Shkencëtarët thonë se disa nga këto zjarre po prodhojnë një fenomen të pazakontë dhe të rrezikshëm të njohur si një vorbull zjarri, ose tornado zjarri, në të cilën nxehtësia dhe era intensive kombinohen për të krijuar kolona rrotulluese flakësh dhe tymi.
Sipas studiuesit të zjarreve në pyje, James Urban, profesor asistent në Institutin Politeknik të Worcester në Massachusetts, kjo sjellje ekstreme e zjarrit është vërejtur në të gjithë Evropën ditët e fundit.
Për ta kuptuar më mirë fenomenin, studiuesit në Institutin Politeknik të Worcester në SHBA rikrijuan vorbulla zjarri në kushte të kontrolluara laboratorike. Urban thotë se lëvizja rrotulluese zhvillohet kur era bashkëvepron me terrenin dhe formën e zjarrit.
Si formohen tornadot e zjarrit?
“Pra, tornadot e zjarrit, ose siç i quajmë ne, vorbullat e zjarrit, janë një skenar në të cilin një zjarr ka një rrjedhë të fortë rrotulluese rreth tij, dhe një lloj rrjedhe të fortë rrotulluese rreth tij. Dhe kjo mund të shkaktohet nga era dhe ndërveprimet me topografinë lokale, si dhe nga forma e vetë vijës së zjarrit. Këto zjarre shoqërohen me sjellje ekstreme të zjarrit sepse ato mund të lejojnë që zjarri të digjet më intensivisht dhe pastaj të ndryshojë drejtim mjaft shpejt, gjë që mund të jetë një rrezik i madh për shërbimin zjarrfikës që i përgjigjet zjarrit.”
Urban shpjegon se vorbullat e zjarrit formohen kur ajri tërhiqet nga drejtime të ndryshme në një zjarr. Pengesa të tilla si bimësia, zjarret aty pranë ose tiparet gjeografike mund ta detyrojnë atë rrjedhë ajri në një model rrotullues, duke rritur intensitetin e zjarrit.
“Në një vorbull zjarri, ose zakonisht të quajtur tornado zjarri, zjarri përzien ajrin nga anët. Dhe ajo që mund të ndodhë është se nëpërmjet pengesave me, e dini, zjarre të tjera ose pengesa të tilla si bimësia ose tiparet gjeografike lokale, rrjedha mund të kufizohet dhe të krijojë një model riqarkullimi, duke bërë që ajo të qarkullojë dhe të rrotullohet dhe kjo mund të lejojë që zjarri të digjet më shpejt dhe ta çojë zjarrin… flakët më afër tokës – duke i lejuar ato të djegin bimësinë më shpejt – duke rezultuar në çlirim më intensiv të nxehtësisë dhe një zjarr më intensiv.”
Çfarë i bën tornadot e zjarrit kaq të rrezikshme?
Një nga rreziqet më të mëdha është aftësia e vorbullave të zjarrit për të hedhur mbeturinat që digjen shumë përpara flakëve, duke lejuar që zjarret të përhapen papritur dhe potencialisht të bllokojnë zjarrfikësit.
“Vorbullat e zjarrit mund të çojnë në një fenomen të quajtur njolla zjarri, ku mbeturinat e djegura hidhen përpara frontit të zjarrit dhe kjo mund të çojë në një përhapje shumë të shpejtë të zjarrit, gjë që është e rrezikshme për shërbimin zjarrfikës, si dhe për komunitetet përreth. Por gjithashtu, mund të shkaktojë që zjarri të kalojë, në thelb, mbi shërbimin zjarrfikës, duke rritur shanset që ata të mbeten të bllokuar. Dhe kështu, kur zjarrfikësit operojnë në kushte ku ndodhin vorbulla zjarri, ata duhet të jenë shumë të kujdesshëm.”
Urban beson se këto ngjarje pasqyrojnë një ndryshim më të gjerë në sjelljen e zjarreve nga pyjet, ndërsa kushtet klimatike bëhen më të favorshme për zjarret ekstreme.
Autoritetet në të gjithë Evropën Jugore vazhdojnë të luftojnë zjarret e mëdha, ndërsa nxehtësia e zgjatur dhe kushtet e thata rrisin rrezikun e shpërthimeve të mëtejshme. Nxehtësia ekstreme, e shkaktuar nga ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu, rrit mundësinë dhe intensitetin e zjarreve.
