Nga Gjon Marku
Në atë qytet të vogël verior vdiq një ndër këngëtarët dhe instrumentistët më të mëdhenj që kishte njohur ai vend, ndoshta edhe një nga artistët më të mëdhenj në shkallë kombëtare. Vdekja e tij e zhyti qytetin në një heshtje të rëndë, si ato ditët e dimrit kur bora mbulon çdo zë e çdo hap. Njerëzit flisnin ulët për të, sikur edhe pas vdekjes duhej ruajtur qetësia e njeriut që kishte jetuar mes këngës.
Pas ceremonisë mortore, në një tavolinë në qendër të qytetit, nisi të fliste një burrë që të gjithë e njihnin si gjysmë idiot, por edhe si njeri që kishte etje të sëmurë për t’u dukur. Dikur kishte arritur të bënte dy fotografi me artistin, sa ishte ende gjallë, dhe tani i nxirrte ato si dëshmi të një miqësie që nuk kishte ekzistuar kurrë.
Ai mburrej me zë të lartë:
– Ishim miq të afërt. Nuk ndaheshim.
Dhe pastaj sajonte histori. Tregonte darka që s’kishin ndodhur kurrë, biseda të pavërteta, udhëtime imagjinare. E dëgjonin disa me bezdi, disa me indiferencë, ndërsa të tjerë vetëm tundnin kokën. Sepse të gjithë e dinin të vërtetën: për së gjalli ai nuk kishte pasur kurrfarë respekti për artistin. Sa herë ai dilte në skenë, ky e përqeshte. Thoshte se nuk dinte të këndonte, se i shpifte kënga e tij, se nuk e meritonte famën që kishte. Madje, çfarë nuk shpikte edhe për çmimet dhe medaljet që kishte fituar jashtë shtetit; sajonte lloj-lloj historish të ndyra e të pavërteta. Ani pse këngët dhe meloditë e tij i përshtaste nëpër dasma apo klube nate, shpesh duke i quajtur të tijat, ani pse ai ato i kishte sjellë në skenat e festivaleve kombëtare.Por tani artisti kishte vdekur.
Dhe vdekja, në qytetet e vogla, ua jep njerëzve të gjallë një lloj guximi të pistë: guximin për të rishkruar të kaluarën.
Ai vazhdonte të fliste, gjithnjë e më me zë të lartë, derisa një burrë tjetër, një nga miqtë e vërtetë të artistit, nuk duroi më. Ishte ngritur ngadalë nga tavolina, me fytyrën e nxirë prej zemërimit.
– Boll më, more vrasës!
Të gjithë kishin heshtur menjëherë. Edhe gotat mbi tavolinë qenë ndalur në ajër.
Burri që mburrej kishte mbetur i shtangur.
– Unë… vrasës?
Zëri i tij dridhej.
– Po, ti e vrave, – tha tjetri. – Ti dhe gjithë ata si ti. Sa herë dilje nëpër podiome e kafene duke e përqeshur, ai të dëgjonte. E dëgjonte sesi ia shkelje me këmbë gjithë atë që kishte ndërtuar me mund në skenat më të mëdha të vendit e deri në skena prestigjioze të Europës. Ti flisje, e ai pinte raki. Nuk kishte ç’të bënte tjetër. Pinte për të mos dëgjuar. Pinte derisa iu dogj mëlçia.
Askush nuk foli më.
Vetëm një erë e ftohtë kaloi përmes sheshit të qytetit, sikur edhe ajo donte të merrte me vete turpin e atyre fjalëve.
