritë dhe ndërmjetësit.
14. MAQEDONIA E VERIUT: NDËRMJETËSIT POLITIKË DHE INTERESAT E JASHTME
Maqedonia e Veriut është përballur me raste të ndryshme të ndikimit të jashtëm, korrupsionit dhe ndërmjetësimit politik.
Një element konkret shfaqet në dokumentin amerikan të nëntorit 2023, ku Miodrag Daka Davidoviç lidhet me pretendime për ryshfet ndaj ish-sekretarit të përgjithshëm të Qeverisë së Maqedonisë së Veriut, Dragi Rashkovski, për të siguruar një takim me kryeministrin e atëhershëm Zoran Zaev.
Këto pretendime janë pjesë e arsyetimit të sanksioneve amerikane ndaj Davidoviçit.[10]
Ky rast tregon se rrjetet e interesave ekonomike dhe politike nuk ndalen në kufirin malazez.
Ato mund të shtrihen në disa shtete dhe të përdorin ndërmjetës të ndryshëm për të siguruar qasje në institucionet publike.
Në këtë kontekst, duhet analizuar edhe ndikimi rus në hapësirën informative dhe politike të Maqedonisë së Veriut.
15. SI NDËRTHUREN RRJETET: KRIMI, KORRUPSIONI DHE NDIKIMI GJEOPOLITIK
Kur i vendosim këto dosje përballë njëra-tjetrës, shfaqen disa modele të përsëritura.
Së pari: rrjetet kriminale kanë karakter ndërkombëtar.
Klanet serbe, malazeze dhe shqiptare kanë zhvilluar marrëdhënie me organizata të tjera në Evropë dhe në Amerikën e Jugut.
Së dyti: kompanitë dhe ekonomia formale mund të përdoren për pastrimin e parave.
Dokumentet amerikane për rrjetin Veselinoviç dhe operacionet e Europol-it në Shqipëri e Kosovë tregojnë rëndësinë e hetimeve financiare.
Së treti: korrupsioni institucional mund të sigurojë mbrojtje për aktivitetet kriminale.
Rasti i Veselinoviçit, sipas dokumentacionit amerikan, është një prej shembujve më konkretë.
Së katërti: ndikimi rus ka dimension politik, ekonomik dhe të sigurisë.
Marrëdhëniet Vulin–Naryshkin, kontaktet diplomatike ruso-serbe dhe dokumentet amerikane për Bosnjë-Hercegovinën tregojnë se ky ndikim duhet analizuar në disa nivele.
Së pesti: rrjetet kriminale dhe strukturat e ndikimit mund të përfitojnë nga të njëjtat dobësi institucionale.
Por kjo nuk do të thotë se çdo grup kriminal është pjesë e një operacioni rus, apo se çdo aktor pro-rus është pjesë e një organizate kriminale.
Dallimi ndërmjet tyre është i domosdoshëm për të kuptuar realitetin dhe për të mos e kthyer analizën në një teori të përgjithshme konspirative.
16. ÇFARË RREZIKON KOSOVA?
Kosova ndodhet në një pozitë të ndjeshme për shkak të afërsisë gjeografike me Serbinë, problemeve të pazgjidhura politike dhe ekzistencës së rrjeteve kriminale ndërkufitare.
Dokumentet amerikane për Veselinoviçin dhe Radoiçiçin, aktakuza për Banjskën dhe hetimet e Europol-it për rrjetin kriminal me bazë në Kosovë tregojnë se vendi përballet me sfida të ndryshme, të cilat nuk mund të trajtohen si një problem i vetëm.
Prandaj, institucionet e Kosovës duhet të përqendrohen në:
Hetimin e pasurive dhe kompanive të lidhura me personat e sanksionuar.
Identifikimin e rrjedhave financiare ndërkufitare.
Bashkëpunimin me Europol-in, Eurojust-in dhe autoritetet amerikane.
Hetimin e lidhjeve ndërmjet grupeve kriminale dhe zyrtarëve publikë.
Luftimin e pastrimit të parave.
Identifikimin e operacioneve të ndikimit dhe dezinformimit.
Forcimin e sigurisë në veri dhe mbrojtjen e institucioneve të shtetit.
Njëkohësisht, duhet të ruhet dallimi ndërmjet qytetarëve dhe individëve që përfshihen në aktivitete kriminale. Asnjë komunitet nuk mund të identifikohet me veprimtarinë e një grupi të caktuar.
PËRFUNDIM
KUSH I MBROJT RRJETET DHE KUSH PËRFITON PREJ TYRE?
Ballkani Perëndimor nuk ka vetëm problem me trafikimin e drogës, kontrabandën apo grupet e armatosura.
Ai përballet me një problem më të thellë: marrëdhëniet ndërmjet parasë kriminale, ndikimit politik, dobësive institucionale dhe interesave gjeopolitike.
Në Serbi, dokumentet amerikane për Veselinoviçin dhe Radoiçiçin, sanksionet ndaj Vulinit dhe publikimet e Radar mbi komunikimet SKY ECC kanë hapur disa prej dosjeve më të rëndësishme të viteve të fundit.
Në Mal të Zi, klanet Kavaç dhe Shkaljari, sanksionet ndaj Davidoviçit dhe Mićunovićit dhe dosja e vitit 2016 tregojnë kompleksitetin e marrëdhënieve ndërmjet krimit, politikës dhe ndikimit të jashtëm.
Në Bosnjë-Hercegovinë, rasti i Savo Cvijetinoviçit dhe kompanisë BN Inžinjering demonstron se ndikimi rus mund të shtrihet edhe në transferimin e teknologjisë strategjike.
Në Shqipëri dhe Kosovë, operacionet e Europol-it tregojnë se rrjetet e narkotikëve kanë kapacitete të konsiderueshme ndërkombëtare dhe se pastrimi i parave mbetet një prej mekanizmave kryesorë të fuqizimit të tyre.
Ndërkohë, marrëdhëniet ndërmjet Aleksandar Vulinit dhe drejtuesve të inteligjencës ruse, si dhe takimet diplomatike të Listës Studentore me përfaqësuesit amerikanë dhe rusë, tregojnë se dimensioni gjeopolitik vazhdon të jetë pjesë e rëndësishme e zhvillimeve në Beograd.
Nuk kemi prova për një komandë të vetme që drejton të gjitha këto struktura. Por kemi dokumente të mjaftueshme për të identifikuar rrjete të ndryshme, aktorë konkretë, marrëdhënie të dokumentuara dhe dobësi institucionale që kërkojnë hetim.
Për Kosovën, kjo duhet të jetë një çështje strategjike.
Sepse siguria nuk mbrohet vetëm në kufi. Ajo mbrohet edhe në banka, në kompani, në institucione, në sistemin e drejtësisë dhe në çdo hapësirë ku paraja kriminale mund të shndërrohet në ndikim politik.
Në fund, pyetja më e rëndësishme nuk është vetëm kush e kontrollon drogën, kush i financon grupet e armatosura apo kush e përfaqëson interesin rus në rajon.
Pyetja është: Kush i mbron këto rrjete, kush i mundëson të mbijetojnë dhe deri ku arrijnë marrëdhëniet e tyre me njerëzit që ushtrojnë pushtet?
Përgjigjja ndaj kësaj pyetjeje është një prej sfidave më të mëdha të sigurisë për Ballkanin Perëndimor.
Fusnotat
[1] U.S. Department of the Treasury, Office of Foreign Assets Control (OFAC), Treasury Targets Corruption Networks Linked to Transnational Organized Crime, Washington, 8 dhjetor 2021.
[2] Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës, Aktakuza për sulmin terrorist në Banjskë, Prishtinë, shtator 2024.
[3] Radar, Vuk Cvijić dhe Milan Radonjić, investigimet mbi komunikimet SKY ECC dhe lidhjet e pretenduara ndërmjet rrjeteve kriminale dhe qarqeve politike në Serbi, tetor 2026.
[4] U.S. Department of the Treasury, Treasury Sanctions Official Linked to Corruption in Serbia, Washington, 11 korrik 2023.
[5] Government of the Republic of Serbia, Improvement of Cooperation Between Security Structures of Serbia and Russia, Beograd, 16 tetor 2024.
[6] Clingendael Institute, Little Substance, Considerable Impact: Russian Malign Influences in the Western Balkans, Hagë, gusht 2023.
[7] Ambasada e Federatës Ruse në Serbi, Njoftim mbi takimin me përfaqësuesit e Listës Studentore, Beograd, nëntor 2026.
[8] U.S. Department of State, Bureau of International Narcotics and Law Enforcement Affairs (INL), Deklaratë mbi kërcënimin e rrjeteve kriminale transnacionale në Ballkanin Perëndimor, 13 nëntor 2026.
[9] Europol, Nine Members of High-Risk Drug Trafficking Organisations Arrested in Montenegro, Hagë, korrik 2024.
[10] U.S. Department of the Treasury, The U.S. Government Designates Individuals and Entities in the Western Balkans for Corruption and Malign Activities, Washington, 16 nëntor 2023.
[11] Reuters, Montenegro Court Acquits 13 in Retrial over Alleged Election-Day Plot, 12 korrik 2024.
[12] European Parliamentary Research Service, Russia’s Influence in the Western Balkans, Bruksel, 2023.
[13] Europol, Internationally Active Albanian Organised Crime Network Busted – 10 Arrests, Hagë, 12 gusht 2025.
[14] Eurojust, International Drug Network Dismantled: 24 Arrests and EUR 3 Million Seized, Hagë, nëntor 2025.
[15] Europol, Encrypted Chats Expose Kosovar Organised Crime Network Behind EUR 80 Million Criminal Empire, Hagë, 9 qershor 2026.
