Bashkimi Evropian ka ngritur shqetësime serioze lidhur me ndryshimet e propozuara në Ligjin për Dhomat e Specializuara të Kosovës, duke paralajmëruar se miratimi i tyre mund të cenojë detyrimet ndërkombëtare të vendit, pavarësinë e gjyqësorit dhe parimet themelore të sundimit të ligjit.
Reagimi i Zyrës së Bashkimit Evropian në Kosovë vjen në prag të votimit të mundshëm të projektligjit në Kuvend, i cili pritet të shqyrtojë ndryshimet dhe plotësimet e legjislacionit që rregullon funksionimin e Dhomave të Specializuara, të njohura ndryshe si Gjykata Speciale.
Sipas BE-së, propozimet e paraqitura ngrenë një sërë pikëpyetjesh juridike dhe institucionale, të cilat lidhen drejtpërdrejt me funksionimin e drejtësisë dhe përmbushjen e angazhimeve që Kosova ka marrë në nivel ndërkombëtar.
Në mënyrë të veçantë, Brukseli ka evidentuar shqetësime për pavarësinë e gjyqësorit, garantimin e mbrojtjes së viktimave dhe dëshmitarëve, ruajtjen e të drejtave procedurale dhe sigurimin e llogaridhënies efektive.
Një tjetër çështje e ngritur nga Bashkimi Evropian është kushtetutshmëria e ndryshimeve të propozuara, duke vënë në diskutim përputhshmërinë e tyre me kuadrin kushtetues të Kosovës.
“Që nga kthimi i ligjit në Kuvendin e Kosovës për rishqyrtim, jemi angazhuar aktivisht për t’ua përcjellë shqetësimet dhe pritshmëritë tona autoriteteve të Kosovës”, thuhet në reagimin e Zyrës së BE-së.
Institucionet evropiane kanë kërkuar që, përpara çdo vendimi për miratimin e ndryshimeve ligjore, autoritetet kosovare të zhvillojnë konsultimet e nevojshme dhe të sigurojnë respektimin e detyrimeve ndërkombëtare.
Qëndrimi i Brukselit merr rëndësi të veçantë për shkak të natyrës së Dhomave të Specializuara, të cilat janë krijuar përmes legjislacionit të Kosovës, por funksionojnë në Hagë, me gjyqtarë dhe prokurorë ndërkombëtarë. Ato kanë juridiksion mbi krime të pretenduara të kryera gjatë dhe pas luftës së Kosovës, në periudhën 1998–2000.
Gjykata Speciale është përfshirë vazhdimisht në debate politike dhe institucionale në Kosovë, veçanërisht për shkak të proceseve gjyqësore ndaj ish-drejtuesve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, përfshirë ish-presidentin Hashim Thaçi dhe ish-kryeparlamentarin Kadri Veseli.
Ndryshimet e propozuara në ligjin që rregullon funksionimin e këtij institucioni kanë rikthyer diskutimet mbi kufijtë e ndërhyrjes së Kuvendit në një mekanizëm gjyqësor që lidhet me angazhimet ndërkombëtare të Kosovës.
Për Bashkimin Evropian, çështja nuk kufizohet vetëm te përmbajtja e ndryshimeve ligjore, por përfshin edhe mënyrën se si ato miratohen dhe ndikimin që mund të kenë mbi proceset gjyqësore, të drejtat e palëve dhe mbrojtjen e dëshmitarëve.
BE-ja nuk ka shprehur mbështetje për miratimin e projektligjit në formën e propozuar, por ka kërkuar që Kuvendi dhe institucionet e Kosovës të marrin parasysh shqetësimet e ngritura dhe të zhvillojnë konsultime përpara se të ndërmarrin hapa të mëtejshëm.
Tashmë vëmendja është përqendruar te seanca e mundshme e Kuvendit, ku pritet të përcaktohet nëse ndryshimet do të procedohen për miratim apo do të rishqyrtohen në dritën e rezervave të shprehura nga Bashkimi Evropian.
