Me 12 gusht, dita do të kthehet për pak çaste në natë në një pjesë të Spanjës veriore kur Hëna do ta mbulojë plotësisht diellin gjatë një eklipsi të rrallë të plotë diellor. Ja çfarë duhet të dini për këtë eklips, i pari i dukshëm nga Europa kontinentale që nga viti 2006.
Çfarë është një eklips?
Eklipset ndodhin kur hëna kalon drejtpërdrejt midis diellit dhe Tokës, duke hedhur një brez të ngushtë hijeje mbi planetin tonë.
Kjo krijon një muzg të pazakontë, gjatë të cilit temperaturat bien, hijet shfaqen në kënde të çuditshme dhe disa kafshë flenë.
Këto dukuri të pazakonta i bënë kulturat e lashta t’i shihnin eklipset si shenja të apokalipsit ose si mesazhe nga perënditë.
Megjithatë, sipas NASA-s, ato janë thjesht rezultat i një “rastësie kozmike”.
“Edhe pse dielli është rreth 400 herë më i madh se hëna, ai ndodhet gjithashtu rreth 400 herë më larg”, thotë agjencia amerikane e hapësirës.
Kjo do të thotë se, për njerëzit që ndodhen në vendin e duhur, hëna e mbulon plotësisht diellin, duke zbuluar atmosferën e tij të jashtme, të quajtur korona.
Ku do të shihet?
Me 12 gusht, një rajon i largët i Rusisë veriore do të jetë i pari që do të shohë eklipsin e plotë.
“Shtegu i totalitetit”, siç quhet, do të kalojë më pas mbi Groenlandë, Islandë, Spanjë dhe skajin verilindor të Portugalisë.
Në Spanjë, ai do të shtrihet afërsisht nga qyteti verior i Oviedosderi në ishullin e Majorkës.
Sa do të zgjasë?
Për vëzhguesit në Spanjë, eklipsi i plotë do të zgjasë më pak se dy minuta, pak para perëndimit të diellit.
Për shembull, qyteti verior i Burgosit do të zhytet në errësirë për saktësisht 1 minutë e 48 sekonda.
Në disa pjesë të Rusisë dhe Groenlandës do të zgjasë pak më shumë, por sërish më pak se dy minuta e gjysmë.
Ndërkohë, eklipset e pjesshme, që ndodhin kur hëna fillon dhe përfundon kalimin përpara diellit, do të zgjasin rreth 1 orë e 45 minuta.
Eklipse të pjesshme do të jenë të dukshme edhe në pjesën më të madhe të Europës, Kanadasë, veriut të SHBA-së dhe Afrikës veriperëndimore.
Sa i rrallë është?
Çdo vit ndodhin afërsisht një ose dy eklipse diellore. Megjithatë, për shkak të brezit të ngushtë të totalitetit, një zonë e caktuar mund të presë deri në 400 vjet për të parë një tjetër.
Me 2 gusht 2027, një eklips i plotë diellor do të kalojë mbi Spanjën jugore, Afrikën Veriore dhe Gadishullin Arabik.
Disa media e kanë quajtur atë “eklipsi i shekullit”, sepse faza e totalitetit do të zgjasë 6 minuta e 23 sekonda, më e gjata e shekullit XXI.
Spanja do të përjetojë një tjetër eklips me 26 janar 2028, kur një eklips unazor, ose “unaza e zjarrit”, do të kalojë mbi zonat jugore.
A nevojitet mbrojtje?
Po. Është shumë e rëndësishme të mos shikoni drejtpërdrejt diellin gjatë një eklipsi, pasi mund të shkaktojë dëmtime serioze të syve.
Ekspertët rekomandojnë përdorimin e syzeve të posaçme për eklipset, të cilat filtrojnë rrezet ultraviolet dhe përmbushin standardin ISO 12312-2:2015.
Sytë nuk kanë receptorë dhimbjeje që ta paralajmërojnë trurin se po dëmtohen, ndaj problemet shfaqen vetëm më vonë.
Studimet kanë treguar se, pas eklipsit të plotë diellor në SHBA në vitin 2024, u rrit ndjeshëm numri i kërkimeve në internet për shprehjen “më dhembin sytë”.
