Komisioni Europian ka dhënë miratimin për përdorimin e një karburanti avioni që përdoret kryesisht në Amerikën e Veriut, për të përballuar mungesën e vajgurit që vjen nga Gjiri Persik. Por Agjencia Europiane për Sigurinë Ajrore (EASA) paralajmëron se ky lloj karburanti duhet përdorur me shumë kujdes në Europë dhe gjithmonë me informacione të sakta dhe të përditësuara. Përndryshe, ekziston rreziku që avioni të fluturojë jashtë kufijve të sigurisë, thuhet në buletinin që agjencia u ka dërguar kompanive ajrore dhe operatorëve të aviacionit.
Drita jeshile nga Brukseli
Ditët e fundit, Brukseli ka kujtuar se kompanitë europiane mund të përdorin karburantin e tipit “Jet A”, i cili furnizohet zakonisht në avionët në SHBA, pasi ky produkt gjendet me shumicë në Amerikë. Ky është një karburant paksa ndryshe nga “Jet A-1”, që përdoret në pjesën më të madhe të botës dhe që ka nisur të mungojë për shkak të mbylljes së Ngushticës së Hormuzit dhe bllokimit të anijeve cisternë që transportonin karburantin drejt tregjeve ndërkombëtare.
Pika e ngrirjes
Dallimi më i rëndësishëm është temperatura në të cilën ngrin karburanti. “Jet A” ngrin në -40 gradë Celsius, ndërsa “Jet A-1” në -47 gradë Celsius. Pikërisht për këtë arsye “Jet A-1” preferohet më shumë, sidomos për fluturimet ndërkontinentale, pasi mund të përballojë temperatura më të ulëta dhe lejon operime më të sigurta në zona shumë të ftohta të botës dhe në lartësi më të mëdha fluturimi.
Buletini i sigurisë
Në buletinin e saj të sigurisë, EASA thekson se për shkak të problemeve të fundit në furnizimin global me karburant aviacioni, në disa tregje mund të ketë mungesë të “Jet A-1”. Pikërisht për këtë arsye po merret në konsideratë përdorimi i karburantit amerikan “Jet A”. Agjencia sqaron se përdorimi i tij në Europë nuk paraqet problem sigurie, por vetëm nëse menaxhohet siç duhet. Në të kundërt, mund të krijohen probleme operative, rreziqe gjatë fluturimit dhe gabime njerëzore.
Problematikat
Sipas buletinit, kalimi nga përdorimi i “Jet A-1” tek “Jet A”, nëse nuk menaxhohet siç duhet, mund të krijojë konfuzion mes llojeve të karburantit, sidomos në komunikimin mes furnitorëve, ekuipazheve të fluturimit dhe kompanive ajrore. Kjo mund të sjellë mospërputhje mes karakteristikave reale të karburantit dhe të dhënave që përdoren për planifikimin e fluturimit, kontrollin e temperaturës së karburantit dhe procedurat që ndjek ekuipazhi gjatë udhëtimit.
Pasojat për fluturimet
Çfarë do të thotë kjo në praktikë? Pilotët e konsultuar nga “Corriere” japin këtë shembull: një avion që duhet të fluturojë për disa orë në lartësi shumë të mëdha, ku temperaturat zbresin nën -40 gradë Celsius, gjatë një fluturimi ndërkontinental. Nëse, për shkak të një gabimi, nxitimi apo pakujdesie, avioni furnizohet me “Jet A”, karburanti mund të fillojë të kristalizohet, duke bllokuar filtrat dhe tubacionet. Kjo mund të çojë edhe në ulje të fuqisë së motorëve ose madje në fikjen e tyre.
Planifikimi i detajuar
Edhe ndryshime të vogla në përbërjen e karburantit apo në densitetin e tij mund të ndikojnë ndjeshëm në performancën e motorëve dhe në instrumentet që matin karburantin, paralajmërojnë pilotët e konsultuar. Kjo sepse ekuipazhet planifikojnë fluturimin duke futur në sistemet e llogaritjes të dhëna si pesha e karburantit, densiteti dhe e ashtuquajtura “temperaturë operative”. Nëse përdoret karburanti i gabuar ose një përzierje e tij, mund të ketë gabime në llogaritjen e distancës që mund të përshkojë avioni, autonomisë së fluturimit dhe ngarkesës që mund të transportojë.
“Situatë kalimtare”
Agjencia Europiane për Sigurinë Ajrore thekson se ky buletin lidhet me një situatë të përkohshme dhe shërben vetëm për të dhënë rekomandime dhe udhëzime. Sipas saj, dokumenti nuk duhet parë si një miratim zyrtar apo si nxitje për kalimin e Europës drejt përdorimit të karburantit “Jet A”. EASA shton gjithashtu se para nisjes së sezonit dimëror të fluturimeve, që në aviacion fillon në fund të tetorit, dokumenti do të rishikohet, për t’u përditësuar ose edhe anuluar, në varësi të mënyrës si do të zhvillohet situata.
