Nga Klevis Elezi
Në një kohë kur propaganda politike ka pushtuar ekranet, rrjetet sociale dhe vetë mënyrën se si perceptohet realiteti publik, Shqipëria po kalon një nga periudhat më të rrezikshme të tranzicionit të saj modern. Një krizë që nuk është vetëm ekonomike, politike apo sociale, por një krizë e thellë kombëtare e besimit, identitetit dhe së ardhmes.
Prej vitesh qytetarëve shqiptarë u është servirur ideja e një Shqipërie “në zhvillim”, e një vendi që po ecën drejt Europës, drejt modernizimit dhe prosperitetit. Janë ndërtuar kulla, janë inauguruar rrugë, janë hapur sheshe dhe janë prodhuar mijëra orë propagandë mediatike për të krijuar perceptimin e një shteti që po transformohet. Por realiteti që jeton qytetari i zakonshëm është krejt tjetër.
Sepse zhvillimi nuk matet me betonin që ngrihet, por me jetën që përmirësohet. Dhe jeta e shqiptarit sot është më e rënduar, më e pasigurt dhe më e pashpresë se kurrë më parë.
Shqipëria po përjeton paradoksin më brutal të kohëve moderne: një vend që ndërton më shumë se kurrë, ndërsa boshatiset më shumë se kurrë. Qytetet zgjerohen, por familjet shpërbëhen. Kullat rriten, ndërsa lindshmëria bie. Bizneset e vogla mbyllen, ndërsa oligarkia forcohet. Të rinjtë diplomohen vetëm për të kërkuar mënyrën më të shpejtë për t’u larguar nga vendi.
Në çdo aeroport shqiptar sheh më shumë lot largimi sesa buzëqeshje rikthimi.
Dhe kjo duhet të ishte kambana më e madhe e alarmit kombëtar.
Një shtet mund të mbijetojë edhe me krizë politike. Mund të mbijetojë edhe me borxhe ekonomike. Por asnjë shtet nuk mbijeton gjatë kur rinia humbet besimin tek e ardhmja brenda vendit të vet.
Sot Shqipëria po humbet kapitalin më të rëndësishëm: njerëzit e saj.
Në vend që të ndërtohej një ekonomi prodhuese, një industri kombëtare, një bujqësi konkurruese dhe një sistem arsimor që krijon elitë profesionale, vendi u orientua drejt një modeli konsumator dhe fasadë. Ekonomia shqiptare po mbahet në këmbë nga ndërtimi masiv, remitancat e emigrantëve dhe paratë informale që qarkullojnë në treg. Ky nuk është model zhvillimi afatgjatë. Është një iluzion ekonomik që mund të shembet me krizën e parë serioze rajonale apo ndërkombëtare.
Ndërkohë, qytetari i zakonshëm përballet çdo ditë me një realitet brutal:
çmime europiane, paga minimale ballkanike dhe një sistem që favorizon të fortin, klientelizmin dhe lidhjet politike.
Në Shqipëri sot nuk fiton më i afti. Shpesh fiton më i lidhuri.
Kjo është arsyeja pse shoqëria shqiptare po hyn në një fazë të rrezikshme demoralizimi kolektiv. Kur qytetari sheh se drejtësia nuk funksionon njësoj për të gjithë, se korrupsioni trajtohet si normalitet dhe se propaganda tenton të mbulojë çdo problem real, atëherë lind ndjesia më e rrezikshme për një komb: indiferenca.
Dhe indiferenca është faza ku nis kalbëzimi i shtetit.
Sot kemi krijuar një realitet ku:
-skandalet zgjasin vetëm 24 orë,
-varfëria relativizohet me spektakël mediatik,
-rinia manipulohet me iluzionin e famës së shpejtë,
-ndërsa debati publik është degraduar në sharje, propagandë dhe polarizim ekstrem.
Politika shqiptare nuk prodhon më vizion. Prodhon konflikt për konsum publik.
Media nuk prodhon më investigim të fortë. Shpesh prodhon narrativë të porositur.
Shoqëria civile është dobësuar. Akademia është heshtur. Elita intelektuale është margjinalizuar.
Dhe pikërisht në këtë boshllëk lulëzon sistemi i frikës dhe kontrollit.
Shqipëria sot ka hyrë në një fazë ku qytetari nuk pret më zgjidhje nga shteti. Ai thjesht përpiqet të mbijetojë individualisht. Ky është dështimi më i madh i një republike.
Sepse një shtet funksional ndërton besim kolektiv. Ndërsa një shtet i kapur prodhon vetëm mbijetesë individuale.
Ndërkohë, në sfond po ndodh një transformim i heshtur por shumë i rrezikshëm: zhdukja graduale e klasës së mesme shqiptare. Dhe historia ka treguar gjithmonë se kur dobësohet klasa e mesme, dobësohet vetë stabiliteti i shtetit.
Sot shumë shqiptarë jetojnë me ndjesinë se nuk përfaqësohen më nga askush. As nga politika, as nga institucionet, as nga sistemi mediatik. Kjo është arsyeja pse është rritur cinizmi publik dhe është ulur ndjeshëm besimi tek demokracia.
Dhe këtu qëndron rreziku real.
Sepse krizat ekonomike kalojnë. Krizat politike gjithashtu. Por kur një popull humbet besimin tek shteti, tek drejtësia dhe tek e ardhmja, pasojat mund të zgjasin për dekada.
Shqipëria ka nevojë urgjente për një reflektim të madh kombëtar. Jo për propagandë. Jo për fasada. Jo për luftëra boshe politike.
Ka nevojë për rikthimin e meritokracisë.
Për rikthimin e besimit tek institucioni.
Për rikthimin e dinjitetit të qytetarit.
Për një ekonomi reale dhe jo iluzive.
Për një media që pyet dhe nuk shërben.
Për një politikë që ndërton dhe jo vetëm konsumon pushtet.
Sepse ndryshe, Shqipëria rrezikon të mbetet vetëm një territor me kulla dhe asfalt, por pa shpirt, pa rini dhe pa besim.
Dhe historia ka treguar një të vërtetë të pamëshirshme: Asnjë komb nuk rrëzohet brenda natës. Ai rrëzohet ngadalë, në heshtje, kur njerëzit fillojnë të mos besojnë më tek ai.
